Po ogłoszeniu upadłości odwołanie od decyzji organu może wnieść syndyk

Jednym ze skutków ogłoszenia upadłości jest to, że upadły traci z mocy prawa zarząd oraz możność korzystania i rozporządzania majątkiem należącym do niego w dniu ogłoszenia upadłości. Po ogłoszeniu upadłości legitymację procesową ma syndyk masy upadłości, a nie upadły. To on ma prawo wnieść odwołanie od decyzji podatkowej.

Organy podatkowe po wszczęciu z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej VAT uznały, że decyzja ostateczna została skierowania do osoby nieuprawnionej. W zawiązku z tym jest nieważna.

Podatnik odwołał się od tej decyzji, ale organ uznał niedopuszczalność odwołania. Organ podkreślił, że sąd rejonowy ogłosił upadłość działalności prowadzonej przez podatnika. Od 1 marca 2007 r. zarząd nad majątkiem upadłego przejął syndyk masy upadłości. Ustawodawca przyznał uprawnienie do wszczęcia i prowadzenia postępowań sądowych i administracyjnych w sprawach dotyczących mienia wchodzącego w skład masy upadłości wyłącznie syndykowi masy upadłości. Jednym ze skutków ogłoszenia upadłości jest to, że upadły traci z mocy prawa zarząd oraz możność korzystania i rozporządzania majątkiem należącym do niego w dniu ogłoszenia upadłości.

W ocenie organu w zakresie postępowań dotyczących mienia wchodzącego w skład masy upadłości wyłączną legitymację procesową ma ustanowiony syndyk. Ponieważ od ogłoszenia upadłości w zakresie postępowań dotyczących mienia wchodzącego w skład masy upadłości wyłączną legitymację procesową posiada syndyk upadłego, to odwołanie wniesione przez upadłego nie podlega rozpoznaniu.

Sprawą dopuszczalności odwołania ostatecznie zajął się sąd administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie przyznał racji skarżącemu. Sąd zauważył, że legitymację syndyka określa się w nauce jako tzw. legitymację formalną lub jako podstawienie (substytucja) procesowe. Syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, mimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. To on jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego.

Z przepisów wynika, że postępowania dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. W ocenie WSA oznacza to, że upadły, będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach.

Ponadto zgodnie z przepisami, jeżeli syndyk masy upadłości odmówił wstąpienia do postępowania sądowego lub administracyjnego dotyczącego mienia upadłego lub gdy wystąpił z tego postępowania, domniemywa się, że mienie objęte postępowaniem nie wchodzi w skład masy upadłości. Skutki prawne braku procesowego uczestnictwa syndyka wskazują zatem na postrzeganie przez ustawodawcę statusu syndyka w kategoriach procesowego reprezentanta upadłego. Skutek ten należy odnieść do postępowania administracyjnego w szerokim rozumieniu, w tym także co do wnoszenia przez niego środków zaskarżenia.

W sprawie decyzja została skierowana do syndyka, a nie upadłego. Tak więc to on był jej stroną w znaczeniu formalnym (procesowym). W konsekwencji także syndyk, a nie upadły posiadał legitymację do wniesienia odwołania od tej decyzji.