Czym się różni postępowanie wznowieniowe od postępowania wznowionego

Zarówno ewolucja przepisów Ordynacji podatkowej, jak i orzecznictwo sądów czy samych organów podatkowych coraz liberalniej podchodzą do kwestii dopuszczalności wznowienia postępowania.

Ordynacja podatkowa wskazuje na coraz więcej samych przesłanek wznowienia, mniej ograniczeń, zwłaszcza czasowych, odnoszących się do dopuszczalności żądania wznowienia czy nawet nakaz merytorycznego rozpatrywania sprawy, w sytuacji gdy nastąpiło przedawnienie zobowiązań podatkowych (przy z góry znanym wyniku sprawy - decyzja odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 245 ust. 1 pkt 3 lit. b) Ordynacji podatkowej). Samo precyzyjne ustalenie, czy zaszły przesłanki wznowienia z art. 240 ust. 1 pkt 1-11 jest zastrzeżone dla postępowania wznowionego. Można zatem uznać, że w konstrukcji wszczęcia tego trybu nadzwyczajnego na żądanie strony duże znaczenie ma tzw. subiektywna koncepcja legitymacji procesowej strony, co w praktyce postępowań oznacza, że strona ma jedynie uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek z art. 240 ust. 1 pkt 1-11. Nie ma nawet zbyt rygorystycznych wymogów co do treści podania o wznowienie postępowania - wymogi te należy rozpatrywać w oparciu o art. 168 ust. 2 Ordynacji, przepisy nie odsyłają bowiem np. do wymogów odwołania (art. 222). Stąd też w reakcji na żądanie wznowienia organ może wzywać w zasadzie do uzupełnienia braków formalnych (art. 169), z kolei wezwanie o sprecyzowanie wniosków dowodowych byłoby bardziej zasadne już po wznowieniu postępowania.

Na typowo formalny charakter postępowania wznowieniowego wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych. Zatem postanowienie o wznowieniu postępowania nie powinno zawierać innych treści niż te, które wskazują na przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 14 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Go 2260/05, LEX nr 488555). Samo jednak stwierdzenie, czy przesłanki te rzeczywiście wystąpiły i jaki mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia i być zawarte w decyzji (wyrok NSA z 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 737/07, LEX nr 485138). Zupełnie brak też podstaw, by uznać, iż organ jednocześnie ma obowiązek odmówić wznowienia postępowania i odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej (wyrok WSA z Poznaniu z 20 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Po 897/07, LEX nr 483594).

Przypadki niedopuszczalności wznowienia postępowania nie są częste - zachodzić mogą zwykle z przyczyn niebudzących wątpliwości, np. zaskarżona decyzja nie ma przymiotu decyzji ostatecznej

Łukasz Matusiakiewicz

dgp@infor.pl