Podatnik musi wskazać dowody

Choć w postępowaniu podatkowym obowiązek dowodzenia znajduje się wyłącznie w gestii organów podatkowych, to na podatniku spoczywa ciężar wykazania, że poniesione w danym roku podatkowych wydatki i wartość zgromadzonych zasobów finansowych znajdują pokrycie w już opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania źródłach przychodu oraz w posiadanych przedtem zasobach majątkowych.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (wyrok z 27 października 2010 r., I SA/Bk 348/09, nieprawomocny) taka kwalifikacja ciężaru dowodu nie zwalnia jednak organu podatkowego od obowiązku kompleksowej analizy wszelkich zgromadzonych w sprawie informacji.

W przedmiotowej sprawie podatniczka wskazała jako źródło posiadanej gotówki kwotę pozostawioną przez zmarłego męża. Informację tę potwierdziły matka i siostra podatniczki, co w ocenie WSA wystarczyło do uprawdopodobnienia okoliczności uzyskania przez podatniczkę spornej kwoty. Decyzja organu podatkowego została więc unieważniona. Co więcej, w uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że organy podatkowe, chcąc zakwestionować dysponowanie przez podatniczkę gotówką pochodząca z danego źródła, powinny jednoznacznie wykazać, że takiego przychodu nie mogła ona osiągnąć.

Rozstrzygnięcie to podważył jednak Naczelny Sąd Administracyjny. NSA w wyroku z 24 maja 2011 r. (II FSK 99/10, prawomocny) uznał, że uprawdopodobnienie okoliczności nie może zastąpić dowodzenia. W ocenie sądu uprawdopodobnienie nie prowadzi do pewności, lecz jedynie daje lub wskazuje na prawdopodobieństwo istnienia lub nieistnienia danego faktu. "Przypadki, w których dane okoliczności faktyczne mogą zostać uprawdopodobnione, ujęte są - co do zasady - w hipotezach norm prawa materialnego i procesowego. Jednakże w postępowaniu mającym na celu ustalenie zobowiązania podatkowego w PIT z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, brak jest normatywnych przesłanek pozwalających na uprawdopodobnienie elementów stanu faktycznego" - czytamy w uzasadnieniu.

NSA przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Podatniczka ma szansę ją wygrać tylko wtedy, gdy wskaże wiarygodne dowody świadczące o nabyciu określonych składników spadku po zmarłym mężu. Takim dowodem może być postanowienie sądu o podziale spadku.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 20 ust. 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).