Zbyt duża wpłata podatku zostanie zwrócona

Instytucja nadpłat podatkowych została uregulowana w rozdziale 9 działu III Ordynacji podatkowej. W rozdziale tym znajdują się przepisy definiujące nadpłaty (art. 72), wskazujące sposoby ich powstawania (art. 73 - 74), określające tryb ich stwierdzania i zwrotu (art. 75 i art. 79 - 80), możliwe sposoby zagospodarowywania nadpłat (art. 76 - 77), a także przepisy wskazujące sytuacje, w których nadpłaty podlegają oprocentowaniu (art. 78).

Co do samej definicji nadpłaty przepisy Ordynacji podatkowej nie definiują tego pojęcia, lecz wskazują jedynie przykładowe wyliczenie sytuacji, w których mamy do czynienia z nadpłatą podatku. Lesław Mazur, menedżer w dziale postępowań podatkowych i sądowych Ernst & Young, wyjaśnia, że zgodnie z art. 72 za nadpłatę uważa się nie tylko kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku (sytuacje w praktyce występujące najczęściej), ale także m.in. kwotę podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Ponadto na równi z nadpłatą traktuje się także część wpłaty dokonanej tytułem odsetek od zaległości podatkowej, która - jak się później okazało - faktycznie nie istniała, czy też kwotę podatku od towarów i usług zwróconą z uchybieniem ustawowym terminom.

- Generalnie można więc stwierdzić, że nadpłata podatku to kwota nienależnego świadczenia podatkowego, którym dysponuje Skarb Państwa - tłumaczy Lesław Mazur.

Jako że różne są rodzaje nadpłat, różne są też terminy ich powstania. Zdaniem Lesława Mazura określenie, kiedy dana nadpłata powstała, ma kluczowe znaczenie m.in. przy zaliczaniu nadpłat na poczet zaległości podatkowych (wykorzystanie nadpłat może w praktyce przyczynić się do zmniejszenia obciążeń finansowych związanych z obowiązkiem naliczania odsetek od zaległości podatkowych).

- I tak m.in. jeśli nadpłatę stanowi kwota nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, to taka nadpłata powstaje już z dniem zapłaty tej kwoty - stwierdza Lesław Mazur.

Ekspert przypomina, aby pamiętać, że datą powstania nadpłat w podatkach dochodowych jest data złożenia zeznania rocznego, a w podatku akcyzowym data złożenia właściwej deklaracji akcyzowej.

Jeśli podatnik twierdzi, że zapłacił podatek nienależnie lub w wysokości większej od należnej albo gdy kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku lub jego wysokość, może złożyć wniosek do właściwego organu o stwierdzenie nadpłaty (w niektórych przypadkach wystarczy złożenie samej deklaracji, jak chociażby pierwszego zeznania rocznego w podatkach dochodowych).

- Z uprawnienia tego można skorzystać, co do zasady, do momentu przedawnienia danego zobowiązania podatkowego - podpowiada Lesław Mazur.

Wyjaśnia również, że np. jeśli podatnik stwierdzi, że w rozliczeniu podatku dochodowego za 2005 rok zapłacił za duży podatek, to stosowny wniosek o stwierdzenie nadpłaty może złożyć jeszcze do końca 2011 r.

Pamiętać jednak należy, że pomimo złożenia takiego wniosku, postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty formalnie nie zostanie wszczęte w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej oraz w okresie między zakończeniem a wszczęciem postępowania - w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy to postępowanie lub ta kontrola.

- Nie można także zapomnieć, że w niektórych sytuacjach wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty należy złożyć korektę uprzednio złożonej deklaracji czy zeznania - zauważa nasz rozmówca z Ernst & Young.

Jeśli już złożymy wniosek o stwierdzenie nadpłaty, a stosowne postępowanie zostanie wszczęte, jego uwieńczeniem jest albo zwrot nadpłaty bez wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę (jeśli prawidłowość skorygowanego zeznania nie budzi wątpliwości), albo wydanie decyzji określającej wysokość nadpłaty (gdy organ ustali, że kwota nadpłaty różni się od kwoty objętej wnioskiem, lub gdy nie było obowiązku składania korekty wcześniej złożonej deklaracji), albo też wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty (kiedy to organ podatkowy nie podzieli stanowiska wnioskodawcy co do rzeczywistego istnienia nadpłaty).

- W zależności od rodzaju nadpłaty różne są też terminy, w których organ podatkowy powinien dokonać jej zwrotu - podkreśla Lesław Mazur.

I tak np. jeśli składamy zeznanie roczne, to wykazana w nim nadpłata podlega zwrotowi w terminie 3 miesięcy od dnia jego złożenia, a jeśli składamy wniosek o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem, to, co do zasady, organ ma 2 miesiące na dokonanie jej zwrotu. W praktyce często się jednak zdarza - jak wyjaśnia Lesław Mazur - że nadpłaty są zwracane z dużym opóźnieniem, czasem nawet kilkuletnim, gdy np. organy podatkowe początkowo odmawiają stwierdzenia nadpłaty, a do zwrotu nadpłaty dochodzi dopiero po tym, jak podatnik uzyska pozytywne dla siebie orzeczenie sądowe.

- Przekroczenie ustawowych terminów na zwrot nadpłaty oznacza, że nadpłata ta będzie musiała zostać zwrócona wraz z ustawowymi odsetkami (równym odsetkom od zaległości) i to liczonymi od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, a nie od upływu właściwego terminu (regulacja taka o quasi-karnym charakterze ma dyscyplinować organy podatkowe do dotrzymywania terminów zwrotu) - dodaje Lesław Mazur.

Oczywiście oprocentowanie jest należne tylko wtedy, gdy do opóźnienia w zwrocie nadpłaty nie przyczynił się sam wnioskodawca.

Stwierdzona nadpłata podlega zwrotowi, chyba że na koncie podatnika istnieje zaległość podatkowa w jakimkolwiek podatku (wówczas nadpłata jest zaliczana z urzędu na poczet tej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę) albo gdy podatnik zadecydował inaczej, np. przez wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

Warto pamiętać - jak sugeruje Lesław Mazur - że, co do zasady, zaliczenie nadpłat na poczet zaległości podatkowych powstaje już z dniem powstania samej nadpłaty, a nie z dniem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Taka regulacja w praktyce oznacza, że gdy np. podatnik dokonuje dzisiaj korekt deklaracji VAT za styczeń i luty 2007 r., przy czym za styczeń wykazuje zaległość podatkową, a za luty nadpłatę, to odsetki od zaległości będzie musiał naliczyć tylko za jeden miesiąc (od 25 lutego do 25 marca 2007 r.), a nie za ponad cztery lata (od lutego 2007 r. do dzisiaj), przy założeniu oczywiście, że kwota nadpłaty przewyższa kwotę zaległości i odsetek za zwłokę.

Warto również wspomnieć - z uwagi na istotne odrębności regulacyjne - o nadpłatach powstałych w wyniku orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (TK) lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), w których zakwestionowana została zgodność konkretnego przepisu będącego podstawą zapłaty podatku, czy to z przepisami konstytucji, czy z prawem unijnym, a z którymi mamy coraz częściej do czynienia. W takich przypadkach - jak podpowiada Lesław Mazur - nadpłata powstaje również z datą nienależnie zapłaconego podatku i aby uzyskać jej zwrot wystarczy złożyć wniosek jedynie o zwrot nadpłaty.

Nadpłata taka podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia złożenia tego wniosku, przy czym powinna ona zostać zwrócona z należnym oprocentowaniem i to nawet wówczas, gdy organ dochował tego terminu. Długość okresu, za który należne jest to oprocentowanie, uzależniona jest od daty złożenia samego wniosku. I tak jeśli wniosek o zwrot nadpłaty zostanie złożony w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie orzeczenia TK lub publikacji sentencji orzeczenia TS UE w Dzienniku Urzędowym UE lub od dnia, w którym uchylono lub zmieniono w całości lub w części akt normatywny - oprocentowanie liczy się od dnia powstania nadpłaty do dnia jej zwrotu. Natomiast jeśli wniosek taki złożony zostanie po tym terminie, oprocentowanie należne będzie jedynie za okres od dnia powstania nadpłaty do 30 dnia od dnia wejścia w życie orzeczenia TK lub publikacji sentencji orzeczenia TSUE lub od dnia, w którym uchylono lub zmieniono w całości bądź w części akt normatywny.

Uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty przysługuje także płatnikom oraz inkasentom.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).