Jakich dowodów wymaga fiskus, kontrolując zeznanie podatkowe

Kontrolę rozliczeń PIT urzędnicy fiskusa rozpoczynają zazwyczaj od czynności sprawdzających. Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej organy podatkowe pierwszej instancji dokonują czynności sprawdzających mających na celu:

● sprawdzenie terminowości: składania deklaracji, wpłacania zadeklarowanych podatków, w tym również pobieranych przez płatników oraz inkasentów;

● stwierdzenie formalnej poprawności składanych dokumentów;

● ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami.

Gdy urzędnik w czasie tych działań wykryje nieprawidłowości, skontaktuje się z podatnikiem. Może go wtedy poprosić o złożenie wyjaśnień, korektę zeznania lub przedstawienie dokumentów potwierdzających np. prawo do ulg, które zostały w zeznaniu wykazane.

Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej podatnik ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności tych dokonuje się w lokalu organu podatkowego w obecności pracownika tego organu.

Podatnik może także żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Ponadto organ podatkowy może zapewnić stronie dostęp w swoim systemie teleinformatycznym do podań wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego oraz do pism organu podatkowego doręczonych za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Jeżeli ze złożonej deklaracji wynika, że podatnik skorzystał z przysługujących mu ulg podatkowych, organ podatkowy może się do niego zwrócić o okazanie dokumentów lub o złożenie fotokopii dokumentów, których posiadania przez podatnika w określonym czasie wymagają przepisy.

Warto wiedzieć, że również banki, na żądanie naczelnika urzędu skarbowego lub naczelnika urzędu celnego, są zobowiązane do sporządzania i przekazywania informacji o zdarzeniach stanowiących podstawę do skorzystania przez podatnika z ulg podatkowych, jeżeli zostały wykazane w deklaracji złożonej przez podatnika. Te same zasady stosuje się również do zakładów ubezpieczeń i funduszy inwestycyjnych, w zakresie prowadzonych indywidualnych kont emerytalnych, oraz do domów maklerskich, banków prowadzących działalność maklerską, towarzystw funduszy inwestycyjnych i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych.

Aby procedurę przedstawiania dokumentów zobrazować, załóżmy, że podatnik w PIT za 2010 rok odliczył wydatki poniesione na internet.

Przypomnimy, że w rocznym PIT podatnik może odliczyć od dochodu wydatki ponoszone przez z tytułu użytkowania sieci internet w lokalu (budynku) będącym miejscem zamieszkania podatnika w wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 760 zł.

Jednak aby w rocznym PIT skorzystać z ulgi internetowej, podatnik musi posiadać faktury VAT potwierdzające wysokość poniesionych wydatków. Faktury muszą być wystawione na nazwisko osoby, która z odliczenia podatkowego chce skorzystać.

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Jeżeli przepisy nie wymagają urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia, organ podatkowy odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.

Dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe.

Urzędnicy skarbowi mają prawo poprosić podatnika o przedstawienie dokumentów potwierdzających prawo do ulgi internetowej. Będą to faktury VAT wystawione za sieć. Jeśli podatnik odliczy wydatki za internet w sposób nieprawidłowy, urząd skarbowy zakwestionuje odliczenie i poprosi o skorygowanie zeznania.

Organ podatkowy może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodu będącego w jej posiadaniu. Termin ustala się, uwzględniając charakter dowodu i stan postępowania, przy czym nie może on być krótszy niż 3 dni.

Podatnik powinien być też zawiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem. Strona ma bowiem prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, może zadawać pytania świadkom i biegłym oraz składać wyjaśnienia. Organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Podatnicy korzystający z odliczenia darowizn m.in. na cele kultu religijnego są zobowiązani wykazać w zeznaniu rocznym kwotę przekazanej darowizny, kwotę dokonanego odliczenia oraz dane pozwalające na identyfikację obdarowanego, w szczególności jego nazwę i adres.

Odliczenie darowizny jest możliwe, jeżeli wysokość darowizny jest udokumentowana dowodem wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego, a w przypadku darowizny innej niż pieniężna - dokumentem, z którego wynika wartość tej darowizny.

Urząd skarbowy może poprosić podatnika o przedstawienie tych dowodów. Gdy podatnik nie będzie ich miał, fiskus zakwestionuje odliczenie.

Osoby niepełnosprawne lub mające na utrzymaniu niepełnosprawnych członków rodziny mogą w rozliczeniu rocznym korzystać z ulgi rehabilitacyjnej. Wydatki ponoszone na dojazdy na niezbędne zabiegi rehabilitacyjne, utrzymanie psa przewodnika lub opłacanie przewodnika mogą być odliczone od dochodu w wysokości 2280 zł za rok. Przepisy ustawy o PIT wskazują, że wydatki odliczane w ramach ulgi rehabilitacyjnej w granicach limitu nie muszą być specjalnie dokumentowane.

Jednak brak konieczności gromadzenia faktur VAT nie oznacza, że podatnik nie musi posiadać żadnych dokumentów potwierdzających np. dojeżdżanie na zabiegi. Urząd skarbowy ma prawo poprosić podatnika o udowodnienie, że w danym roku rzeczywiście z takich zabiegów korzystał (lub poniósł wydatki na przewodnika lub psa przewodnika), jeśli wydatki na nie odliczył od dochodu. Wtedy podatnik będzie musiał w urzędzie przedstawić każdy dokument, który pobieranie zabiegów potwierdzi, np. kopię karty zabiegowej lub skierowanie od lekarza specjalisty na takie zabiegi.

Organ podatkowy, za zgodą podatnika, może dokonać oględzin lokalu mieszkalnego lub części tego lokalu, jeżeli jest to niezbędne do zweryfikowania zgodności stanu faktycznego z danymi wynikającymi ze złożonej przez podatnika deklaracji oraz z innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków na cele mieszkaniowe.

Gdy urzędnik zdecyduje się na dokonanie oględzin, w porozumieniu z podatnikiem, ustali termin dokonania oględzin. Podpisaną przez podatnika adnotację o ustaleniu terminu oględzin zamieszcza się w aktach sprawy.

W razie nieudostępnienia lokalu mieszkalnego w uzgodnionym terminie organ podatkowy może wyznaczyć nowy termin przeprowadzenia oględzin.

Pracownik organu podatkowego sporządzi protokół przeprowadzonych oględzin, który dołącza do akt sprawy.

Urzędnik skarbowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Wezwany jest zobowiązany do osobistego stawienia się tylko na obszarze województwa, w którym zamieszkuje lub przebywa.

Podatnicy, płatnicy, inkasenci oraz następcy prawni mogą, w formie pisemnej, wyznaczyć osobę fizyczną, która będzie upoważniona do ich reprezentowania w zakresie kontroli podatkowej, oraz zgłosić tę osobę naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu w sprawie opodatkowania podatkiem dochodowym, wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta.

Jeżeli osoba wezwana nie może się stawić z powodu choroby, kalectwa lub innej ważnej przyczyny, organ podatkowy może przyjąć wyjaśnienie lub zeznanie albo dokonać czynności w miejscu pobytu tej osoby.

Rozpoczęcie czynności - kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. Jeżeli kontrola nie zostanie wszczęta w terminie 30 dni od doręczenia zawiadomienia, wszczęcie kontroli wymaga ponownego zawiadomienia.

Z kolei wszczęcie kontroli przed upływem 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia wymaga zgody kontrolowanego.

Zakończenie kontroli - kontrola powinna zostać zakończona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie wskazanym w upoważnieniu. O każdym przypadku niezakończenia kontroli w terminie wskazanym w upoważnieniu kontrolujący musi zawiadomić na piśmie kontrolowanego, podając przyczyny przedłużenia terminu zakończenia kontroli i wskazując nowy termin jej zakończenia.

Organy podatkowe mogą sprawdzać poprawność rozliczeń rocznych PIT do czasu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).