Jak toczyć spory z urzędem skarbowym

Jak wskazują statystyki sądów administracyjnych, w ostatnich latach przybywa sporów podatników z urzędami skarbowymi. Wynika to m.in. z rosnącej wiedzy przedsiębiorców. Pomyślne zakończenie sporu zależy jednak od wielu okoliczności. W praktyce najważniejsze są - poza racjami merytorycznymi - stosowanie zasad określonych w Ordynacji podatkowej, prawidłowy tryb postępowania (np. przy składaniu odwołania) i pilnowanie terminów.

Właściwy tryb

Zasady postępowania podatkowego wynikają z działu IV Ordynacji podatkowej. Przykładowo, od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego przysługuje odwołanie. Jeśli natomiast sprawa zostanie zakończona ostateczną decyzją organu podatkowego, to podatnik może ją kwestionować, stosując jedynie tryby nadzwyczajne, a więc np. złożyć wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Z kolei jeśli podatnik nie dotrzymał terminu i chce go przywrócić, musi wiedzieć, że organ wyda w takim przypadku postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Szczegółowe wytyczne, jak należy postępować w danej sprawie, wynikają z przepisów. Zasady obowiązujące przy odwołaniach zostały określone w art. od 220 do 235 Ordynacji, z kolei w art. 236 - 239 podatnik znajdzie reguły składania zażaleń.

Pisma do urzędu

Przedsiębiorca, który wie, jaki powinien być tryb postępowania, może przystąpić do sporządzenia pisma do urzędu, czyli najczęściej odwołania lub zażalenia.

Odwołanie trzeba wnieść do organu wyższej instancji niż organ, którego decyzję skarżymy. Przykładowo, od decyzji naczelnika urzędu skarbowego lub naczelnika urzędu kontroli skarbowej należy odwołać się do dyrektora izby skarbowej. Z kolei w przypadku decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości organem pierwszej instancji jest wójt gminy, burmistrz lub prezydent miasta. Organem II instancji jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Odwołanie - choć adresowane do organu II instancji - trzeba złożyć do organu, od którego decyzji chcemy się odwołać. W praktyce więc odwołanie na decyzje naczelnika urzędu skarbowego trzeba zanieść lub przesłać do urzędu skarbowego. Odwołanie na decyzję wójta gminy należy złożyć w urzędzie gminy.

Podatnik ma na wniesienie odwołania 14 dni, licząc od dnia doręczenia decyzji organu I instancji (np. naczelnika urzędu skarbowego).

Zgodnie z art. 222 Ordynacji podatkowej odwołanie powinno zawierać zarzuty dotyczące decyzji, określać istotę i zakres żądania, wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Trzeba wyjaśnić, od czyjej decyzji się odwołujemy, dlaczego decyzja jest błędna oraz czego oczekujemy od organu II instancji. Należy też przedstawić dowody, jeśli takie istnieją, na poparcie swoich twierdzeń. Bardzo ważne jest to, aby argumenty podatnika miały podstawy w przepisach. Można też powołać się na interpretacje wydane przez ministra finansów oraz wyroki sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Zdarza się jednak, że nawet najlepiej uzasadnione odwołanie nie spotka się ze zrozumieniem organu II instancji. W takiej sytuacji podatnik może złożyć skargę do sądu administracyjnego. Skargę, podobnie jak odwołanie, wnosi się za pośrednictwem organu, którego decyzję skarżymy.

Przedsiębiorcy muszą pamiętać, że spór z organem podatkowym wymaga uprzedniej analizy przepisów. Jeśli np. okaże się, że podatnik zapomniał o terminie i nie ma żadnego usprawiedliwienia, to organ podatkowy wyda decyzję odmawiającą przywrócenia terminu i na gruncie przepisów będzie to właściwe rozstrzygnięcie.

Interpretacje

Wiele firm składa obecnie wnioski o wydanie interpretacji indywidualnej pozwalającej uzyskać wiedzę, jakie w danym, konkretnie opisanym przypadku jest stanowisko fiskusa, jak interpretuje on przepisy. A co za tym idzie - jak podatnik powinien postąpić. Jeśli jednak podatnik nie zgadza się ze stanowiskiem ministra finansów wyrażonym w wydanej na jego wniosek interpretacji, musi najpierw wezwać go do usunięcia naruszenia prawa. W praktyce ma na to 14 dni od dnia otrzymania interpretacji. Jeśli minister nie odpowie na wezwanie lub podtrzyma stanowisko, podatnik może złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skargę można wnieść w terminie 30 dni, licząc od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie. W przypadku gdy minister nie odpowie na wezwanie, podatnik ma 60 dni na złożenie skargi, licząc od dnia wniesienia wezwania.

W praktyce, jeśli przedsiębiorca nie zgadza się z interpretacją ministra i chce doprowadzić do jej zmiany, powinien przygotować się na postępowanie sądowe. Z zasady minister podtrzymuje swoje stanowisko, które przedstawił w interpretacjach. Przedsiębiorcy muszą też zdawać sobie sprawę, że w przypadku sporu o interpretację nie ma w zasadzie miejsca na przedstawianie dowodów. Organ podatkowy nie prowadzi postępowania dowodowego, w którym ustala stan faktyczny. Stan ten przedstawia podatnik we wniosku o interpretację i do niego musi odnieść się minister. Jedynie w sytuacji gdy podatnik nie wyjaśnił pewnych okoliczności, które są ważne dla rozstrzygnięcia, minister może zadać dodatkowe pytania.

Prawidłowy tryb zaskarżenia decyzji

Podatnik najpierw musi złożyć odwołanie od decyzji naczelnika do dyrektora izby skarbowej. Jeśli dyrektor izby skarbowej podtrzyma decyzję, można złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl