Zasada sprytu pozwala korzystać na bezprawnym działaniu

@RY1@i02/2013/145/i02.2013.145.18300040b.802.jpg@RY2@

Ireneusz Krawczyk, radca prawny, partner w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Tak, w praktyce organy administracji osiągają korzyści z własnych bezprawnych działań. W zasadzie - w ujęciu finansowym - osiąga je fiskus. Główną przyczyną jest doktrynalne rozróżnienie skutków uchylenia bezprawnej decyzji i stwierdzenia jej nieważności. Obecnie niezwykle rzadko stwierdza się nieważność decyzji podatkowych. Wynika to z dwóch powodów. Podatnicy zdecydowanie częściej składają odwołania niż wnioski o stwierdzenie nieważności, a również w praktyce sądowej taki werdykt należy do rzadkości. Z tym wiąże się pogląd doktryny prawa i orzecznictwa, że uchylenie decyzji wywołuje skutek na przyszłość, a nie wstecz. Tylko stwierdzenie nieważności powoduje wyeliminowanie jej od samego początku.

Organy podatkowe znalazły sposób na sankcjonowanie działań naruszających prawo. Kierując się swoistą zasadą sprytu, wiedzą, kiedy mogą sobie pozwolić na bezprawne działanie, które nie tylko, że nie przyniesie sankcji, ale spowoduje osiągnięcie korzyści. Jaskrawym przykładem jest wszczynanie egzekucji na podstawie decyzji, które są następnie uchylane w toku instancji czy przez sąd administracyjny. Egzekucja powoduje przerwanie biegu terminu przedawnienia, pomimo że decyzja okazała się wadliwa.

Fiskus zatem może wymierzyć i wyegzekwować podatek, który byłby już przedawniony, i w ten sposób wygasł. Sytuacja, w której wadliwa, a więc bezprawna decyzja miałaby być źródłem korzyści dla wydającego ją i bezpośrednio dla fiskusa, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą nieczerpania profitów przez państwo z własnego bezprawnego działania. Jest to powód do zrewidowania poglądów, że tylko stwierdzenie nieważności powoduje wykreślenie wszystkich skutków decyzji, a jej uchylenie w toku instancji ma dawać satysfakcję tylko na przyszłość.

Not. MGM