Jaki jest podatek od zbycia udziałów

ekspert podatkowy w ECDDP

Warunkiem koniecznym dla dobrowolnego umorzenia udziałów jest ich uprzednie nabycie od wspólnika. Okoliczność ta powoduje, że taką transakcję należy rozpatrywać kompleksowo jako jedno zdarzenie gospodarcze, w którego skład wchodzi zarówno nabycie udziałów od wspólnika, jak i samo ich umorzenie. Podobnie wypowiadają się sądy administracyjne, m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 25 maja 2010 r. (sygn. akt I SA/Po 272/10).

Opodatkowaniu VAT podlega m.in. odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Niewątpliwie sama sprzedaż udziałów, jako forma przeniesienia prawa do wartości niematerialnych i prawnych, wypełnia przesłanki świadczenia usługi z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Udziały stanowią bowiem prawa o charakterze majątkowym (właścicielskim). Niemniej jak wskazano powyżej, sprzedaż udziałów w celu ich umorzenia nie może być postrzegana jako odrębna (samodzielna) transakcja, niezależna od instytucji umorzenia. Umorzenie udziałów polega na likwidacji części lub całości udziałów za wynagrodzeniem i sprowadza się do pozbawienia praw majątkowych udziałowca. Zatem właściciel udziałów, poprzez ich zbycie celem umorzenia realizuje jedynie swoje uprawnienia o charakterze właścicielskim. Tym samym sprzedaż udziałów w celu umorzenia nie podlega opodatkowaniu VAT (por. interpretację z 8 października 2010 r., sygn. ILPP1/443-766/10-2/NS).

Natomiast katalog czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC) zawiera art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC. W katalogu tym nie została wymieniona transakcja polegająca na sprzedaży (nabyciu) udziałów w celu ich umorzenia. Jak przyjmuje się powszechnie, tego typu umowa stanowi szczególny typ czynności prawnej, która wynika z praw i obowiązków udziałowca i jest traktowana jako tzw. umowa nienazwana (niezdefiniowana mocą przepisów prawa cywilnego).

W konsekwencji umowa sprzedaży udziałów celem ich umorzenia, będąca elementem instytucji umorzenia udziałów, a zarazem niewymieniona w art. 1 ustawy o PCC, nie podlega tym samym opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (por. interpretację z 29 października 2008 r., sygn. ILPB2/436-81/08-2/AJ).

Oprac. Magdalena Majkowska

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Ustawa z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).