NSA rozwiał wątpliwości części podatników

Tegoroczne rozstrzygnięcia, przyjęte w poszerzonym składzie NSA, są ważne m.in. dla firm budowlano-remontowych, przedsiębiorców handlujących z kontrahentami z innych krajów UE, prawników pobierających wynagrodzenie za urzędówki i akcjonariuszy spółek komandytowo-akcyjnych. Największe kontrowersje wzbudziła natomiast uchwała w sprawie rozliczenia VAT przez jednostki budżetowe gmin.

Prace remontowe

W uchwale z 3 czerwca 2013 r. (sygn. akt I FPS 7/12) NSA rozstrzygnął kwestię VAT na roboty wykonywane poza budynkami mieszkalnymi. Uznał że niższą, 8-proc. stawkę, można wykazywać tylko na fakturach za roboty realizowane wewnątrz takich obiektów. Oznacza to, że już np. podłączenie wodociągu, kanalizacji czy gazociągu w zakresie prac realizowanych poza budynkiem jest objęte stawką podstawową (obecnie 23 proc.).

Ważna dla przedsiębiorców zajmujących się remontami czy modernizacją mieszkań jest także uchwała z 24 czerwca 2013 r. (sygn. akt I FPS 2/13). NSA orzekł, że montaż szaf w pokoju, kuchni czy łazience pod wymiar w mieszkaniu czy domu jednorodzinnym może być opodatkowany 8-proc. VAT. Obniżoną stawkę można bowiem stosować do usług modernizacji. Za takie sąd uznał właśnie zaprojektowanie, dopasowanie oraz montaż komponentów meblowych (przycięte na wymiar blaty, drzwi, listwy czy półki) w sposób tworzący wraz z elementami konstrukcyjnymi budynku lub jego części trwałą zabudowę (patrz przykład).

Handel unijny

Przedsiębiorcy, którzy robią interesy z firmami z innych krajów unijnych, po uchwałach NSA z 21 października 2013 r. (sygn. akt I FPS 4/13, I FPS 5/13) muszą skrupulatniej dbać o gromadzenie dokumentów potwierdzających dokonanie transakcji. Sąd rozstrzygnął, że firma, która nie ma dowodu, iż dostawa dotarła do zagranicznego nabywcy, musi uwzględnić taką transakcję w swojej ewidencji sprzedaży i deklaracji VAT-7 ze stawką krajową (czyli zamiast 0-proc. stawki właściwej co do zasady dla dostawy unijnej ma obowiązek wykazać 23-proc., 8-proc. lub 5-proc. VAT w zależności od rodzaju towaru, który sprzedaje).

Podobnie będzie, jeśli polski przedsiębiorca nie zdobędzie takich dokumentów na czas, czyli przed terminem złożenia deklaracji VAT-7 (co do zasady do 25. dnia miesiąca następującego po tym, w którym doszło do transakcji). NSA wskazał, że możliwe jest skorygowanie stawki (z krajowej na 0-proc.) po zgromadzeniu koniecznych dowodów.

Prawnicy z urzędu

W kwestii podatków dochodowych NSA w składzie całej Izby Finansowej NSA (33 sędziów) wydał ważne orzeczenie dla adwokatów, radców prawnych czy doradców podatkowych reprezentujących swoich klientów z urzędu w sądach. Było to konieczne, aby ujednolicić praktykę w całej Polsce, bo wydziały księgowe sądów zarówno administracyjnych, jak i powszechnych w różny sposób rozliczały się z prawnikami. W uchwale z 21 października 2013 r. (sygn. akt II FPS 1/13) NSA orzekł, że pełnomocnik, który wykonuje działalność gospodarczą (samodzielnie czy też jako wspólnik spółki), ma obowiązek w jej ramach rozliczać wynagrodzenie za urzędówkę. Jeśli zaś wykonuje zawód w innej formie, np. jest zatrudniony w firmie, to zaliczy je do przychodów z działalności wykonywanej osobiście.

Ważne

Skutkiem uchwały NSA z 21 października 2013 r. jest to, że pełnomocnicy prowadzący działalność gospodarczą, aby rozliczyć się z sądem z urzędówek, muszą wystawiać faktury VAT. Tylko wobec tych, którzy nie prowadzą firmy, sąd będzie działał jako płatnik podatku dochodowego i po wypłacie wynagrodzenia potrąci zaliczkę na PIT, po zakończeniu zaś roku sporządzi dla nich PIT-11

PRZYKŁAD

Dostawa dopasowanego sprzętu AGD to nie modernizacja

8-proc. stawką VAT nie można opodatkować sprzedaży i montażu w mieszkaniu klienta lodówki czy kuchenki, nawet jeśli one są dopasowane do wymiaru szafek. To nie jest usługa modernizacji lokalu mieszkalnego, tylko dostawa sprzętu AGD. Tak orzekł NSA w wyroku z 10 września 2013 r. (sygn. akt I FSK 614/12), stwierdzając wprost, że w takim przypadku uchwała z 24 czerwca 2013 r. nie może być stosowana. Oznacza to, że wykonawca powinien na fakturze dla klienta wyszczególnić elementy zabudowy meblowej z 8-proc. stawką, a elementy AGD z 23-proc.

Pozostałe uchwały w sprawach podatkowych

● Przychód osoby fizycznej, która jest akcjonariuszem spółki komandytowo-akcyjnej, jest przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej. Obowiązek zapłaty zaliczki na PIT powstaje dopiero w dniu wypłaty dywidendy (uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z 20 maja 2013 r., sygn. akt II FPS 6/12).

● Zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdy zawiadomienie podatnika o jego zastosowaniu nastąpi przed upływem terminu przedawnienia (uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z 3 czerwca 2013 r., sygn. akt I FPS 6/12).

● Zwolnienie z podatku od nieruchomości w latach 2004-2006 dróg wewnętrznych zależało od stanu faktycznego obiektów, a nie wyłącznie od zapisów w rejestrze gruntów i budynków (uchwała NSA w składzie 7 sędziów z 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13).

Rozliczenie VAT przez jednostki budżetowe

NSA w uchwale z 24 czerwca 2013 r. (sygn. I FPS 1/13) uznał, że jednostki budżetowe gmin (takie jak szkoły, ośrodki sportu i rekreacji, placówki służby zdrowia) nie są samodzielnymi podatnikami VAT. Sprawa ma doniosłe znaczenie, ponieważ w Polsce funkcjonuje ponad 50 tys. takich jednostek. NSA zakwestionował dotychczasowe postępowanie urzędów skarbowych rejestrujących je jako czynnych podatników VAT. Według sądu podatnikami mogą być tylko gminy, ponieważ jednostki budżetowe nie są od nich wystarczająco niezależne.

Po podjęciu tej uchwały NSA wydał kilka wyroków w sprawach różnych gmin, potwierdzających, że jednostki budżetowe nie są podatnikami VAT. Jednak 10 grudnia NSA nie zdecydował się zastosować uchwały, ale zwrócił się o ocenę problemu do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sygn. akt I FSK 311/12). Ministerstwo Finansów w oficjalnym komunikacie z 12 grudnia potwierdziło, że dotychczasowa praktyka urzędów skarbowych (odrębne rejestrowanie jednostek budżetowych oraz gmin) pozostaje prawidłowa i nie zostanie zmieniona do czasu opublikowania wyroku przez TSUE. Ten może zapaść nawet za dwa lata.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl