Podatkowe wątpliwości samorządowców i interpretacje

Wątpliwości dotyczące podatku VAT mają - przykładowo - przedstawiciele powiatów. Chodzi o to, że powiaty wykonują określone ustawami zadania publiczne związane m.in. z drogami. Zakres działania powiatów określony jest w ustawie o samorządzie powiatowym. Otóż w praktyce wiele powiatów buduje lub naprawia drogi, korzystając ze wsparcia w ramach projektów unijnych. Powiaty mogą realizować takie przedsięwzięcia przy pomocy jednostek organizacyjnych, czyli zarządów dróg powiatowych. W takiej sytuacji jednak powstają wątpliwości, czy powiat ma jakiekolwiek możliwości obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w związku z budową czy naprawą dróg.

Urzędowe interpretacje

Samorządowcy występowali w tej sprawie do administracji podatkowej o urzędowe wyjaśnienia dotyczące VAT. I tak np. w interpretacji indywidualnej dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach (sygn. IBPP3/443-131/12/KG, z 16 marca 2012 r.) podkreślono, że dokumentem uprawniającym do odliczenia jest faktura VAT otrzymana przez podatnika z tytułu nabycia przez niego towarów i usług. Faktycznie, powiaty bardzo często realizują projekty polegające na przebudowie drogi powiatowej. Jednak nabyte przy wykonywaniu projektu towary są dokumentowane fakturami VAT wystawionymi na zarządy dróg powiatowych. Oznacza to, że nie mają związku z czynnościami opodatkowanymi VAT wykonywanymi przez same powiaty. Rzeczywistym bowiem nabywcą towarów i usług zakupionych w ramach realizacji projektu jest zarząd dróg powiatowych, a nie powiat. Zatem w przypadku, gdy powiat nie nabędzie towarów i usług udokumentowanych fakturami VAT, to nie może być mowy o obniżeniu podatku należnego o naliczony. W konsekwencji powiat nie będzie miał możliwości odliczania VAT w związku z realizacją projektu związanego z przebudową drogi, ponieważ to nie on będzie nabywcą towarów i usług.

Spory rozstrzyga sąd

Z kolei stosowanie niektórych przepisów o podatku od nieruchomości jest często powodem sporów m.in. z przedsiębiorcami. Chodzi o podatek od nieruchomości, który zasila kasy samorządów terytorialnych. Konkretną wysokość stawek tego podatku na danym terenie określa w uchwale rada gminy. Z tym jednak, że stawki te nie mogą przekroczyć maksymalnych limitów ustalanych w obwieszczeniu ministra finansów. Zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych podatkowi od nieruchomości - generalnie - podlegają grunty, budynki lub ich części, a także budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Jednak opodatkowanie niektórych obiektów wywołuje spory.

- W sądach administracyjnych rośnie liczba spraw dotyczących opodatkowania nieruchomości. Najwięcej problemów dotyczy budowli wykorzystywanych przez przedsiębiorców do działalności gospodarczej. Kwoty, o jakie toczą się spory, sięgają nierzadko kilkuset tysięcy złotych - mówi Piotr Kwaśny, doradca podatkowy w firmie ASB Tax.

Zwraca przy tym uwagę, że wydany 6 lutego 2013 roku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrok (sygn. akt I SA/Łd 1579/12) zawiera istotne wskazówki dotyczące rozumienia definicji budowli zawartej w prawie budowlanym. W tym orzeczeniu WSA w Łodzi podtrzymał linię orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą transformatory z wszelkimi przewodami, umieszczone na słupach energetycznych lub fundamentach żelbetowych, tworzą całość techniczno-użytkową, która podlega podatkowi od nieruchomości na podstawie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Tego rodzaju budowle stanowią bowiem sieć elektroenergetyczną i trzeba je traktować jako funkcjonalną całość, ponieważ tylko wtedy spełniają funkcję, dla której je zbudowano. WSA w Łodzi podkreślił, że opodatkowaniu podlegają nie same transformatory, ale sieć elektroenergetyczna jako całość (transformatory zaś wchodzą w jej skład).

Ważne wyjaśnienie

Jednakże w tym wyroku WSA w Łodzi zwrócił ponadto uwagę na bardzo istotną kwestię. Otóż sąd wyjaśnił, kiedy urządzenia techniczne nie są budowlą, co w konsekwencji zwalnia właścicieli z obowiązku ich opodatkowania. W uzasadnieniu wyroku łódzki sąd stwierdził, że należy wyróżnić dwie sytuacje. Pierwsza to taka, w której transformator jest urządzeniem technicznym, umieszczonym w budynku lub budowli, zabezpieczającym prawidłowość pracy maszyn i dostarczającym energię elektryczną. Druga sytuacja to taka, gdy transformator wchodzi w skład sieci elektroenergetycznej (przesyłowej). W pierwszym przypadku trudno uznać, aby stanowił urządzenie budowlane (art. 3 pkt 9 prawa budowlanego) czy też wchodził w skład budowli jako całość techniczno-użytkowa. Z kolei w drugiej sytuacji, jako element sieci elektroenergetycznej wchodzi w skład budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, a tym samym jego wartość podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Oznacza to, że WSA w Łodzi odróżnił elementy budowli, które powinny podlegać podatkowi od nieruchomości, od urządzeń technicznych, które - bez względu na funkcjonalne powiązanie z budowlą - nie powinny być opodatkowane.

Interpretacja dokonana przez WSA w Łodzi powinna być postrzegana jako przydatna wskazówka w sporach o wyłączeniu spod opodatkowania podatkiem od nieruchomości tych urządzeń technicznych, które nie powinny być uznawane za budowle.

Zarządy dróg powiatowych

Organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi. Wynika to z ustawy o drogach publicznych.

Zarządy dróg mają prawo m.in. do wstępu na grunty przyległe do pasa drogowego, jeżeli jest to niezbędne do wykonywania czynności związanych z utrzymaniem i ochroną dróg. Ponadto mają prawo do urządzania czasowego przejazdu przez grunty przyległe do pasa drogowego w razie przerwy w komunikacji na drodze. Jednocześnie przepisy przewidują, że właścicielom lub użytkownikom gruntów, którzy ponieśli szkody w wyniku takich czynności, przysługuje odszkodowanie na zasadach określonych w przepisach o gospodarce nieruchomościami.

Krzysztof Tomaszewski