Otrzymanie spadku w drodze zapisu jest opodatkowane

Oznacza to, że nie będą miały w tym wypadku zastosowania przepisy o podatku dochodowym. Jest to rozwiązanie bardzo korzystne przede wszystkim dla nabywców z kręgu najbliższej rodziny, którzy od 2007 roku mogą korzystać z całkowitego zwolnienia z podatku, o ile dopełnią formalności w urzędzie skarbowym.

Z uwagi na szczególny charakter zapisu windykacyjnego dla tego rodzaju nabycia został uregulowany odrębnie moment powstania obowiązku podatkowego.

Własność przedmiotu zapisu przechodzi na nabywcę już z momentem śmierci spadkodawcy, w związku z tym obowiązek podatkowy powstawać będzie z chwilą uprawomocnienia się: orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, postanowienia częściowego stwierdzającego nabycie przedmiotu zapisu windykacyjnego lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Z chwilą powstania obowiązku podatkowego dla podatnika zaczynają biec terminy, w których musi wywiązać się z obowiązków względem fiskusa. Nabywcy całkowicie zwolnieni z podatku tj. małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha zawiadamiają urząd skarbowy o nabyciu przedmiotu zapisu windykacyjnego w terminie sześciu miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek zawiadomienia wyłączony będzie jedynie w przypadku, gdy wartość rzeczy nabytych od tej samej osoby w ciągu pięciu lat, łącznie z wartością przedmiotu zapisu, nie przekroczy 9637 zł.

Zawiadomienia dokonuje się na specjalnym druku SD-Z2, który od 23 października zaktualizowany zostanie o nowy tytuł nabycia tj. właśnie zapis windykacyjny. Podatnik zawsze samodzielnie (lub z pomocą pełnomocnika) wywiązuje się z obowiązku złożenia zawiadomienia, w tym także w sytuacji, gdy nabycie spadku stwierdzone jest notarialnie. Notariusz nie pełni w tym wypadku funkcji płatnika podatku od spadków i darowizn.

Nabywcy zapisu windykacyjnego, którzy do grona osób zwolnionych nie należą, podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn na ogólnych zasadach. Oznacza to, że zapłacą oni podatek według jednej z trzech skali podatkowych. Grupą I i II objęta jest dalsza rodzina nabywcy, natomiast na zasadach określonych dla III grupy podatkowej rozlicza się podatnik, który nabywa majątek od osoby obcej. Warto wskazać, że większość osób zaliczona do I grupy podatkowej objęta jest pełnym zwolnieniem z podatku, od którym mowa powyżej. Podlegają oni jednak opodatkowaniu w sposób przewidziany dla nabywców z I grupy, jeżeli w terminie półrocznym nie dokonają zgłoszenia nabycia, co skutkuje utratą zwolnienia.

Najwyższe obciążenia fiskalne ponoszą podatnicy zaliczeni do III grupy podatkowej.

W podatku od spadków i darowizn nie obowiązuje zasada samonaliczania podatku, jak to jest np. w PIT. Podatnicy zobowiązani do jego zapłaty wypełniają zeznanie podatkowe SD-3 (nowy wzór formularza uwzględnia zapis windykacyjny), w którym podają wszystkie dane do określenia przez urząd skarbowy wysokości zobowiązania. Oznacza to, że podatnik, który złoży zeznanie, czeka na wydanie decyzji określającej wysokość podatku. W ten sposób będą postępować także nabywcy przedmiotu zapisu windykacyjnego.

Podstawą opodatkowania jest czysta wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, tj. po potrąceniu długów i ciężarów. Ustala się ją według stanu rzeczy w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli osoba, na której rzecz zostanie uczyniony zapis windykacyjny, będzie obciążona obowiązkiem wykonania zapisu zwykłego, wartość tego obciążenia stanowić będzie ciężar zapisu windykacyjnego. Pomniejszy ona podstawę opodatkowania i w efekcie wysokość podatku.

Na złożenie zeznania podatkowego nabywca zapisu będzie miał miesiąc od dnia powstania obowiązku podatkowego. Powinien dołączyć do niego odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, postanowienia częściowego stwierdzającego nabycie przedmiotu zapisu windykacyjnego lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia oraz ewentualnie inne dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.

Podatnicy zobowiązani do zapłaty podatku z tytułu zapisu windykacyjnego będą mogli korzystać ze zwolnień szczególnych wynikających z art. 4 ust. 1 pkt 9 i art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn (tj. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.). Dotyczy to zwolnienia przy nabyciu dzieł sztuki, zabytków ruchomych, czy przedmiotów wyposażenia mieszkania oraz ulgi mieszkaniowej. Można z niej korzystać przy nabyciu domu lub mieszkania o powierzchni użytkowej nieprzekraczającej 110 mkw.

W przypadku nabycia części (udziału) domu lub mieszkania albo udziału w spółdzielczym prawie do budynku mieszkalnego lub lokalu ulga przysługuje stosownie do wielkości udziału.

Informacje o korzystaniu z ulg podatkowych podatnik wpisuje w części H zeznania SD-3.

Zapis windykacyjny podlegać będzie podatkowi od spadków i darowizn na równi z dziedziczeniem, zapisem zwykłym, dalszym zapisem czy poleceniem testamentowym.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z poźn. zm.).