Czy jest opodatkowane wycofanie lokalu ze spółki

Arkadiusz Michaliszyn

doradca podatkowy, Kancelaria CMS Cameron McKenna

Wycofanie wkładu jest dopuszczalne na zasadzie art. 54 par. 1 kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z tym przepisem można zmniejszyć udział kapitałowy w spółce jawnej za zgodą wszystkich wspólników. Zwykle zmniejszeniu wartości udziału kapitałowego towarzyszyć będzie zwrot wkładu (lub jego części) lub równowartości wkładu (lub jego części) wniesionego do spółki. Zatem w przypadku gdy przedmiotowa nieruchomość stanowiła wkład lub część wkładu wspólnika, może on za zgodą pozostałych wspólników dokonać jej wycofania ze spółki. Do zwrotu wkładu może dojść również w przypadku rozwiązania spółki osobowej.

Opodatkowanie takiej czynności budzi spore wątpliwości, czego wyrazem jest rozbieżność między orzecznictwem sądowym a niektórymi interpretacjami organów podatkowych.

Sądy administracyjne przyjmują pogląd, że transfer majątku spółki osobowej do jej wspólników nie podlega opodatkowaniu. Jest tak, ponieważ naturą spółki osobowej jest jej transparentność podatkowa (w zakresie podatków dochodowych). Oznacza to, że dochody spółek opodatkowane są na bieżąco jako dochody wspólników. Gdyby opodatkować dodatkowo transfer majątku ze spółki do wspólnika, to ten sam dochód opodatkowany byłby dwa razy, tak jak to jest w przypadku spółek kapitałowych. Sądy powołują się tutaj na konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Powołanie się na konstytucję zamiast ustawy podatkowej wynika z pewnej niedoskonałości tej ostatniej. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy o PIT, zwolnione z opodatkowania są: przychody otrzymane w związku ze zwrotem udziałów lub wkładów w spółdzielni albo wkładów w spółce osobowej, do wysokości wniesionych udziałów lub wkładów do spółdzielni albo wkładów do spółki osobowej. Przepis ten na zasadzie a contrario sugeruje konieczność opodatkowania zwrotu wkładów ponad wysokość wniesionych wkładów. Należy powiedzieć wprost: to jest zły przepis. Przeczy on fundamentalnej zasadzie braku odrębności podatkowej wspólnika i spółki osobowej. Ponadto użyte są w nim błędne pojęcia (nie ma czegoś takiego jak wysokość wkładów, o ile przedmiotem wkładu nie jest przeszkoda używana w zawodach konnych).

Jednakże organy podatkowe podchodzą do tego przepisu z pełną powagą i wbrew jednolitej linii orzecznictwa podtrzymują pogląd, że wycofanie wkładu jest opodatkowane.

Co ma zrobić czytelnik? Może zaryzykować i nie płacić podatku od zwróconej nieruchomości (nawet jeżeli jej wartość przekracza wysokość wkładu), ale musi się liczyć z tym, że organy podatkowe zakwestionują takie postępowanie, jeżeli przeprowadzą kontrolę. Są duże szanse na wygranie sporu przed sądem administracyjnym. Jeżeli czytelnik ma więcej czasu, może wystąpić o interpretację, która najprawdopodobniej będzie negatywna, ale jeżeli złoży skargę do sądu, to najprawdopodobniej sąd przychyli się do jego stanowiska.

(PM)

Podstawa prawna

Art. 54 par. 1 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037).

Art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).