Kto poniesie odpowiedzialność za błędne rozliczenie PIT

- Czy słusznie? Co mogę zrobić? Czy płatnik za błędy w PIT-11 będzie ukarany? - pyta nas pani Renata z Radomia.

O pomoc w wyjaśnieniu tej sprawy poprosiliśmy Izbę Skarbową w Lublinie oraz Jarosława F. Mikę z Taxperience

W przypadku gdy podatnik w zeznaniu rocznym wykazał nadpłatę, która została zwrócona, a następnie urząd stwierdził, że ta nadpłata jest nienależna lub niższa niż nadpłata wykazana w zeznaniu, to zgodnie z art. 52 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nadpłatę w niewłaściwej wysokości traktuje się na równi z zaległością podatkową. Nieuzasadnione wykazanie nadpłaty skutkuje tym, że po stronie podatnika powstaje zaległość podatkowa i od takiej zaległości, zgodnie z art. 53 Ordynacji podatkowej, naliczane są odsetki za zwłokę. Zatem w omawianym przypadku urząd skarbowy może żądać zwrotu nadpłaty wraz z odsetkami (nie można zastosować art. 52 par. 1 pkt 2, bowiem przepis ten dotyczy zwrotu podatku i odnosi się m.in. do VAT, akcyzowego czy podatku od czynności cywilnoprawnych).

Gdyby w wyniku działań płatnika podatnik poniósł szkodę, może się domagać jej naprawienia na podstawie przepisów prawa cywilnego.

Natomiast w postępowaniu podatkowym podatniczka może wnieść do naczelnika właściwego urzędu skarbowego wniosek o rozłożenie na raty lub umorzenie zaległości wraz z odsetkami bądź umorzenie samych odsetek. Każda sprawa traktowana jest indywidualnie i w zależności od argumentów podatniczki naczelnik podejmie decyzję pozytywną lub odmowną.

Jeśli chodzi o płatnika, to nie można jednoznacznie stwierdzić, czy będzie on ukarany za błędnie wystawioną informację o dochodach i zaliczkach, bowiem podobnie jak przy ulgach w spłacie każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie i w zależności od wagi błędu i wyjaśnień płatnika podejmowana jest decyzja o ukaraniu lub odstąpieniu od ukarania.

@RY1@i02/2010/208/i02.2010.208.086.015a.101.jpg@RY2@

Jarosław F. Mika, doradca podatkowy, partner w Taxperience

Aby taki stan rzeczy zaistniał, tj. aby podatnik zobowiązany był do zwrotu niesłusznie otrzymanego podatku, nie wystarczy samo złożenie przez podatnika nieprawidłowej deklaracji z wykazaniem podatku nienależnego. Niezbędne jest bowiem ziszczenie się tego warunku przez faktyczne zaksięgowanie na koncie podatnika nienależnej mu kwoty albo poprzez potwierdzenie jej otrzymania przez podatnika.

Warunkiem pozwalającym na uwolnienie się z tego obowiązku jest wykazanie przez podatnika, że zwrot nie nastąpił z jego winy. Oczywiście ciężar udowodnienia braku winy spoczywa na podatniku (wyrok NSA z 8 października 1999 r., sygn. akt III SA 7550/98). W podobnym tonie wypowiedział się NSA w wyroku z 7 marca 2000 r. (sygn. akt I SA/Po 70/99), twierdząc, że zgodnie z art. 52 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej na równi z zaległością podatkową traktuje się także zwrot podatku, jeżeli podatnik otrzymał zwrot nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej, chyba że podatnik wykaże, że nie nastąpiło to z jego winy. Dalej, jak wynika z treści powołanego przepisu, określa on uproszczony mechanizm egzekwowania na gruncie podatkowym nienależnie, niesłusznie zwróconych podatnikom kwot, przy czym żądanie oddania nienależnego zwrotu podatku nie może dotyczyć tylko i wyłącznie podatnika tego podatku, ale każdego podatnika, który otrzymał od organu podatkowego zwrot podatku, którego w rzeczywistości nigdy nie wpłacił lub nie nadpłacił. Odmienne stanowisko prowadziłoby do wniosku, że pomyłkowy zwrot kwoty jakiegoś podatku osobie uprawnionej, w każdym przypadku obligowałby organy podatkowe do skierowania powództwa cywilnego przed sądem powszechnym, nawet w sytuacji, gdy osoba ta będąca również podatnikiem (powszechność płacenia podatków) świadomie pobrała nienależną jej kwotę, wiedząc, że nie ma do niej tytułu prawnego.

W konsekwencji organ podatkowy, kwalifikując niesłusznie zwrócony podatek, powinien w trybie art. 187 Ordynacji podatkowej wezwać podatnika do wskazania okoliczności, z których wynikałoby, że nienależny zwrot podatku nie nastąpił z jego winy (wyrok NSA z 11 maja 2000 r., sygn. akt III SA 128199).

Należy również pamiętać, że w sytuacji, kiedy podatnik otrzyma z urzędu skarbowego niesłusznie nadpłatę lub zwrot podatku, będzie zobowiązany do zwrotu otrzymanej kwoty razem z odsetkami. Obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych reguluje art. 53 Ordynacji podatkowej. Odsetki naliczone wówczas są za okres od dnia pozostawienia nienależnej kwoty do dyspozycji podatnika do dnia jej zwrotu lub zaklasyfikowania tytułem innych zobowiązań podatkowych podatnika.

Zatem w sytuacji, gdy otrzymamy niesłusznie należność z urzędu skarbowego w wyniku błędnie wypełnionej deklaracji lub zeznania podatkowego, zobowiązani jesteśmy do zwrotu tej kwoty wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia jej otrzymania do dnia zapłaty. Odsetki za zwłokę, zgodnie z obecnymi przepisami, to dwukrotność podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego (wynoszącej obecnie 5 proc.), ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim. Obecnie podstawowa stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych wynosi 10 proc. w stosunku rocznym.

Kolejną istotną kwestią jest termin, w trakcie którego urząd skarbowy może domagać się zwrotu niesłusznie przekazanej kwoty na konto podatnika. Zgodnie z art. 70 Ordynacji podatkowej zobowiązania podatkowe przedawniają się po pięciu latach, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Okres ten może być wydłużony wskutek zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia.

Reasumując, otrzymanie niesłusznie należności z urzędu skarbowego traktowane jest jako zobowiązanie podatkowe podlegające rygorowi zwrotu wraz z należnymi odsetkami. Urząd skarbowy ma na odzyskanie tej należności 5 lat.

OPRACOWAŁA EWA MATYSZEWSKA

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).