Jak bezbłędnie wypełnić PIT-38

Straty z poprzednich lat pozwalają pomniejszyć dochód z inwestycji giełdowych w kolejnych latach. Podatnik może obniżyć dochód z inwestycji giełdowych o wysokość straty z tych źródeł przychodów w najbliższych, kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych. Jednak wysokość obniżenia w danym roku nie może przekroczyć 50 proc. kwoty tej straty.

Dla inwestora oznacza to, że dochody wykazane w zeznaniu PIT-38 z tytułu inwestycji w akcje czy instrumenty pochodne (poz. 27), mogą zostać obniżone o kwotę, która maksymalnie stanowi 50 proc. strat (poz. 29) wykazanych w poprzednich zeznaniach podatkowych. Warunkiem jest jednak, że 50-proc. kwota straty z akcji wykazana w bieżącym zeznaniu nie może przekroczyć kwoty dochodu wykazanej w pozycji 27. Straty z lat poprzednich podlegają łączeniu i mogą być rozliczane dowolnie w ramach 50-proc. limitu rocznego.

Art. 9 ust. 3; art. 30b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).

Aby prawidłowo ustalić podstawę opodatkowania ze sprzedaży w walucie udziałów w spółce kapitałowej, poniesione koszty i uzyskane przychody należy przeliczyć osobno na złote według ściśle określonych zasad.

Przychody uzyskane w walutach obcych z odpłatnego zbycia udziałów podatnik (bez względu na to, czy korzysta z usług banku, czy nie) przelicza na złote według średniego kursu walut obcych, ogłaszanego przez NBP ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu. W sposób analogiczny przeliczyć należy koszty uzyskania przychodów poniesionych w walutach obcych (cena zakupu udziałów). Wydatki te przelicza się na złote według kursu średniego, ogłaszanego przez NBP ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.

Art. 11 ust. 3; art. 17 ust. 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).

Zgodnie ze stanowiskiem urzędów skarbowych przychody osób fizycznych uzyskane z transakcji giełdowych, jeśli nie są przedmiotem działalności gospodarczej podatnika, rozliczane są odrębnie od przychodów firmowych. Sposobem właściwym dla rozliczenia przychodów z kapitałów pieniężnych jest złożenie PIT-38.

Dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających opodatkowane są 19-proc. stawką. Dochodów tych nie łączy się z dochodami opodatkowanymi według progresywnej skali podatkowej, jak również z dochodami z działalności gospodarczej opodatkowanymi w sposób liniowy.

W tej kwestii często jednak dochodzi do sporów podatników z fiskusem. Zdaniem podatników, a także zgodnie z niektórymi orzeczeniami sądów administracyjnych, aby przychody giełdowe mogły być rozliczane łącznie z przychodami firmowymi, nie powinien decydować formalny wpis do ewidencji działalności gospodarczej, ale faktycznie działania i czynności podatnika zmierzające do osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów firmowych.

Tak więc przedsiębiorca, który chce rozliczyć przychody kapitałowe (np. z giełdy) razem z przychodami z działalności, powinien wcześniej wystąpić o indywidualną interpretację podatkową.

Art. 30b ust. 1, 4, 5 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).

Podatnicy mają obowiązek złożyć deklaracje do urzędu skarbowego, w której wykazają zarówno osiągnięte w danym roku dochody, jak i straty.

Jeśli podatnik nie złożył zeznania PIT-38 za 2008 rok, a więc nie wykazał fiskusowi poniesionej wówczas straty, to stracił prawo do jej rozliczenia w latach kolejnych. Podstawą do odliczenia strat z lat poprzednich są właśnie poprzednie deklaracje podatkowe.

Podatnik może jednak złożyć zeznanie po terminie, dołączając czynny żal, w którym uzasadni powód niezłożenia zeznania podatkowego za 2008 rok. Dopiero wtedy, gdy wykaże tę zaległą stratę, będzie mógł ją odliczyć w bieżącym zeznaniu.

Art. 9 ust. 3 i ust. 6, art. 30b, art. 45 ust. 1a pkt 1 oraz ust. 4 pkt 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).

Poniesione przez inwestora koszty związane z kredytowaniem inwestycji można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Aktualnie obowiązujące przepisy podatkowe ograniczają jednak wysokość wydatków, które można ująć w kosztach.

I tak kosztem uzyskania przychodów są zapłacone odsetki i prowizje od kredytu, za który dokonano nabycia akcji, przypadające proporcjonalnie na tę część kredytu, która została przeznaczona na nabycie akcji.

Przepis ten obowiązuje od początku 2009 roku i w praktyce po raz pierwszy będzie stosowany przez urzędy skarbowe przy rozliczeniu dochodów giełdowych za 2009 rok. Wzbudza on jednak wiele kontrowersji.

Problemy z odliczeniem poniesionych kosztów kredytu giełdowego mogą mieć podatnicy, którzy w wyniku dużej redukcji zapisów na nabycia akcji w ofercie pierwotnej, nabyli dużo mniejszą ilość akcji, a przy tym nie wydatkowali całości środków kredytowych albo nawet ich części, a akcje nabyli tylko ze środków własnych.

Pamiętać również trzeba, że zakup akcji ze środków kredytowych, podobnie jak inne dodatkowe wydatki (np. prowizje i opłaty ponoszone przy kupnie i sprzedaży papierów wartościowych), nie są uwzględniane w wystawianych przez biura maklerskie informacjach PIT-8C. W takich przypadkach inwestorzy uwzględniają te dodatkowe wydatki w poz. 2 części C formularza PIT-38.

Art. 23 ust. 1 pkt 38b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).

Przychody z obligacji (np. odsetki) opodatkowane są 19-proc. zryczałtowanym podatkiem dochodowym. W przypadku obligacji skarbowych płatnikiem odpowiedzialnym za pobranie i odprowadzenie podatku jest Dom Maklerski PKO BP. W praktyce inwestor z tytułu kupna obligacji otrzymuje na rachunek należne odsetki pomniejszone już o zryczałtowany podatek.

Przy obligacjach skarbowych podatek pobierany jest tylko od tej części wypłacanych odsetek, które rzeczywiście były dopisywane do momentu nabycia danych obligacji od Skarbu Państwa. Tym samym osoby fizyczne nie wykazują w deklaracji rocznej PIT dochodów z obligacji skarbowych.

Art. 17 ust.1 pkt 3; art. 21 ust. 1 pkt 119 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl