Jak rozlicza PIT osoba, która pełni obowiązki obywatelskie

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są diety oraz kwoty stanowiące zwrot kosztów, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 2280 zł.

Przepisy podatkowe nie zawierają definicji pełnienia obowiązków obywatelskich bądź społecznych. Jednak z obowiązkami tymi mamy do czynienia w przypadku czynności i zadań związanych z pełnieniem funkcji publicznych i państwowych, jakimi są obowiązki wynikające z funkcji np. radnego, posła czy senatora. Będą to przede wszystkim obowiązki związane z uczestniczeniem obywateli w sprawowaniu władzy publicznej (zarówno wykonawczej, sądowniczej, jak i ustawodawczej). Dotyczy to również określonych funkcji w ramach organizacji o charakterze społecznym (organizacje pozarządowe), w tym również w ramach wolontariatu.

O pełnieniu obowiązku obywatelskiego możemy mówić wtedy, gdy dana osoba uczestniczy w zawiadywaniu sprawami państwa jako obywatel zgodnie z zasadami demokratyzmu instytucji publicznych. Z pełnieniem obowiązków społecznych mamy zaś do czynienia wówczas, gdy dana osoba uczestniczy w pracy instytucji (w szczególności instytucji samorządu terytorialnego lub zawodowego) jako reprezentant pewnej społeczności, biorąc udział w rozwiązywaniu problemów tej społeczności w jej interesie. Oznacza to, że pojęcie obowiązków społecznych i obywatelskich jest spełnione w przypadku czynności i zadań związanych z pełnieniem funkcji publicznych i państwowych.

Gdy podatnik będzie pełnił takie obowiązki, otrzymywane wynagrodzenie będzie zwolnione z PIT w granicach limitu.

Art. 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Gmina może tworzyć jednostki pomocnicze, np. sołectwa. Jednostką pomocniczą może być również położone na terenie gminy miasto. Organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym - sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka. Przewodniczący organu wykonawczego jednostki pomocniczej może uczestniczyć w pracach rady gminy na zasadach określonych w statucie gminy, bez prawa udziału w głosowaniu. Rada gminy może ustanowić zasady, na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej będzie przysługiwała dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowej. Rada gminy może ustanowić zasady, na jakich członkom organu wykonawczego jednostki pomocniczej oraz członkom rady dzielnicy (osiedla), rady sołeckiej będzie przysługiwała dieta lub zwrot kosztów podróży służbowej.

Zatem sołtys jako organ wykonawczy wykonuje czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich. W związku z tym otrzymywane przez sołtysa diety są zwolnione z podatku dochodowego do wysokości nieprzekraczającej miesięczne 2280 zł.

Art. 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Finansowanie przez gminę innych niż diety i zwrot kosztów podróży wydatków dla radnych, tj. kosztów rozmów telefonicznych i kosztów materiałów biurowych, stanowi dla radnych nieodpłatne świadczenia, które należy zakwalifikować do przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako przychody z działalności wykonywanej osobiście.

Świadczenia z tytułu korzystania z telefonów na terenie urzędu miasta oraz korzystania z materiałów biurowych radni otrzymują tylko dlatego, że wykonują mandat radnego, a zatem źródłem tych świadczeń jest działalność wykonywana osobiście. Świadczenia te nie korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego, gdyż prawo do ich przyznania nie wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Stanowią zatem dla radnych przychód podlegający PIT.

Art. 13, 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Pełnienie funkcji pozaetatowego członka samorządowego kolegium odwoławczego można zakwalifikować do pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich, co jednak nie przesądza o możliwości skorzystania ze zwolnienia. Dla jego zastosowania konieczne jest, by świadczenia w postaci diet oraz zwrotu kosztów były w taki sposób określone przez przyznającą je odrębną ustawę.

Zgodnie z ustawą o samorządowych kolegiach odwoławczych samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego. Są organami właściwymi w szczególności do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, żądań wznowienia postępowania lub do stwierdzenia nieważności decyzji.

Pozaetatowi członkowie kolegium otrzymują wynagrodzenie za udział w posiedzeniach oraz zwrot kosztów podróży.

Wynagrodzenie wypłacane pozaetatowemu członkowi kolegium w związku z pełnieniem określonych obowiązków jest opodatkowanym przychodem. Brak jest podstaw do zastosowania zwolnienia. Takie stanowisko potwierdził m.in. dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy (interpretacja nr ITPB2/415-1188/10/MM).

Art. 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Wypłacone radnemu należności z tytułu podróży służbowej stanowią przychód korzystający ze zwolnienia od podatku, na zasadach określonych w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast diety wypłacone radnemu w związku z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 2280 zł - korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym należności z tytułu diet i zwrotu kosztów podróży służbowej nie powinny być sumowane.

Art. 13, 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Należności otrzymywane w związku z uczestnictwem w organach okręgowej izby lekarskiej należy zakwalifikować do przychodów określonych w art. 13 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, co wyłącza zastosowanie do nich zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 17 tej ustawy.

Podatnik - okręgowa izba lekarska jako płatnik jest zobowiązana do pobrania zaliczki na podatek dochodowy z tytułu świadczenia oraz do przekazania zaliczki na podatek na rachunek właściwego urzędu skarbowego.

Art. 13, 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl