Czy na wspólnym PIT wystarczy podpis jednego małżonka

Zasadą opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych jest opodatkowanie całości dochodów każdego podatnika. Od tej zasady ustawodawca przewidział wyjątek, który został uregulowany w art. 6 ust. 2 ustawy o PIT. W świetle tego przepisu małżonkowie podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, między którymi istnieje przez cały rok wspólność majątkowa, pozostający w związku małżeńskim przez cały rok, mogą być na wspólny wniosek wyrażony w zeznaniu podatkowym opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków, kwot przysługujących ulg i odliczeń. W tym przypadku podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków.

W przypadku spełnienia wszystkich warunków wymienionych w tym przepisie małżonkowie mogą skorzystać z uprzywilejowanej formy opodatkowania.

Wniosek o łączne opodatkowanie może być wyrażony przez jednego z małżonków. Wyrażenie wniosku przez jednego z małżonków traktuje się na równi ze złożeniem przez niego oświadczenia o upoważnieniu go przez jego współmałżonka do złożenia wniosku o łączne opodatkowanie ich dochodów. Oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.

Zaznaczając kwadrat w punkcie 6.2 zeznania PIT-37 lub PIT-36, małżonkowie wyrażają jednoznacznie wolę wspólnego opodatkowania. Zgodnie z informacją zawartą w formularzu PIT-37 lub PIT-36 zaznaczenie odpowiedniego kwadratu i złożenie podpisu przez przynajmniej jednego z małżonków traktuje się na równi ze złożeniem wniosku o zastosowanie wskazanego sposobu opodatkowania. Jednak w sytuacji gdy żaden z małżonków nie złoży podpisu pod zeznaniem, będzie to skutkowało brakiem możliwości skorzystania z łącznego opodatkowania dochodów małżonków.

@RY1@i02/2011/065/i02.2011.065.086.015a.001.jpg@RY2@

Tomasz Piekielnik, doradca podatkowy, partner w spółce doradztwa podatkowego Piekielnik i Partnerzy

Podpisanie zeznania za rok 2010 (i następne) tylko przez jednego z małżonków będzie traktowane na równi ze złożeniem przez tego małżonka oświadczenia, że został on upoważniony przez współmałżonka do podpisania zeznania także w jego imieniu. Należy jednak zwrócić uwagę, że oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.

Wprowadzona zmiana dotyczy rozliczenia podatku zarówno w sposób tradycyjny, jak i przez internet. Co istotne, zniesiono również wymóg przesyłania do urzędu skarbowego papierowego druku UPL-1, w którym jeden z małżonków musiał upoważniać drugiego do składania zeznania w swoim imieniu.

Z kolei brak podpisu przez któregokolwiek z małżonków nie wiążę się bezpośrednio z utratą prawa do preferencyjnego sposobu rozliczenia podatku. Jest to bowiem jedynie brak formalny zeznania, który podlega uzupełnieniu w trybie art. 272 pkt 2 Ordynacji podatkowej i nie można go utożsamiać z niezłożeniem wniosku w ogóle. Przedstawione stanowisko znajduje potwierdzenie m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 października 2007 r. (sygn. akt III SA/Wa 982/07). Należy jednak pamiętać, że pierwotne zeznanie musi zostać złożone w ustawowym terminie (co do zasady, do 30 kwietnia), natomiast uzupełnienie braków formalnych deklaracji powinno nastąpić w terminie wyznaczonym przez organ podatkowy.

Planując wspólne rozliczenie podatkowe ze współmałżonkiem, przede wszystkim należy sprawdzić, czy mamy do tego prawo. Przykładowo w przypadku gdy małżonek osiąga dochody z działalności opodatkowanej podatkiem liniowym, kartą podatkową, ryczałtem ewidencjonowanym lub podlega podatkowi tonażowemu, to nie można się z nim rozliczyć wspólnie. Identyczne konsekwencje dotyczą przypadku zgłoszenia przez małżonka zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej. Warto jednak pamiętać, że wspólne rozliczenie małżonków jest możliwe (jako wyjątek od reguły) w sytuacji osiągania dochodów z najmu rozliczanych ryczałtem ewidencjonowanym.

Jednym z podstawowych warunków dla rozliczenia wspólnie z małżonkiem jest podleganie nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Zgodnie z art. 3 ust. 1 nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu podlegają osoby fizyczne posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tj. posiadają ośrodek interesów życiowych w Polsce lub też przebywają w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym), którzy podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce położenia źródeł przychodu.

Posiadanie miejsca zamieszkania innego niż terytorium Polski nie zawsze jednak odbiera małżeństwu prawo do wspólnego opodatkowania. Prawo do zastosowania łącznego opodatkowania mają małżeństwa, które w roku podatkowym osiągnęły przychody podlegające opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w wysokości stanowiącej łącznie co najmniej 75 proc., a które:

1. mają miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym państwie członkowskim UE lub należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej,

2. jeden z nich podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce, a drugi ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż Polska państwie członkowskim UE lub należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Te przepisy stosuje się pod warunkiem występowania podstawy prawnej wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.

Kolejnym wymogiem stawianym przez ustawę w celu możliwości skorzystania z preferencyjnej metody rozliczenia podatku jest pozostawanie przez małżonków przez cały rok w związku małżeńskim. W związku z tym ze wspólnego rozliczenia nie skorzystają nowo poślubieni małżonkowie ani ci, którzy zdecydowali się na rozwód lub separację orzeczoną przez sąd. Z kolei śmierć małżonka w trakcie roku podatkowego lub po jego zakończeniu, ale przed złożeniem zeznania, nie stanowi przeszkody dla wspólnego rozliczenia.

Warunkiem wspólnego rozliczenia jest również pozostawanie przez małżonków przez cały rok w ustroju wspólności majątkowej ustawowej. Dlatego intercyza oraz inne umowne ustroje majątkowe małżonków skutecznie wyłączają możliwość wspólnego rozliczenia podatkowego. Należy podkreślić, że również ubezwłasnowolnienie lub ogłoszenie upadłości jednego z małżonków powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej.

W celu skorzystania ze wskazanej preferencyjnej metody rozliczenia podatku należy złożyć w formie pisemnej oświadczenie o rozliczeniu wspólnie z małżonkiem. Aby spełnić ten ustawowy warunek, wystarczy zaznaczenie "x" w polu dotyczącym wyboru sposobu opodatkowania na formularzu PIT. Pominięcie tej rubryki pozbawia możliwości wspólnego rozliczenia.

Małżonkowie, którzy postanowili złożyć wspólne zeznanie, mogą dokonać zgłoszenia w sposób tradycyjny (osobiście lub pocztą) lub też przez internet (w tym przypadku konieczne będzie jednak posiadanie danych - kwota przychodu - z deklaracji za poprzedni rok).

Oprac. Ewa Matyszewska

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).