Poradnia podatkowa

● Kiedy od zapomogi wypłaconej zatrudnionemu nalicza się podatek dochodowy

● Jak określić na potrzeby amortyzacji wartość lokalu kupionego przed denominacją

● Podatniczka chciałaby zatrudnić na umowę-zlecenie osobę małoletnią, mającą ukończone 17 lat. Będzie to sezonowa praca w gastronomii. Czy ma taką możliwość? Jakie obowiązki rozliczeniowe z tym się wiążą?

Zawarcie umowy-zlecenia z osobą niepełnoletnią jest możliwe, choć trzeba pamiętać o pewnych związanych z tym ograniczeniach wynikających z przepisów kodeksu cywilnego. Osoby, które ukończyły 13 lat (a nie ukończyły jeszcze 18 lat), mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Z taką właśnie osobą mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Oznacza to, że do zawarcia umowy-zlecenia potrzebna będzie zgoda przedstawiciela ustawowego osoby małoletniej, czyli - z reguły - rodzica (dzieci, które nie ukończyły lat 13, w ogóle nie mają zdolności do czynności prawnych, więc umowę trzeba podpisać z ich przedstawicielem ustawowym).

Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela. Jeśli jest zgoda rodziców (warto, aby do celów dowodowych miała ona formę pisemną), umowę można podpisać. Należy zaznaczyć, że osoby małoletnie zatrudnione na innej podstawie niż stosunek pracy, czyli np. na umowę-zlecenie, nie są pracownikami młodocianymi w rozumieniu kodeksu pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). Nie mają więc do nich zastosowania specjalne regulacje tej ustawy dotyczące pracy młodocianych pracowników.

Jeśli chodzi o obowiązki podatkowe związane z zatrudnieniem takiej osoby, to będą one dokładnie takie same jak w przypadku osób pełnoletnich. Trzeba więc będzie pobierać zaliczkę na podatek od wypłacanego wynagrodzenia i przekazywać ją właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy-zlecenia należy kwalifikować jako przychody z działalności wykonywanej osobiście (trzeba pamiętać, że inaczej kwalifikuje i rozlicza się umowy, w których wartość wynagrodzenia nie przekracza kwoty 200 zł, wtedy zamiast zaliczki zleceniodawca potrąca podatek zryczałtowany w wysokości 18 proc. przychodu, bez uwzględniania kosztów).

Zgodnie z ustawą o PIT płatnicy zobowiązani są pobierać zaliczki na podatek dochodowy, stosując do dokonywanego świadczenia pomniejszonego o miesięczne koszty uzyskania przychodów oraz o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne najniższą stawkę podatkową określoną w skali (tj. 18 proc.).

Uczeń szkoły gimnazjalnej, ponadgimnazjalnej, szkoły ponadpodstawowej oraz student do ukończenia 26 lat wykonujący pracę na podstawie umowy-zlecenia nie podlega jednak ubezpieczeniom społecznym. Z kolei koszty uzyskania przychodów w przypadku umów-zleceń mają postać zryczałtowaną i wynoszą 20 proc. uzyskanego przychodu. Zaliczkę od ustalonych dochodów zmniejsza się o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, pobranej ze środków podatnika przez płatnika.

Kwoty pobranych zaliczek przekazuje się w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym je pobrano, na rachunek urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania płatnika (a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną - według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby).

Do końca stycznia kolejnego roku podatniczka będzie musiała do urzędu skarbowego przesłać również roczną deklarację o pobranych zaliczkach (PIT-4R). A do końca lutego sporządzić i przesłać do urzędu oraz małoletniej, która wykonywała pracę, imienną informację PIT-11.

Podstawa prawna

Art. 15, art. 17 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Art. 22 ust. 9, art. 41 ust. 1, art. 42 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

● Pracodawca chciałby wypłacić pracownikowi, który miał pożar w mieszkaniu, zapomogę w wysokości 3 tys. zł z przeznaczeniem na niezbędny remont. Czy takie świadczenie trzeba będzie doliczyć do przychodu pracownika?

Wypłacona kwota to przychód podlegający opodatkowaniu. Za przychody ze stosunku pracy uważa się bowiem wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty - bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Ze względu jednak na szczególny charakter świadczenia, jakim jest zapomoga, zastosowanie w opisanej sytuacji będzie miało zwolnienie z podatku. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że wolne od podatku są zapomogi otrzymane w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł.

Ustawa nie ogranicza źródeł wypłaty świadczenia, co oznacza, że zwolnienie dotyczyć może również kwot wypłacanych przez pracodawcę. Uznać należy, że w opisanej sytuacji zapomoga wypłacana jest w związku ze zdarzeniem losowym, jakim niewątpliwie jest pożar mieszkania. Warunki zwolnienia są zatem spełnione. Ponieważ jednak preferencja podatkowa ograniczona jest limitem kwotowym, a pracodawca zamierza wypłacić zapomogę w wysokości, która ten limit przekracza, to nadwyżkę, tj. 720 zł, należy doliczyć do przychodów pracownika i opodatkować.

Podstawa prawna

Art. 21 ust. 1 pkt 26 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

● Podatnik w 1990 r. kupił nieruchomość, której ówczesna wartość (przed denominacją) wyrażona była w setkach milionów złotych. Lokal nie był do tej pory wynajmowany ani wykorzystywany w działalności gospodarczej. Teraz otwiera firmę i chciałby, aby nieruchomość stanowiła jej środek trwały. Jak wyliczyć wartość początkową nieruchomości na potrzeby amortyzacji, skoro nie można się posłużyć ceną nabycia?

Odpisów amortyzacyjnych podatnicy dokonują od wartości początkowej środków trwałych. Zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT za wartość początkową uważa się w razie nabycia w drodze kupna - cenę ich nabycia. Chodzi tu o kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania.

Jeżeli nie można ustalić ceny nabycia środków trwałych lub ich części nabytych przez podatników przed dniem założenia ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, wartość początkową tych środków przyjmuje się w wysokości wynikającej z wyceny dokonanej przez podatnika.

Dokonując tej wyceny, należy uwzględnić ceny rynkowe środków trwałych tego samego rodzaju z grudnia roku poprzedzającego rok założenia ewidencji lub sporządzenia wykazu oraz stanu i stopnia ich zużycia. Tę zasadę określoną w art. 22g ust. 8 ustawy o PIT należałoby zastosować w opisanej sytuacji. Potwierdzają to organy podatkowe w wydawanych interpretacjach (por. np. interpretację dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 30 maja 2011 r., nr IPPB1/415-278/11-2/ES).

Podstawa prawna

Art. 22g ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

Oprac. Magdalena Majkowska