Kiedy poręczenie na zabezpieczenie kredytu udzielone nieodpłatnie stanowi przychód

Poręczenie stanowi formę zabezpieczenia zobowiązań polegającą na wprowadzeniu odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania dłużnika.

Stosownie do art. 876 par. 1 kodeksu cywilnego przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał. Udzielenie poręczenia oznacza ryzyko gospodarcze związane ze spłatą zobowiązań dłużnika. Świadczenie takie jest usługą, która na rynku finansowym ma określoną wartość.

W konsekwencji podmiot uzyskuje przysporzenia majątkowe, tj. świadczenia mające konkretny wymiar finansowy, bez obowiązku realizacji świadczenia wzajemnego. Spełnione są więc przesłanki uznania przedmiotowych poręczeń lub innych podobnych zabezpieczeń zobowiązań za nieodpłatne świadczenia.

A zatem już samo zawarcie nieodpłatnej umowy poręczenia - a nie wskazywane przez spółkę wykonanie przez podmiot udzielający poręczenia świadczenia, do którego zobowiązał się względem wierzyciela - jest wystarczające do uznania, że dłużnik otrzymał nieodpłatne świadczenie. W tym momencie świadczona jest bowiem na jego rzecz usługa o określonej wartości rynkowej.

W wyroku z 29 lipca 2013 r. (sygn. akt I SA/Bd 404/13) WSA w Bydgoszczy podkreślił, że w judykaturze ugruntowany jest pogląd, że nieodpłatne udzielenie poręczenia stanowi nieodpłatne świadczenie. WSA wyjaśnił, że "inne nieodpłatne świadczenia" powstają w wyniku nieodpłatnego korzystania z usług innych podmiotów lub ze składników cudzego majątku.

Nieodpłatność świadczenia polega na uzyskaniu przez podatnika przysporzenia bez ekwiwalentnego świadczenia wzajemnego, co wyraża się tym, że po stronie przyjmującego (beneficjenta) dochodzi do zwiększenia aktywów bądź zmniejszenia pasywów. Z tej przyczyny gdy spełniający świadczenie uzyska lub ma uzyskać w przyszłości wzajemnie jakąś korzyść majątkową, nie występuje nieodpłatne świadczenie. Sąd tym samym wskazał, że spółka, która otrzymała poręczenie kredytu, uzyskała konkretną korzyść, polegającą na zabezpieczeniu udzielonego jej kredytu bankowego. Korzyść tę spółka uzyskała bezpłatnie, nie musiała bowiem za udzielone poręczenie kredytu zapłacić. Taka czynność ma wymiar ekonomiczny i odpowiada wartości ryzyka, które uzyskujący poręczenie w normalnych warunkach rynkowych musiałby poręczycielowi wynagrodzić.

Rafał Styczyński

 doradca podatkowy

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.). Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121).