Czy działalność artystyczną można rozliczyć jak gospodarczą

Podatnik rozpoczyna wykonywanie działalności artystycznej. Robi drobne przedmioty użytkowe, takie jak wazony, donice, i przyozdabia je według własnego pomysłu i wzoru. Podatnik założył działalność gospodarczą. Czy uzyskiwane przychody powinien zaliczyć do źródła działalność wykonywana osobiście, czy też jako działalność gospodarcza? Czy będzie mógł do nich zastosować 50-proc. koszty uzyskania przychodów?

@RY1@i02/2014/198/i02.2014.198.07100120a.803.jpg@RY2@

ODPOWIEDZI UDZIELILI

Urząd Skarbowy w Wadowicach

Jeśli twórca wykonuje działalność artystyczną osobiście i dokonuje sprzedaży swoich prac, to stanowi ona odrębne źródło przychodu w rozumieniu przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.). Nie oznacza to jednak konieczności zakładania działalności gospodarczej. Stosownie bowiem do art. 10 ust. 1 pkt 2 wspomnianej ustawy, jednym ze źródeł przychodów jest działalność wykonywana osobiście, zdefiniowana w art. 13. W art. 13 pkt 2 ustawy o PIT wymienione zostały m.in. przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej. Uzyskany w ten sposób dochód opodatkowany będzie w sposób przewidziany w art. 27 ust. 1 tej ustawy, czyli według skali podatkowej.

W przypadku określania kosztów uzyskania przychodów twórców często pojawia się problem, jaką stawkę należy zastosować: 20 proc. czy 50 proc. Dla zastosowania kosztów uzyskania przychodów w wysokości 50 proc. nie jest bowiem wystarczający sam fakt posiadania statusu twórcy.

Konieczne jest łączne spełnienie dwóch warunków. Musi więc dojść do:

- stworzenia utworu w rozumieniu przepisów ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 90, poz. 631 ze zm.),

- zawarcia pisemnej umowy, w której twórca przeniesie na nabywcę autorskie prawa majątkowe lub też rozporządzi nimi.

Od 1 stycznia 2013 r. obowiązuje przepis ograniczający stosowanie 50-proc. zryczałtowanych kosztów. Z art. 22 ust. 9a ustawy o PIT wynika, że w roku podatkowym nie mogą one przekroczyć 1/2 kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego przedziału skali podatkowej. Oznacza to, że obecnie roczny limit 50-proc. kosztów wynosi 42 764 zł. Dodać należy również, że jeżeli faktycznie poniesione przez twórcę koszty uzyskania byłyby wyższe niż 50 proc. przychodu i jednocześnie jest on w stanie to udowodnić (np. stosownymi fakturami), to można przyjąć koszty uzyskania przychodów w wysokości kosztów faktycznie poniesionych.

Niemniej jednak w sytuacji, gdy wykonywanie określonych czynności dokonywane jest w sposób ciągły i zorganizowany, we własnym imieniu, w celu zarobkowym, wówczas działalność taka może posiadać znamiona pozarolniczej działalności gospodarczej. Dla uznania określonego pola aktywności gospodarczej za pozarolniczą działalność gospodarczą konieczne jest łączne zaistnienie wymienionych przesłanek. O zarobkowej działalności decyduje cel jej wykonywania. Jeśli zakłada się w związku z działalnością i w jej efekcie osiągnięcie dochodu, to znaczy, że został określony cel zarobkowy tej działalności. Zorganizowanie natomiast sprowadza się do wyboru formy prawnej przedsiębiorczości: indywidualnej działalności gospodarczej, spółki handlowej, osobowej, spółdzielni czy też przedsiębiorstwa państwowego. Natomiast ciągłość działalności gospodarczej to w znaczeniu językowym powtarzające się, regularnie występujące i trwające czynności.

referat obsługi bieżącej i przetwarzania danych, Urząd Skarbowy w Wadowicach

@RY1@i02/2014/198/i02.2014.198.07100120a.804.jpg@RY2@

Tomasz Miszograj konsultant w Accreo

Sposób rozliczania uzyskanych przez twórców przychodów związanych z prawami autorskimi wciąż budzi wątpliwości. Świadczą o tym zarówno liczne publikacje prasowe, jak i aktywna działalność Ministerstwa Finansów w tym zakresie. Warto zauważyć, że wraz z obowiązującymi od 1 stycznia 2013 r. zmianami w postaci wprowadzenia górnej granicy kosztów uzyskania przychodów związanych z prawami autorskimi nastąpiła zmiana stanowiska organów podatkowych w zakresie możliwości rozliczania przychodów wynikających z praw autorskich w ramach prowadzonej działalności.

Istotne znaczenie dla podatnika ma właściwe określenie źródła przychodów. Pozwala ono przede wszystkim na ustalenie podstawy opodatkowania, wysokości kosztów podatkowych oraz na zastosowanie prawidłowej stawki podatku. Podatnicy wykonujący działalność artystyczną często mają wątpliwości co do właściwego określenia źródła przychodów uzyskanych w związku z prowadzoną działalnością. Dla twórców ma to szczególne znaczenie z uwagi na możliwość zakwalifikowania do kosztów podatkowych 50 proc. uzyskanego przychodu.

Na wstępie należy zauważyć, że twórcą jest autor utworu w rozumieniu prawa autorskiego. Zgodnie z obowiązującymi regulacjami utworem jest niemal każdy przejaw działalności twórczej, pod warunkiem że jest on wystarczająco charakterystyczny. Dla oceny, czy dany wytwór jest utworem, nie ma znaczenia jego wartość, przeznaczenie, czy forma wykonania.

Twórcy zwykle zastanawiają się, czy prowadzona przez nich działalność powinna zostać zakwalifikowana jako działalność gospodarcza, czy też działalność wykonywana osobiście. Wydaje się, że zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku, gdy podatnik twórca zdecyduje się na prowadzenie we własnym imieniu i bez względu na rezultat działalności w postaci sprzedaży wytwarzanych przez siebie dzieł w sposób ciągły i zorganizowany, nie ma przeszkód, aby uzyskiwane przychody kwalifikował do źródła z działalności gospodarczej. W konsekwencji podatnikowi będzie przysługiwało również prawo do wyboru 19-proc. stawki podatku. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone w wydanym na początku marca przez Ministerstwo Finansów komunikacie. Ministerstwo uznało, że podatnicy twórcy prowadzący działalność gospodarczą mają prawo w jej ramach rozliczać przychody z praw autorskich. Ponadto ministerstwo zadeklarowało zmianę interpretacji niezgodnych z przyjętym stanowiskiem.

Natomiast w sytuacji gdy twórca dokonuje sprzedaży swoich dzieł niejako incydentalnie, istnieją wątpliwości co do wskazania odpowiedniego źródła przychodów. Z jednej strony, organy wskazują, że w takim wypadku podatnik prowadzi działalność osobistą określoną w art. 13 pkt 2 ustawy o PIT. W ramach tej właśnie aktywności dokonuje on zbycia utworów w postaci wazonów czy donic (stanowisko to potwierdza np. interpretacja z 13 lutego 2013 r. wydana przez dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, nr IPTPB1/415-733/12-2/KSU). Z drugiej strony, zgodnie ze stanowiskiem dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach wyrażonym w interpretacji z 7 lutego 2014 r. (nr IBPBII/1/415-998/13/MZ) przychód z incydentalnej sprzedaży obrazów prowadzonej przez malarza-hobbystę powinien być kwalifikowany do przychodu z praw majątkowych. Organ argumentuje to ścisłym związkiem między przyrostem majątku podatnika a korzystaniem z praw autorskich. W celu zabezpieczenia podatnika przed ewentualnymi konsekwencjami przyjęcia błędnego stanowiska wydaje się słuszne rozważenie wystąpienia z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT kosztami uzyskania przychodów są wydatki definitywnie poniesione przez podatnika na uzyskanie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie ich źródła. W przypadku gdy twórca sprzedaje swoje dzieła w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, do kosztów uzyskania przychodów kwalifikuje wydatki zgodnie z zasadami ogólnymi - wyłącznie te wydatki, które rzeczywiście poniósł.

W przeciwnym wypadku, gdy twórca nie prowadzi działalności gospodarczej, ma prawo do wyboru sposobu rozliczenia kosztów uzyskania przychodów. Co do zasady twórca z tytułu korzystania z praw autorskich lub praw pokrewnych lub rozporządzania tymi prawami ma prawo do ryczałtowego określenia poniesionych kosztów podatkowych - w wysokości 50 proc. uzyskanego przychodu. Należy zauważyć, że od 1 stycznia 2013 r. obowiązuje limit, którego roczne koszty podatkowe związane z prawami autorskimi nie mogą przekroczyć. Obecnie wynosi on 42 764 zł.

W przypadku gdy wydatki, które mogłyby zostać zakwalifikowane do kosztów podatkowych, były wyższe od tych obliczonych przy zastosowaniu ryczałtu, podatnik ma prawo do wykazania faktycznie poniesionych kosztów.

Podstawa prawna

Art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 13 pkt 2, art. 22 ust. 1, art. 22 ust. 9a, art. 27 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.).

Oprac. Łukasz Zalewski