Jak opodatkować zbycie wierzytelności

doktor, ekspert podatkowy w firmie Rödl & Partner

Podatek dochodowy od osób fizycznych opiera się na tzw. zasadzie opodatkowania źródeł przychodów (dochodów), które ustawodawca wymienił enumeratywnie w treści art. 10 ustawy. W praktyce wciąż ogromnym problemem jest kwalifikacja czynności wykonywanych w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej (źródło określone w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy) i innych transakcji, dla których określono odrębne źródła przychodów. Przykładem takich czynności jest obrót wierzytelnościami, które jako prawa majątkowe opodatkowane są w ramach odrębnego źródła – kapitały pieniężne i prawa majątkowe (art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy). Problem ten jest o tyle istotny, że jak czytelnik wskazał, nie zajmuje się on obrotem wierzytelnościami. W konsekwencji istnieje znaczne ryzyko, że nabycie, a następnie sprzedaż wierzytelności nie zostaną uznane przez organy podatkowe jako czynność związana z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Stratę tę czytelnik będzie mógł rozliczyć na ogólnych zasadach, w sytuacji gdy w przyszłości osiągnie w ramach tego źródła dochodów przychód podlegający opodatkowaniu. Wówczas strata będzie rozliczona z przychodem przez okres nie dłuższy niż pięć lat podatkowych, w wysokości nie wyższej niż 50 proc. straty w każdym roku podatkowym.

Przyjęcie, że nabycie i następnie sprzedaż wierzytelności następowała w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, uprawnia do łącznego rozliczenia efektu transakcji wierzytelnością z pozostałymi dochodami z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 34 ustawy nie zalicza się do kosztów podatkowych strat ze zbycia wierzytelności, chyba że uprzednio wierzytelności te zostały zarachowane jako przychód należny. W kontekście pytania czytelnika oznacza to, że brak rozpoznania przy nabyciu wierzytelności przychodu uniemożliwia mu rozpoznanie kosztu podatkowego w wysokości straty związanej z jej sprzedażą. Podkreślenia wymaga, że przepis ten dotyczy zarówno zbywanych tzw. wierzytelności własnych, jak i wierzytelności nabytych celem windykacji lub dalszej odsprzedaży. Przepisy podatkowe nie różnicują bowiem konsekwencji rozliczenia straty ze zbycia wierzytelności ze sposobem jej nabycia.