Jak w zeznaniu podatkowym uwzględnić koszty

W rocznym zeznaniu podatkowym trzeba wykazać wszystkie osiągnięte w danym roku przychody. Z uwagi na fakt, że podstawą opodatkowania PIT jest dochód, w deklaracji rocznej można też uwzględnić koszty uzyskania przychodów.

Wysokość kosztów, które pomniejszą przychód, będzie zależała od rodzaju uzyskiwanych przychodów. Przykładowo osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę mogą w PIT uwzględnić tzw. pracownicze koszty uzyskania przychodów. Przysługują one w wysokości ustawowych limitów, uzależnionych od tego, czy pracownik był zatrudniony w jednej firmie czy w więcej niż jednej oraz czy dojeżdżał do pracy.

Podatnik jest inżynierem budownictwa, zatrudnionym w pracowni projektowej zajmującej się projektowaniem obiektów mostowych. Z umowy o pracę wynika, jaka część przychodu korzysta z praw autorskich. Czy podatnikowi przysługują 50-proc. koszty uzyskania przychodów?

Podwyższone koszty uzyskania przychodów można stosować, jeżeli umowa o pracę nie stanowi inaczej, a obowiązki ze stosunku pracy sprowadzają się do działalności twórczej lub ją obejmują, a wynagrodzenie za pracę stanowi równocześnie wynagrodzenie za przeniesienie praw autorskich lub praw pokrewnych. Z umowy o pracę (angażu) powinno jednak wynikać, jaka część wynagrodzenia (uposażenia) obejmuje wynagrodzenie autorskie z tytułu korzystania przez pracownika z praw autorskich lub praw pokrewnych, a jaka dotyczy wynagrodzenia ściśle związanego z wykonywaniem obowiązków pracowniczych (służbowych). Tylko takie wyróżnienie daje podstawę do zastosowania kosztów w wysokości 50 proc.

Jeżeli praca wykonywana przez podatnika jest twórcza, tzn. niepowtarzalna, ma indywidualny charakter oraz spełnia przesłanki utworu określone w ustawie o prawie autorskim, to do przychodów osiągniętych z tego źródła mogą być zastosowane 50-proc. koszty uzyskania przychodów.

Koszty 50-proc. mogą być zastosowane tylko do tej części wynagrodzenia za pracę, która stanowi dla pracownika przychód z tytułu praw autorskich.

W pewnych przypadkach podatnicy mogą w swoim rozliczeniu uwzględnić też wydatki faktycznie poniesione w danym roku podatkowym. Będzie to opłacalne zwłaszcza dla podatników, których roczne koszty, np. na dojazdy do pracy, znacznie przekraczają limity wynikające z ustawy o PIT.

Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych koszty uzyskania przychodów z tytułu stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej:

● wynoszą 111 zł 25 gr miesięcznie, a za rok podatkowy nie więcej niż 1335 zł, w przypadku gdy podatnik uzyskuje przychody z tytułu jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej,

● nie mogą przekroczyć łącznie 2002 zł 5 gr za rok podatkowy, w przypadku gdy podatnik uzyskuje przychody równocześnie z tytułu więcej niż jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej,

● wynoszą 139 zł 6 gr miesięcznie, a za rok podatkowy łącznie nie więcej niż 1668 zł 72 gr, w przypadku gdy miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, a podatnik nie uzyskuje dodatku za rozłąkę,

● nie mogą przekroczyć łącznie 2502 zł 56 gr za rok podatkowy, w przypadku gdy podatnik uzyskuje przychody równocześnie z tytułu więcej niż jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej, a miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, a podatnik nie uzyskuje dodatku za rozłąkę.

Jeśli podatnik ponosi koszty uzyskania przychodów ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu, oraz koszty związane z przychodami z innych źródeł, a nie jest możliwe ustalenie kosztów uzyskania przypadających na poszczególne źródła, koszty te ustala się w takim stosunku, w jakim pozostają przychody z tych źródeł w ogólnej kwocie przychodów.

W praktyce zdarzają się przypadki, że pracownicy dojeżdżają z daleka do miejsca pracy. Ponoszą na ten cel duże nakłady. Jak w takim przypadku uwzględnić koszty w PIT?

Przepisy ustawy o PIT przewidują, że jeżeli roczne pracownicze koszty uzyskania przychodów są niższe od wydatków na dojazd do zakładu lub zakładów pracy środkami transportu autobusowego, kolejowego, promowego lub komunikacji miejskiej, w rocznym rozliczeniu podatku koszty te mogą być przyjęte przez pracownika lub przez płatnika pracownika w wysokości wydatków faktycznie poniesionych. Jednak, aby z tej możliwości skorzystać, podatnik, który takie wydatki poniósł, musi posiadać imienne bilety okresowe. Jeśli przykładowo pracodawca w informacji PIT-11 za 2009 rok uwzględni podatnikowi pracownicze koszty uzyskania przychodów, w granicach ustawowego limitu, a podatnik posiada imienne bilety okresowe, przewyższające ten limit, ma prawo w zeznaniu wykazać wydatki wynikające z biletów imiennych.

Podatnik dojeżdża do pracy, korzystając z usług prywatnego przewoźnika. Na udokumentowanie przejazdów posiada faktury VAT wystawione na swoje nazwisko. Czy może zaliczyć do kosztów wydatki faktycznie poniesione na dojazd do pracy i udokumentowane fakturą VAT?

Jeżeli roczne koszty uzyskania przychodów są niższe od wydatków na dojazd do zakładu lub zakładów pracy środkami transportu autobusowego, kolejowego, promowego lub komunikacji miejskiej, w rocznym rozliczeniu podatku koszty te mogą być przyjęte przez pracownika lub przez płatnika pracownika w wysokości wydatków faktycznie poniesionych, udokumentowanych wyłącznie imiennymi biletami okresowymi.

Użyty przez ustawodawcę zwrot wyłącznie jest jednoznaczny i zobowiązuje do udokumentowania wydatków faktycznie poniesionych imiennymi biletami okresowymi, tj. biletami, które w swej treści określają osobę uprawnioną do korzystania z niego i uprawniają do korzystania z komunikacji przez pewien okres czasu.

Faktury VAT nie można uznać za tożsamą z imiennym biletem okresowym. W związku z tym ponoszone przez podatnika koszty związane z dojazdem do pracy nie mogą być uwzględnione w zeznaniu podatkowym.

Zatem, jeśli podatnik nie posiada imiennych biletów, faktycznie poniesionych wydatków w zeznaniu podatkowym nie będzie miał prawa uwzględnić.

Gdy pracownik otrzymuje zwrot kosztów dojazdu do zakładu pracy, a zwrócone koszty nie zostały zaliczone do przychodów podlegających opodatkowaniu, pracownik podwyższonych kosztów wynikających z biletów w zeznaniu nie uwzględni.

W niektórych sytuacjach podatnicy w zeznaniu podatkowym mogą uwzględnić zryczałtowane koszty uzyskania przychodów. Przykładowo:

● 50-proc. koszty przysługują z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych lub rozporządzania przez nich tymi prawami. Koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód

● 20-proc. koszty przysługują m.in. z tytułu umów zlecenia i o dzieło

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).