Jak rozliczyć dochody zagraniczne

Wyjazd za granicę i podjęcie tam pracy nie oznacza automatycznego przeniesienia wszystkich obowiązków, w tym podatkowych, poza Polskę. W zależności od tego, gdzie podatnik będzie dłużej przebywał w danym roku - w Polsce czy za granicą - lub gdzie będzie jego centrum życiowe, będą zależały jego obowiązki podatkowe. Gdy polski podatnik mimo wyjazdu, nadal będzie mieszkał w Polsce, będzie musiał zagraniczne zarobki wykazać przed polskimi organami podatkowymi. Trzeba to będzie zrobić w PIT-36. Do zeznania będzie trzeba dołączyć załącznik PIT/ZG.

Określenie miejsca zamieszkania dla celów podatkowych jest równoznaczne z określeniem rezydencji danej osoby. Trzeba pamiętać, że miejsce zamieszkania nie jest tożsame z miejscem zameldowania. Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.

Definicje miejsca zamieszkania na terytorium Polski dla celów podatkowych zawiera art. 3 ustawy o PIT, zgodnie z którym osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania w Polsce podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy).

Za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę fizyczną, która:

● posiada na terytorium RP centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub

● przebywa na terytorium RP dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Zatem określenie miejsca zamieszkania jest uzależnione od dwóch warunków. Pierwszy z nich to długość pobytu - 183 dni. Jeśli podatnik przebywa w Polsce powyżej 183 dni jest rezydentem podatkowym w Polsce. Drugi warunek: jeśli podatnik posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych jest polskim rezydentem.

Zasada 183 dni jest jasna. Sprawa się komplikuje, jeśli trzeba ustalić, gdzie znajduje się centrum interesów osobistych podatnika. Komentarz do Modelowej Konwencji OECD wskazuje na cztery aspekty decydujące o określeniu centrum interesów życiowych danej osoby. Bierze się tu pod uwagę głównie powiązania rodzinne danej osoby. Trzeba więc ustalić, z którym państwem wiążą ją ściślejsze powiązania rodzinne, np. gdzie przebywa rodzina, jak utrzymywane są więzi rodzinne. Jako pomocnicze kryteria komentarz wskazuje powiązania gospodarcze i polityczne.

Dla polskiego fiskusa przy określaniu centrum życiowego zawsze ważniejsza będzie rodzina, a nie np. powiązania gospodarcze.

Osoby fizyczne, jeżeli nie mają w Polsce miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych w Polsce (ograniczony obowiązek podatkowy).

Za dochody (przychody) osiągane w Polsce uważa się w szczególności dochody (przychody) z:

● pracy wykonywanej na terytorium Polski na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia,

● działalności wykonywanej osobiście w Polsce, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia,

● działalności gospodarczej prowadzonej w Polsce,

● położonej w Polsce nieruchomości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości.

Certyfikat rezydencji to dokument, potwierdzający miejsce zamieszkania dla celów podatkowych danej osoby

Już po powrocie z zarobkowej emigracji podatnicy będą musieli dopełnić pewnych obowiązków podatkowych. Zgodnie z przepisami ustawy o PIT, podatnicy, którzy podlegają w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce, czasowo przebywający za granicą, którzy osiągają dochody ze źródeł przychodów położonych poza terytorium Polski, są zobowiązani w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wrócili do kraju, wpłacić zaliczkę na podatek dochodowy. Jeżeli termin płatności przypada po zakończeniu roku podatkowego, należny podatek jest płatny w terminie złożenia zeznania.

Rozliczając dochody zagraniczne w Polsce, trzeba wziąć pod uwagę umowy podatkowe, które Polska podpisała z państwem zarobkowania. Wszystko dlatego, że umowy te określają, jaką metodę unikania podwójnego opodatkowania należy zastosować przy danym rodzaju uzyskiwanych dochodów.

W podpisanych przez Polskę umowach można spotkać dwie metody unikania podwójnego opodatkowania.

Albo dochód z tytułu pracy wykonywanej i tam opodatkowany - zgodnie z miejscowym prawem podatkowym - będzie już zwolniony od opodatkowania w Polsce, z jednoczesnym uwzględnieniem go dla potrzeb ustalenia tzw. stopy podatkowej, która zostanie zastosowana do opodatkowania pozostałej części dochodu danej osoby, uzyskanego już w Polsce (tzw. metoda wyłączenia z progresją), albo też zagraniczny podatek uiszczony już zagranicą zostanie zaliczony na poczet podatku polskiego, obliczonego od całości dochodów - w takiej proporcji, w jakiej zagraniczny dochód pozostaje w stosunku do całości dochodu danego podatnika (tzw. metoda odliczenia proporcjonalnego).

Może się jednak zdarzyć, że Polska z jakimś państwem nie ma podpisanej umowy. Wtedy zastosowanie ma metoda proporcjonalnego odliczenia.

Na koniec warto jeszcze wspomnieć o uldze abolicyjnej. Jest ona ważna dla podatników, którzy do rozliczenia dochodów zagranicznych muszą zastosować metodę proporcjonalnego odliczenia. Jest to bowiem metoda mniej korzystna od metody wyłączenia z progresja i zazwyczaj powoduje konieczność dopłaty podatku w Polsce.

Podatnik podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce, rozliczający metodą proporcjonalnego odliczenia uzyskane za granicą dochody m.in. z pracy lub działalności wykonywanej osobiście ma prawo odliczyć ulgę abolicyjną od podatku dochodowego, obliczonego zgodnie z polską skalą PIT, pomniejszonego o kwotę składki zdrowotnej.

Odliczeniu podlega kwota stanowiąca różnicę między podatkiem obliczonym zgodnie z metodą proporcjonalnego odliczenia a kwotą podatku obliczonego przy zastosowaniu do tych dochodów metody wyłączenia z progresją.

- osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Polski miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów z pracy wykonywanej na terytorium Polski na podstawie stosunku służbowego lub stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia, oraz od innych dochodów osiąganych na terytorium RP.

Nieograniczony obowiązek podatkowy - osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Polski, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów.

Przykład 1

Podatnik w ciągu roku przebywa zarówno w Polsce, jak i w Holandii. Trudno mu określić, gdzie znajduje się jego miejsce zamieszkania. Jakie czynniki zdecydują, gdzie podatnik mieszka?

Jeżeli osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania w obu umawiających się państwach, wówczas stosuje się następujące zasady:

a) osobę uważa się za mającą miejsce zamieszkania w tym umawiającym się państwie, w którym ma ona stałe miejsce zamieszkania. Jeżeli ma ona stałe miejsce zamieszkania w obu państwach, wówczas uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania w tym państwie, z którym ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze (ośrodek interesów życiowych);

b) jeżeli nie można ustalić, w którym państwie osoba ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze albo jeżeli nie posiada ona stałego miejsca zamieszkania w żadnym z umawiających się państw, wówczas uważa się ją za mającą miejsce zamieszkania w tym umawiającym się państwie, w którym zwykle przebywa;

c) jeżeli przebywa ona zazwyczaj w obydwu państwach lub nie przebywa zazwyczaj w żadnym z nich, wówczas będzie ona uważana za mającą miejsce zamieszkania w tym umawiającym się państwie, którego jest obywatelem;

d) jeżeli miejsca zamieszkania nie można określić zgodnie z postanowieniami wymienionymi w punktach a), b) oraz c) właściwe władze umawiających się państw rozstrzygną zagadnienie w drodze wzajemnego porozumienia.

Podatnik w 2009 roku przez trzy miesiące pracował w Niemczech. Resztę roku pracował w Polsce. Czy w rozliczeniu PIT może uwzględnić diety?

Tak. Podatnicy, którzy pracowali za granicą, ale mają obowiązek rozliczania się w Polsce, mogą w swoim zeznaniu rocznym uwzględnić diety z tytułu podróży zagranicznej. Wolna od podatku dochodowego jest część przychodów osób przebywających czasowo za granicą i uzyskujących przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, za każdy dzień pobytu za granicą, w którym podatnik pozostawał w stosunku służbowym, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczym stosunku pracy, w kwocie odpowiadającej 30 proc. diety, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju.

Dieta z tytułu zagranicznej podróży służbowej do Niemiec wynosi 42 euro za każdy dzień. 30 proc. diety to 12,6 euro. Aby diety uwzględnić w rocznym PIT, trzeba przeliczyć je na złote.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).