Jakie obowiązki podatkowe ma pracownik odbywający staż w biurze pracy

- Czy będę miała jakieś obowiązki podatkowe - pyta pani Katarzyna w liście do redakcji DGP.

O pomoc naszej czytelniczce poprosiliśmy Izbę Skarbową w Krakowie oraz Pawła Małeckiego z Kancelarii Pama.

IZBA SKARBOWA W KRAKOWIE WYJAŚNIŁA DLA DGP

W zakresie obowiązków wynikających z ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 269, poz. 2681 z późn. zm.) art. 8 stanowi, że podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych, którym płatnik: pobiera zaliczki miesięczne, dokonując zmniejszenia kwot pobieranych zaliczek, lub dokonuje rocznego rozliczenia podatku, a nie dokonywał zmniejszenia kwot pobieranych zaliczek, lub pobiera zaliczkę wyłącznie od dochodu z tytułu umowy o dzieło lub umowy zlecenia, dokonują zgłoszenia identyfikacyjnego za pośrednictwem tego płatnika. Ta regulacja dotyczy podatników, którzy wcześniej nie dokonali zgłoszenia (samodzielnie lub za pośrednictwem płatnika). Wiek podatnika nie ma żadnego wpływu na wykonanie obowiązków ewidencyjnych, natomiast zdolność do czynności prawnych podatnika będzie determinować to, kto będzie zobowiązany do podpisania zgłoszenia identyfikacyjnego. Płatnik (w przypadku stażysty może nim być urząd pracy) ma obowiązek dostarczyć podatnikowi, który nie ma nadanego numeru identyfikacji podatkowej, zgłoszenie NIP-3 do wypełnienia. Podatnik (stażysta) w terminie 14 dni od otrzymania formularza zwraca wypełniony wniosek płatnikowi. Płatnik (urząd pracy) w terminie 14 dni od otrzymania wypełnionego wniosku wpisuje swoje dane w bloku D formularza (NIP i pełna nazwa) i przekazuje zgłoszenie do urzędu skarbowego właściwego dla podatnika. Decyzję o nadanym numerze identyfikacji podatkowej otrzymuje stażysta bezpośrednio z urzędu skarbowego z pominięciem pośrednictwa urzędu pracy (płatnika). Ta procedura jest analogiczna do sytuacji zatrudnienia przez pracodawcę pracownika bez nadanego NIP. Różnica polega na pełnieniu funkcji płatnika - w jednym przypadku przez urząd pracy, a w innym przez pracodawcę. W przypadku jakichkolwiek zmian dotyczących np. nazwiska, miejsca zamieszkania stażysta (podatnik) będzie miał obowiązek poinformować o nich organ podatkowy, tzn. złożyć na druku NIP-3 zgłoszenie aktualizacyjne.

Zakładając, że stażysta uzyskuje dochód odnośnie do obowiązków podatkowych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, stażysta ma takie same obowiązki jak każdy inny podatnik. Przede wszystkim musi pamiętać o konieczności złożenia zeznania rocznego w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, w którym uzyskał dochody. Zeznanie roczne należy złożyć niezależnie od wysokości osiągniętego dochodu. Jeżeli natomiast podatnik (stażysta) chce rozliczyć się za pośrednictwem płatnika, to przed 10 stycznia roku następnego po roku, za który ma nastąpić rozliczenie, musi złożyć płatnikowi (w urzędzie pracy) oświadczenie dla celów dokonania rocznego obliczenia podatku dochodowego od dochodu uzyskanego przez niego w roku podatkowym, według formularza PIT-12. Wówczas płatnik sporządza i przesyła podatnikowi i urzędowi skarbowemu, na druku PIT-40, roczne obliczenie podatku od dochodu uzyskanego przez podatnika.

Upoważniając pracodawcę (płatnika) do rozliczenia podatku, stażysta uwalnia się od konieczności dalszego wypełniania jakichkolwiek formalności. Rozliczenie za pośrednictwem pracodawcy nie wyklucza jednak samodzielnego złożenia zeznania. Jeśli podatnik dojdzie do wniosku, że chce wypełnić PIT indywidualnie, bo okazało się, że może skorzystać z jakiejś ulgi podatkowej, ma prawo złożyć samodzielnie zeznanie roczne. Wtedy taki wypełniony formularz PIT-37 zastąpi PIT-40. Natomiast w sytuacji, gdy stażysta w ciągu roku uzyskał także inne dochody, np. z tytułu wakacyjnej praktyki czy też pracy sezonowej (gdzie podatek oblicza się według skali podatkowej), wówczas powinien samodzielnie złożyć zeznanie roczne, ujmując w nim wszystkie dochody, zarówno ze stażu, jak i z tytułu innego zatrudnienia.

EKSPERT WYJAŚNIA

@RY1@i02/2009/219/i02.2009.219.086.015a.001.jpg@RY2@

 Paweł Małecki, doradca podatkowy z Kancelarii Doradztwa Podatkowego Pama

Paweł Małecki

doradca podatkowy z Kancelarii Doradztwa Podatkowego Pama

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 34 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ilekroć w ustawie tej jest mowa o stażu, oznacza to nabywanie przez bezrobotnego umiejętności praktycznych do wykonywania pracy przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą.

To powoduje, że staż nie jest świadczeniem nieodpłatnym - stażysta świadczy pracę i nie dostaje za nią wynagrodzenia, ale zdobywa w ten sposób doświadczenie i kwalifikacje przydatne do znalezienia pracy. Tym samym mamy do czynienia ze świadczeniem wzajemnym - z jednej strony stażysta świadczy pracę, a z drugiej zakład pracy udostępnia mu swoją strukturę i składniki majątkowe, przez co umożliwia mu poprawę sytuacji na rynku pracy. Skoro zaś jest to umowa wzajemna i każda ze stron uzyskuje korzyści, to nie ma miejsca nieodpłatne świadczenie, szczególnie w sytuacji gdy staż jest uregulowany ustawowo, a zgodnie z przepisami staż ma na celu umożliwienie wyjścia z bezrobocia. Ponieważ stażysta nie otrzymuje wynagrodzenia, nie ma on żadnych obowiązków z tytułu rozliczenia się z podatku. Nie przysługują mu również ryczałtowe koszty uzyskania, ponieważ nie występuje stosunek pracy oraz przychód podatkowy. Natomiast inne ewentualne zwroty kosztów dokonywane na rzecz stażysty są najczęściej zwolnione z podatku dochodowego. Wolny od podatku dochodowego jest bowiem zwrot kosztów otrzymany przez bezrobotnego na podstawie cytowanej ustawy o promocji zatrudnienia z tytułu: przejazdu do miejsca pracy, przejazdu na badania lekarskie lub psychologiczne, przejazdu do miejsca odbywania stażu, szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, zajęć z zakresu poradnictwa zawodowego lub pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy, przejazdu do miejsca wykonywania prac społecznie użytecznych, zakwaterowania w miejscu pracy lub miejscu odbywania stażu, szkolenia lub przygotowania zawodowego dorosłych.

Zgodnie z art. 44 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia zwrot kosztów przejazdów zaliczany jest do instrumentów rynku pracy. W myśl zaś art. 45 ust. 1 tej ustawy starosta może dokonywać z Funduszu Pracy przez okres do 12 miesięcy zwrotu kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania i powrotu do miejsca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub przez okres odbywania u pracodawcy stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub odbywania zajęć z zakresu poradnictwa zawodowego lub pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy osobie, która spełnia łącznie następujące warunki:

●  na podstawie skierowania powiatowego urzędu pracy podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, przygotowanie zawodowe dorosłych, staż lub została skierowana na zajęcia z zakresu poradnictwa zawodowego lub pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy i dojeżdża do tych miejsc;

● uzyskuje wynagrodzenie lub inny przychód w wysokości nieprzekraczającej 200 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Powoduje to, że jeżeli starosta dokona w związku z odbywanym stażem zwrotu kosztów przejazdów do pracodawcy i z powrotem - będzie to świadczenie wolne od podatku dochodowego. W przypadku natomiast, gdy za przejazdy płaci pracodawca lub pracodawca zwraca koszty przejazdów - stanowi to świadczenie na rzecz stażysty - od strony pracodawcy będzie to koszt uzyskania przychodów, a od strony stażysty przychód do opodatkowania. W tej ostatniej sytuacji stażysta musi posiadać swój numer NIP i otrzymać na końcu roku PIT-11 od pracodawcy. Wtedy dopiero w zeznaniu rocznym rozliczy on podatek.

Podstawa prawna

Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Opracowanie Ewa Matyszewska