Na Węgrzech nie trzeba płacić podatku od samej emerytury

Polacy wykazują się coraz większą mobilnością i albo sami podejmują pracę na terytorium Unii Europejskiej, albo są wysyłani przez swojego polskiego pracodawcę do wykonywania pracy najemnej poza Polskę. Izabella Budek, starszy konsultant w dziale doradztwa podatkowego w PricewaterhouseCoopers, wskazuje, że część Polaków jeszcze przed wstąpieniem Polski do UE pracowała poza Polską i już niebawem te osoby mogą starać się o emeryturę (lub już ją otrzymały) z kraju Unii. Dziś zajmiemy się Węgrami.

System emerytalny

Na Węgrzech system emerytalny jest podobny do polskiego, czyli składa się z trzech filarów, tj. dwóch filarów obowiązkowego ubezpieczenia i trzeciego o charakterze dobrowolnym. Jak tłumaczy Izabella Budek, I filar to środki gromadzone przez państwo częściowo ze składek wpłacanych do instytucji państwowej oraz II filar, gdzie składki są wpłacane do prywatnych funduszy emerytalnych. Ponadto na Węgrzech utworzono dodatkowy system tzw. zasiłków emerytalnych. W tym przypadku to lokalny samorząd, w miarę możliwości, wyrównuje niewystarczające dochody do ustalonej minimalnej stawki emerytury. Aby uzyskać częściowe świadczenie emerytalne, minimalna składka w I filarze powinna być opłacana co najmniej przez 15 lat. W przypadku pełnego świadczenia wymagane jest jopłacanie składek przez 20 lat.

- Każdemu emerytowi na Węgrzech wypłacana jest dodatkowo tzw. 13. emerytura, w wysokości normalnej emerytury. Jednocześnie fundusze emerytalne działające jako II filar nie wymagają minimalnego okresu opłacania składki członkowskiej. Wiek emerytalny na Węgrzech to 62 lata (dla kobiet i mężczyzn) - podaje Izabella Budek.

Wskazuje też, że podstawą wyliczania składek obowiązujących pracodawcę na Węgrzech jest ustalona urzędowo kwota podwójnego minimalnego wynagrodzenia (wszystkie dane dotyczą roku 2009) w wysokości 143 tys. forintów (HUF). Jednocześnie gwarantowana płaca minimalna na Węgrzech wynosi 71,5 tys. HUF (czyli ok. 1106 zł), dla porównania w Polsce to kwota 1276 zł od 1 stycznia 2009 r. Minimalna emerytura na Węgrzech to 28,5 tys. HUF (ok. 444 zł), podczas gdy w Polsce jest to świadczenie w wysokości 636 zł (od 1 marca 2009 r. do 28 lutego 2010 r.).

Rozwiązania UE

Od wejścia Polski i Węgier do struktur UE, w obu państwach obowiązują uregulowania unijne w zakresie świadczeń emerytalno-rentowych. W Unii jednak nie istnieje jeden system określający zasady przyznawania tych świadczeń.

- Każde państwo Unii ma prawo samodzielnie określić warunki nabywania uprawnienia do świadczeń czy określić rodzaje świadczeń. Oczywiście osoba, która chce otrzymać emeryturę lub rentę w danym kraju UE (np. na Węgrzech), musi zastosować się do przepisów obowiązujących w tym państwie - tłumaczy Izabella Budek.

Dodaje, że generalnie główną zasadą obowiązującą w UE jest koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich. Ta zasada ma zastosowanie do tych przypadków, kiedy osoba pracowała w różnych państwach członkowskich (np. w Polsce i na Węgrzech) czy też np. zmieniła miejsce zamieszkania w obrębie Unii (np. mieszkała w Polsce, a obecnie mieszka na Węgrzech).

Polak z uprawnieniami

Polak, który pracował i był ubezpieczony także na Węgrzech, może ubiegać się o przyznanie tam emerytury lub renty. Według informacji Izabelli Budek w rezultacie taka osoba może otrzymać np. dwie emerytury, przyznane i wypłacane przez Polskę i Węgry, bo w obu państwach przebyte były okresy ubezpieczenia lub zamieszkania. Oczywiście zarówno w Polsce, jak i na Węgrzech jest niezbędne spełnienie wszystkich warunków wymaganych do nabycia uprawnień. W tym zakresie wystarczające będzie złożenie wniosku w instytucji jednego z państw (w Polsce lub na Węgrzech), aby wszczęte zostały postępowania o przyznanie świadczeń zarówno w Polsce, jak i na Węgrzech.

- Gdy osoba osiągnie wiek emerytalny uprawniający ją do polskich świadczeń emerytalno-rentowych, należy odwołać się także do zasad i trybu przyznawania oraz obliczania wysokości świadczeń oraz ich wypłaty obowiązujących w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z 17 grudnia 1998 r. - podpowiada ekspert z PricewaterhouseCoopers.

Zwraca też uwagę na tę populację Polaków, którzy jeszcze nie osiągnęli wieku emerytalnego, ale obecnie pracują na Węgrzech. W tym przypadku będą rozważane także przepisy unijne oraz odpowiednio prawo krajowe. Z przepisów unijnych wynika, że osoby przemieszczające się na terenie UE w celach zarobkowych podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego. Wynika stąd generalna zasada, na podstawie której pracownik najemny podlega ustawodawstwu państwa, w którym wykonuje zatrudnienie (czyli np. Węgry). W trybie wyjątkowym zagraniczny pracownik może pozostać w systemie ubezpieczeń społecznych (jeżeli taka jest jego wola i życzenie) swojego macierzystego kraju (np. w Polsce), a instytucja ubezpieczeniowa kraju goszczącego (tu: Węgier) zgodzi się na to, co skutkuje poświadczeniem formularza E-101 w kraju macierzystym (tu: w Polsce).

- Takie rozwiązanie jest zwykle stosowane przez firmy polskie, które delegują swoich pracowników do pracy na Węgrzech. W takim przypadku składki na ubezpieczenia społeczne będą opłacane tylko w Polsce i emerytura będzie również wypłacana tylko z Polski - podaje Izabella Budek.

Opodatkowanie emerytur

Dyrektor w PricewaterhouseCoopers w Budapeszcie Beáta Horváthné Szabó, potwierdza, że generalnie emerytury są zwolnione z opodatkowania na Węgrzech, jeżeli jest to jedyny przychód emeryta. Jeśli emeryt uzyska inne przychody podlegające opodatkowaniu, przychód z emerytury podwyższa tej osobie przychód podlegający opodatkowaniu progresywnymi stawkami PIT (w roku 2009 obowiązują dwie stawki PIT na Węgrzech, tj. 18 proc. i 36 proc.). Dodatkowo w przypadku uzyskania innych przychodów (oprócz emerytury) podatnik węgierski zapłaci podatek solidarnościowy wynoszący 4 proc. (jeśli roczne wynagrodzenie podatnika przekracza kwotę 7,4 mln HUF, czyli około 115 927 zł).

Jak podkreśla Izabella Budek, gdy pracodawca opłaca dobrowolne składki na fundusz emerytalny, to takie płatności również są traktowane jako niepodlegające opodatkowaniu na Węgrzech. Świadczenia te podlegają już wcześniej opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, kiedy trwa stosunek pracy z pracodawcą. W trakcie trwania zatrudnienia danej osoby, kiedy pracodawca opłaca składki odpowiednio do funduszu emerytalnego, taki przychód w kwocie do 50 proc. minimalnego wynagrodzenia obowiązującego na Węgrzech nie podlega opodatkowaniu PIT. Ponadto dodatkowa ulga podatkowa może mieć zastosowanie do 30 proc. przychodu dotyczącego wpłat na dobrowolny plan emerytalny (choć ulga ta podlega limitom).

Obliczalność składek

Od 2008 roku istnieje w polskiej ustawie o PIT możliwość odliczenia (z pewnymi zastrzeżeniami i warunkami wskazanymi w ustawie) składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne zapłaconych (potrąconych przez pracodawcę) w roku podatkowym na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne podatnika, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia społecznego, obowiązującymi w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej, czyli np. na Węgrzech.

Ważne

Na Węgrzech, podobnie jak w Polsce, można wybrać dodatkowe prywatne ubezpieczenie w funduszu emerytalnym (jest to dobrowolny wybór), zwłaszcza jeśli osoba ostatecznie nie będzie mieszkała na Węgrzech, ale w innym kraju, w którym koszty życia i utrzymania są wyższe

24 proc. podstawy wynagrodzenia brutto to wysokość płaconej przez pracodawcę węgierskiego stawki na ubezpieczenie emerytalne

9,5 proc. wynagrodzenia wpłaca pracownik, ze swoich środków jako składkę na ubezpieczenie emerytalne

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl