Jakie są skutki wykupienia polisy ubezpieczeniowej przez firmę

Jednym ze sposobów motywowania pracowników przez pracodawców jest oferowanie im różnego rodzaju świadczeń pozapłacowych. Może to być opieka medyczna, karnety na zajęcia fitness czy ubezpieczenia. Z polisami ubezpieczeniowymi jest podobnie jak z pakietami medycznymi: pracodawca wykupuje ubezpieczenie dla wszystkich pracowników, za które często płaci jedną, zbiorczą opłatę.

Zakres opodatkowania

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania.

Przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze oraz innych nieodpłatnych świadczeń. Przy tym wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się - jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione - według cen zakupu.

Dotyczy to zarówno podatników osiągających przychody ze stosunku pracy, jak i podatników uzyskujących przychody z działalności wykonywanej osobiście.

Przykład 1

Koszty podatkowe firmy

Firma opłaca składki z tytułu ubezpieczenia członków zarządu, rady nadzorczej prokurentów spółki oraz spółek zależnych od odpowiedzialności cywilnej, którzy są pracownikami spółki. Czy firma rozliczy wydatki na polisy w kosztach podatkowych?

Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

W przypadku opłacenia składek z tytułu ubezpieczenia członków zarządu, rady nadzorczej prokurentów spółki oraz spółek zależnych od odpowiedzialności cywilnej, którzy są pracownikami spółki, możliwość ich zaliczenia do kosztów ograniczają postanowienia art. 16 ust. 1 pkt 59 ustawy o CIT. W przypadku natomiast gdyby wskazane osoby nie były pracownikami, zastosowanie będzie miał art. 16 ust. 1 pkt 38a ustawy o CIT, który wyłącza z kosztów wydatki na rzecz osób wchodzących w skład rad nadzorczych, komisji rewizyjnych lub organów stanowiących osób prawnych.

Zatem wydatki poniesione przez spółkę w związku z opłacaniem składek ubezpieczeniowych nie mogą stanowić kosztu spółki.

Świadczenia pieniężne

Świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika należą do nieodpłatnych świadczeń. Ich pojęcia nie definiuje ustawa o PIT. Termin świadczenie pojawia się natomiast w kodeksie cywilnym i oznacza przedmiot stosunku zobowiązaniowego, który wyraża się obowiązkiem określonego zachowania się przez podmiot zobowiązany. Dla celów podatkowych pojęcie nieodpłatnego świadczenia ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono nie tylko działanie lub zaniechanie na rzecz innej strony, ale w jego zakres wchodzą także wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest nieodpłatne przysporzenie majątku innej osobie kosztem majątku innego podmiotu, mające konkretny wymiar finansowy.

Zakres polisy

Pracodawcy, którzy decydują się objąć swoich pracowników ubezpieczeniem, zazwyczaj wybierają formę, która polega na objęciu polisą danej grupy osób. Polisa opiewa na stałą kwotę niezależnie od liczby ubezpieczonych osób i nie wskazuje imiennie osób ubezpieczonych.

Przechodząc do rozliczeń podatkowych, trzeba podkreślić, że w pojęciu przychodu mieści się każda realna korzyść, jaką uzyskał podatnik. Do tych korzyści zaliczyć należy również kwoty składek ubezpieczeniowych pokrywanych przez firmę pracownikom. Wobec braku przepisów zwalniających je z opodatkowania stanowią one, co do zasady, przychód podlegający opodatkowaniu.

Powstanie przychodu

Przy ubezpieczeniach opłacanych przez pracodawców pracownikom powstanie przychodu będzie wiązało się z charakterem zatrudnienia danej osoby. Jeżeli pracownicy są związani z firmą umowami o pracę, wówczas osiągnięty przez te osoby przychód z tytułu składek ubezpieczeniowych powinien być zakwalifikowany do przychodu ze stosunku pracy. Natomiast jeżeli pracownicy pełnią swoje funkcje na podstawie aktu powołania, a więc nie są związani z firmą umowami o pracę, osiągnięty przychód należy zaliczyć do źródła przychodu, jakim jest działalność wykonywana osobiście.

Warto wiedzieć, że za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za nie-wykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty, niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Natomiast za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody otrzymane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych.

Uzyskiwana przez pracowników korzyść w postaci opłaconych przez firmę składek na ubezpieczenie stanowi nieodpłatne świadczenie, które należy zakwalifikować do przychodu ze stosunku pracy lub do przychodu z działalności wykonywanej osobiście.

Jak podkreślają organy podatkowe w wydawanych interpretacjach argument, że składka ubezpieczeniowa nie jest przypisana do konkretnej osoby, z uwagi na bez- imienną formę polisy, w tym przypadku nie znajduje uzasadnienia, gdyż w chwili wpłaty składki znany jest skład pracowników objętych ubezpieczeniem. Ustalenie, jakiej osobie przysługuje przysporzenie majątkowe z tytułu opłacanej składki, nie budzi wątpliwości. Firma zna pracowników i wie, kiedy korzystają z ubezpieczenia. To wszystko pozwala na przypisanie przychodu konkretnym osobom.

Przykład 2

Obowiązki płatnika

Pracodawca opłaca swoim pracownikom składki na ubezpieczenie na życie. Czy ma w tym zakresie jakieś obowiązki jako płatnik podatku?

Tak. Na osobach fizycznych, osobach prawnych i jednostkach organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej spoczywają obowiązki płatnika, które sprowadzają się do obliczenia i pobrania w ciągu roku zaliczek na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy, a w spółdzielniach pracy - wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej.

Wartość kosztów związanych z wykupem ubezpieczeń dla pracowników spółki zatrudnionych na podstawie umowy o pracę stanowi dodatkowy przychód ze stosunku pracy. Tym samym spółka jako płatnik zobowiązana jest obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczki na PIT.

Ważne

Przychodem podlegającym opodatkowaniu PIT jest każda forma przysporzenia majątkowego, tzn. zarówno pieniężna, jak i niepieniężna

Umowa ubezpieczenia

Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Natomiast przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).