Korzyści z rozliczania małżonków

Każdy podatnik podlega odrębnemu opodatkowaniu. Wyjątkiem od tej reguły są m.in. małżonkowie, którzy na wspólny wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu PIT mogą być opodatkowani łącznie od sumy uzyskanych w roku podatkowym dochodów.

Wspólne rozliczenie dochodów małżonków na jednym formularzu PIT to przywilej, z którego nie każde małżeństwo może skorzystać. Zasadniczo małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od uzyskiwanych dochodów. Możliwość złożenia wspólnego zeznania stanowi wyjątek od tej zasady i podlega licznym ograniczeniom.

Podstawowy warunek to pozostawanie w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy. Jeżeli małżeństwo zostało zawarte lub rozwiązane w trakcie roku podatkowego, nie można złożyć wspólnego PIT. Szczególne sytuacje mogą jednak wystąpić w przypadku rozwodu. Jeśli wyrok zapadł pod koniec roku, ale orzeczenie uprawomocniło się już w roku następnym, to małżonkowie zachowają prawo do złożenia wspólnego zeznania. Decydująca jest data uprawomocnienia wyroku. Podatnicy pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy nie rozliczą się jednak wspólnie, jeżeli w roku podatkowym istniała między nimi rozdzielność majątkowa. Możliwość złożenia wspólnego zeznania dotyczy tylko małżonków, którzy mają wspólność majątkową. Co istotne, musi ona trwać przez cały rok podatkowy.

Trzeba też zauważyć, że orzeczenie rozwodu między małżonkami w trakcie roku podatkowego wyklucza możliwość skorzystania z preferencji. Istotne jest jednak to, kiedy uprawomocnił się wyrok orzekający rozwód. Jeżeli wyrok został ogłoszony w danym roku, ale jego uprawomocnienie się nastąpiło w roku następnym, byli małżonkowie skorzystają z preferencyjnego sposobu rozliczenia za poprzedni rok podatkowy.

Z wnioskiem o wspólne opodatkowanie dochodów mogą wystąpić małżonkowie:

● podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce,

● pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy,

● między którymi istnieje przez cały rok podatkowy wspólność majątkowa,

● jeżeli do żadnego z nich w roku podatkowym nie mają zastosowania przepisy o: podatku liniowym, zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawy o podatku tonażowym.

Są też wyjątki od tych zasad, które dają możliwość wspólnego rozliczenia.

Pierwszy dotyczy osiągania dochodów opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym, ale muszą być to przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, jeżeli umowy te nie są zawierane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.

Drugi wyjątek to możliwość złożenia wniosku o łączne opodatkowanie dochodów małżonków, między którymi istniała w roku podatkowym wspólność majątkowa, a małżonek zmarł w trakcie roku. Konieczne jest przy tym, aby związek małżeński był zawarty przed rozpoczęciem roku podatkowego.

Trzecim wyjątkiem jest możliwość wspólnego rozliczenia, gdy małżonkowie pozostawali w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, a jeden małżonek zmarł po upływie roku podatkowego, a przed złożeniem zeznania (czyli między 1 stycznia a 30 kwietnia). Wspólne opodatkowanie małżonków nie ma zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z małżonków mają zastosowanie przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

W praktyce oznacza to wyłączenie możliwości złożenia wspólnego zeznania przez małżonków również w sytuacji, gdy małżonek podlega opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem od przychodów ewidencjonowanych, ale nie uzyskuje przychodów z działalności objętej tym podatkiem, np. z uwagi na czasowe zawieszenie działalności.

Ważne

W dużym uproszczeniu wspólne opodatkowanie małżonków polega na tym, że sumuje się dochody małżonków, a następnie dzieli je na połowę i od połowy łącznych dochodów oblicza się podatek, a uzyskaną kwotę podatku mnoży się razy dwa

Przepisy nie uzależniają już wspólnego rozliczenia od tego, aby oboje małżonkowie mieli w Polsce miejsce zamieszkania (podleganie nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu). Począwszy od rozliczenia za 2008 rok, można rozliczyć się z małżonkiem, który miał miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Konieczne jest jednak, aby przychody małżonków podlegające w Polsce opodatkowaniu stanowiły łącznie co najmniej 75 proc. całkowitego przychodu osiąganego przez oboje małżonków w roku podatkowym.

Największą korzyścią ze wspólnego rozliczenia jest oczywiście obniżenie płaconego podatku. Efekt taki można jednak osiągnąć tylko wtedy, gdy jeden z małżonków ma dochody mieszczące się w pierwszym przedziale skali podatkowej, a zatem opodatkowane według stawki 18 proc. Drugi zaś dochody mieszczące się w drugim przedziale skali podatkowej, czyli opodatkowane według stawki 32 proc. W takim przypadku podatek obliczony od wspólnych dochodów zawsze jest niższy od łącznego podatku zapłaconego w sumie przez oboje małżonków odrębnie. To samo dotyczy także takich przypadków, gdy jeden z małżonków nie ma żadnych dochodów. Również wówczas skutecznie udaje się obniżyć podatek. W pozostałych przypadkach zysk jest iluzoryczny, sprowadza się bowiem tylko do zaoszczędzenia sobie papierkowej roboty (jeden składany formularz zamiast dwóch).

Małżonkowie mogą złożyć wspólne zeznanie roczne (PIT-37) także przez internet bez e-podpisu kwalifikowanego.

Małżonkowie muszą jednak spełnić jeden wymóg: złożyć pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji składanej za pomocą środków komunikacji elektronicznej na formularzu UPL-1 w urzędzie skarbowym.

Małżonkowie, którzy chcą rozliczyć się wspólnie, muszą złożyć deklarację za 2009 rok najpóźniej 30 kwietnia 2010 r. Spóźnienie pozbawia prawa do złożenia wspólnego PIT.

Aby małżonkowie mogli złożyć jeden PIT, muszą spełnić podstawowy warunek - terminowo złożyć deklarację. Spóźnienie pozbawi małżonków możliwości złożenia jednej deklaracji PIT, będą wtedy musieli złożyć oddzielne deklaracje.

Termin do złożenia wniosku o uprzywilejowane opodatkowanie jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Zgodnie z przepisami ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.) wniosek małżonków o wspólne opodatkowanie, polegające na wyliczeniu zobowiązania podatkowego od połowy dochodu w podwójnej wysokości, może być skutecznie złożony wyłącznie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, za który jest składane zeznanie. Oświadczenie złożone po tej dacie nie wywołuje skutków prawnych.

Podobnie sprawa wygląda z korektą deklaracji. Dopuszczalność skorygowania po 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym w zeznaniu poszczególnych kwot zamieszczonych w rubrykach PIT nie uprawnia do jednoczesnego złożenia nowego - zmienionego - oświadczenia o wyborze łącznego bądź rozdzielnego opodatkowania małżonków. Takie oświadczenie złożone po 30 kwietnia w korekcie zeznania nie wywołuje skutków prawnych, czyli jest bezskuteczne.

@RY1@i02/2009/199/i02.2009.199.183.0011.101.jpg@RY2@

Rozliczenie małżonków

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).