Jak wybrać formę opodatkowania

Rozpoczynając działalność gospodarczą albo wynajem, zmuszeni będziemy dokonać w pierwszej kolejności wyboru formy opodatkowania, czyli zasad, według których rozliczymy się z fiskusem z dochodów, które nam taka działalność przyniesie. Co ważne, dokonany wybór formy opodatkowania wiąże do końca roku podatkowego. Oznacza to, że nie można zmienić formy, w której płacimy PIT w trakcie roku podatkowego.

Podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych rozpoczynający działalność gospodarczą mają do wyboru trzy podstawowe formy opodatkowania. Mogą płacić podatek według skali podatkowej ze stawkami 18 i 32 proc., według jednolitej 19-proc. stawki PIT. Mogą też płacić podatek w formie zryczałtowanej: ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych lub karty podatkowej. Domyślną formą opodatkowania są tzw. zasady ogólne, czyli opłacanie podatku według progresywnej skali podatkowej. Pozostałe formy opodatkowania nie zawsze będą dostępne. Karta podatkowa obejmuje np. tylko wybrane formy aktywności zawodowej, głównie małe warsztaty rzemieślnicze. Również ryczałt nie jest dostępny dla wszystkich podatników. Wyłączenia dotyczą zarówno wybranych form działalności, jak i firm uzyskujących w poprzednim roku przychody powyżej pewnego pułapu. Odpowiednie zasady zawiera ustawa z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

W przypadku czerpania dochodów z najmu podatnik ma możliwość wybrania jako formy ich opodatkowania albo podatek płacony według skali podatkowej, albo też ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Ten ostatni podatek jest o tyle prostszy w rozliczeniu, że jest obliczany od przychodu bez konieczności ustalania kosztów. Cała trudność polega na właściwym zastosowaniu stawek ryczałtu. Komplikacja bierze się z tego, że do kwoty stanowiącej równowartość w złotych 4 tys. euro ryczałt płaci się według stawki 8,5 proc. Natomiast od nadwyżki ponad tę kwotę według stawki 20 proc. W 2009 roku limit ten po przeliczeniu na złote wynosi 13 510 zł, co dla osób czerpiących dochód z najmu przez cały rok oznacza czynsz miesięczny nie wyższy niż 1125 zł, zaś dla osób, które najem rozpoczną w październiku, 4500 zł. Do tej kwoty miesięcznego czynszu wybór ryczałtu jest z pewnością bardziej opłacalny, tym bardziej że - o czym już wspomniałam - przychodów opodatkowanych w ten sposób nie łączy się z dochodami z innych źródeł. Nie grozi nam zatem, że po ich doliczeniu wpadniemy w wyższy próg podatkowy przy opodatkowaniu skalą. Ma to szczególne znaczenie dla tych podatników, którzy obok dochodów z najmu uzyskują także inne, opodatkowane według skali podatkowej.

Podatnik rozpoczynający prowadzenie działalności lub wykonywanie najmu w trakcie roku podatkowego (czyli później niż 1 stycznia danego roku) może złożyć oświadczenie o wyborze sposobu opodatkowania do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia tej działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu. Z reguły łatwiej będzie nam ustalić ten drugi moment. Można to prześledzić na prostym przykładzie. Załóżmy, że podatnik wynajął komuś mieszkanie. Umowa została podpisana 1 października. Pierwszy czynsz płacony jest jednak 5 listopada. W takim przypadku pierwszy przychód uzyskany zostanie dopiero 5 listopada. A zatem podatnik ma czas na złożenie oświadczenia o wyborze formy opodatkowania najpóźniej do tego właśnie dnia.

Niezłożenie w ogóle oświadczenia o wyborze formy opodatkowania przy rozpoczynaniu działalności gospodarczej ma ten skutek, że podatek musi być płacony według progresywnej skali podatkowej, ze stawkami 18 i 32 proc.

W ten sam sposób, jak się wybiera, można także zrzec się wybranej wcześniej formy opodatkowania, a zatem opodatkowania stawką liniową (działalność gospodarcza) lub ryczałtem (działalność gospodarcza lub najem), a następnie wybrać inną dostępną dla siebie formę: zasady ogólne, ryczałt ewidencjonowany czy rzadziej kartę podatkową.

Osoby samozatrudnione (prowadzące małe firmy, ale także i inni podatnicy PIT), które chciały skorzystać z podatku liniowego lub opłacać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, muszą o tym fakcie powiadomić na piśmie naczelnika urzędu skarbowego właściwego według miejsca ich zamieszkania. To samo dotyczy osób, które prowadzą najem i chciałyby korzystać z opodatkowania ryczałtem.

Trzeba przy tym pamiętać, że chodzi o urząd właściwy ze względu na rzeczywiste miejsce zamieszkania (taki, w którym - w największym skrócie rzecz ujmując - przebywamy z zamiarem stałego pobytu).

Pismo skierowane do naczelnika urzędu powinno oczywiście spełniać wszystkie wymogi określone dla pism podatkowych. Co jednak najistotniejsze, musi ono zawierać nasz NIP (numer identyfikacji podatkowej).

Raz złożone oświadczenie o wyborze formy opodatkowania jest ważne także w kolejnych latach. Jeżeli zatem w kolejnym roku nie zamierzamy zmieniać formy płacenia podatku, nie musimy już składać kolejnego oświadczenia. Zwyczajnie kontynuujemy rozliczanie się na dotychczasowych zasadach. Z uwagi na to, że nie zawsze będzie to jednak dla nas korzystne, warto pamiętać i o tym, że wybór formy opodatkowania, niezależnie od tego, którą wybierzemy, nie jest dokonywany raz na cały okres działalności. Forma ta może być zmieniana w każdym roku prowadzenia firmy lub wynajmowania nieruchomości mieszkalnych. Musimy tylko pamiętać, że jeśli zmieniamy swoją decyzję, to czas na poinformowanie o tym naczelnika urzędu skarbowego mamy tylko do 20 stycznia.

W każdym przypadku przed podjęciem decyzji warto dokładnie przemyśleć dostępne rozwiązania, ponieważ dokonany wybór będzie wiązał nas przez cały rok podatkowy. Z wybranej na początku roku formy opodatkowania nie uda nam się zatem zrezygnować w połowie roku, nawet gdybyśmy tego i bardzo chcieli, i jeszcze bardziej potrzebowali.

@RY1@i02/2009/193/i02.2009.193.183.0015.001.jpg@RY2@

Wzór 1

@RY1@i02/2009/193/i02.2009.193.183.0015.002.jpg@RY2@

Wzór 2

@RY1@i02/2009/193/i02.2009.193.183.0015.003.jpg@RY2@

Wzór 3

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Ustawa z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 z późn. zm.).