Jakie koszty za prawa autorskie uwzględnić przy umowie o dzieło

- Czy mogę uwzględnić koszty w wysokości 50 proc. - pyta pan Henryk z Inowrocławia.

O rozwiązanie tego problemu poprosiliśmy Izbę Skarbową w Krakowie i doradcę podatkowego Michała Cielibałę.

Kosztami uzyskania przychodów są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem wymienionych w art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W niektórych jednak przypadkach istnieje możliwość ustalania kosztów w sposób zryczałtowany. Tak jest np. w razie korzystania przez twórców z praw autorskich lub rozporządzania prawami autorskimi, do dochodów z umów o dzieło zastosowanie mają 50-proc. koszty obliczone od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód (jeżeli składki na ubezpieczenie społeczne są należne).

Ustalenie, czy określony przychód został osiągnięty z tytułu praw autorskich, należy ocenić w świetle przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Pisanie artykułów do gazet przez jego autora stanowi przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, zwłaszcza jeżeli rezultat jego działalności jest na tyle związany z osobą twórcy, że jest mało prawdopodobne, by inna osoba podejmująca identycznie skierowany wysiłek twórczy uzyskała podobny rezultat.

Zatem wynagrodzenie otrzymywane na podstawie umowy o dzieło za przygotowanie artykułów do gazet przez ich autora, jeżeli są spełnione przesłanki z ustawy o prawie autorskim oraz z art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o PIT podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym po potrąceniu kosztów uzyskania przychodów w wysokości 50 proc. uzyskanego przychodu, z tym, że koszty oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz chorobowe, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód. Gdyby składki na ubezpieczenie społeczne były należne, koszty obliczymy w następujący sposób: (przychód minus składki społeczne) x 50 proc. Jeżeli przychód nie będzie podlegał składce na ubezpieczenie społeczne, koszty będą ustalane od przychodu brutto. Wypłacający wynagrodzenie odprowadzi zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 18 proc. od dochodu.

Natomiast gdyby wypłacający wynagrodzenie zastosował 20-proc. koszty, podczas gdy przysługują 50-proc., wówczas podatnik w rozliczeniu rocznym może ująć koszty uzyskania przychodu z umowy o dzieło w wysokości 50 proc. i udowodnić, że ma do nich prawo. Jeżeli podatnik udowodni, że koszty uzyskania przychodów były wyższe niż wynikające z zastosowania normy procentowej, koszty uzyskania przyjmuje się w wysokości kosztów faktycznie poniesionych. Jednak podatnik musi dysponować dokumentami potwierdzającymi wyższe wydatki.

doradca podatkowy z Biura Rachunkowego BIUREX w Kielcach

Koszty uzyskania niektórych przychodów ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych określa w stosunku procentowym do wysokości tych przychodów. Zasada ta dotyczy m.in. przychodów z praw autorskich. W praktyce utrwalił się pogląd, zgodnie z którym o prawie do zryczałtowanych 50-proc. kosztów nie decyduje forma stosunku prawnego, w ramach którego wykonywane są prace twórcze. Bez znaczenia jest, czy będzie to umowa o pracę, czy umowa o dzieło lub umowa zlecenie, podatnikowi, który jest twórcą, co do zasady zawsze przysługują zryczałtowane koszty uzyskania przychodów z tytułu korzystania przez twórcę z praw autorskich. Stosując 50-proc. koszty zmniejszamy podstawę opodatkowania o połowę, zatem opodatkowaniu podlega połowa osiągniętego przychodu.

W przypadku gdy podatnik udowodni, że koszty uzyskania przychodów były wyższe niż wynikające z zastosowania normy procentowej (50 proc.), przyjmuje się je w wysokości kosztów faktycznie poniesionych. W przypadku osiągania przychodów z praw autorskich obowiązuje zatem ogólna zasada ustalania kosztów w sposób zryczałtowany, natomiast koszty w wysokości faktycznie poniesionej uwzględnia się przy ustalaniu podstawy opodatkowania jedynie wtedy, gdy są wyższe od zryczałtowanych i to pod warunkiem, że podatnik potrafi ten fakt udowodnić.

Zryczałtowane koszty w wysokości 50 proc. przychodu nie mają zastosowania do przychodów z działalności gospodarczej. Podatnicy osiągający przychody z tego źródła mogą zatem pomniejszyć przychód o koszty faktycznie poniesione.

Z umowy zawsze powinno jednoznacznie wynikać, że wynagrodzenie obejmuje wynagrodzenie autorskie z tytułu korzystania przez twórcę z praw autorskich. Taki zapis daje bowiem podstawę do zastosowania normy kosztów w wysokości 50 proc. W konsekwencji warunkiem zastosowania 50-proc. normy kosztów jest to, by zaistniał utwór w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, twórca udzielił zamawiającemu licencji na korzystanie z danego utworu, względnie by doszło do rozporządzenia majątkowymi prawami autorskimi do twórczego dzieła.

Podatnik, składając zeznanie roczne, nie jest do końca związany tym, co wykazuje płatnik w wystawianych informacjach rocznych PIT-11. Informacja ta przedstawia dane wynikające z rejestrów płatnika. Zeznanie roczne powinno uwzględniać stan faktyczny, nie istnieje obowiązek bezkrytycznego wpisania danych z informacji PIT-11 do zeznania rocznego. Dane dotyczące kosztów uzyskania mogą się różnić od tego, co wykazane jest w informacjach otrzymanych od płatnika.

Jeśli chcemy zmienić koszty uzyskania, należy zabezpieczyć sobie dowody w postaci umowy oraz jeśli to możliwe innego dokumentu, z którego jednoznacznie wynika, że mieliśmy prawo do innych kosztów niż te uwzględnione przez płatnika.

Obecny system rejestracji danych w organach skarbowych weryfikuje dane z informacji PIT-11 z danymi umieszczanymi na zeznaniach podatkowych. Należy się liczyć z tym, że w przypadku rozbieżności możemy zostać wezwani do ich wyjaśnienia i chcąc bronić swych racji, musimy przedstawić dowody.

Trzeba jednoznacznie przyjąć, że o kosztach decyduje ustawa w odniesieniu do charakteru umowy, a nie sposób rozliczenia kosztów przez płatnika.