Instrumenty podatkowe w czasach kryzysu

Jednym z elementów redukcji kosztów zatrudnienia w firmach jest zmiana charakteru prawnego stosunku łączącego daną firmę z osobami wykonującymi określone prace na jej rzecz, czyli przejście części pracowników na tzw. samozatrudnienie. Widocznym efektem tej zmiany jest zmniejszenie tzw. pozapłacowych kosztów pracy, czyli składek na ubezpieczenie społeczne, i podobnych obciążeń, znakomicie podnoszących łączne koszty pracy w firmach. Warto przypomnieć, że już od 1 stycznia 2007 r. ograniczono możliwość skorzystania z samozatrudnienia i w konsekwencji opodatkowania według 19-proc. liniowej stawki - poprzez nowy art. 5b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, definiujący pojęcie działalności gospodarczej. Regulacja ta, wymuszona przez działaczy związkowych i obłudnie uzasadniana potrzebą eliminowania fałszywego samozatrudnienia i omijania przepisów prawa pracy, jest jeszcze jednym przykładem zbędnej, quasi-podatkowej regulacji, przysłaniającej niechęć do wprowadzenia jednolitego podatku liniowego dla wszystkich bez wyjątku podatników, i rodzajem zaklinania rzeczywistości.

Poza ową dziwaczną regulacją, jakby przeniesioną z poprzedniej epoki, w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nadal znajduje się przepis mówiący, że podatnik prowadzący działalność gospodarczą nie może skorzystać z 19-proc. liniowej stawki podatkowej, jeżeli świadczy usługi na rzecz byłego pracodawcy - a ograniczenie to dotyczy danego roku podatkowego oraz poprzedniego roku podatkowego. Już 11 lipca 2008 r. do Sejmu trafił senacki projekt ustawy znoszącej wspomniane ograniczenie dotyczące poprzedniego roku podatkowego. Aczkolwiek w sytuacji generalnej obniżki stawek podatku dochodowego od osób fizycznych do 18 i 32 proc. możliwość przejścia na formułę samozatrudnienia i zastosowania jednolitej stawki w wysokości 19 proc. do dochodów z działalności gospodarczej od następnego roku podatkowego nie jest już tak bardzo atrakcyjna dla samych podatników, lecz z punktu widzenia danej firmy może oznaczać istotne zmniejszenie kosztów pracy, a więc szansę na poprawę kondycji ekonomicznej w warunkach coraz bardziej widocznego spowolnienia gospodarczego. Dlatego też proponowana przez Senat nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych powinna zostać jak najszybciej uchwalona, a nawet - gdyby zaistniały po temu warunki - wszelkie ustawowe ograniczenia przechodzenia na samozatrudnienie powinny zostać uchylone w całości, a tym samym podatnicy powinni uzyskać możliwość natychmiastowego skorzystania z 19-proc. stawki podatkowej - już od dnia podjęcia własnej działalności gospodarczej, co byłoby najbardziej logiczne i racjonalne.

partner w Kancelarii Prawnej White & Case i docent UW