Kiedy można skorygować roczne zeznanie podatkowe

dr Krzysztof Biernacki

ekspert podatkowy w firmie Rödl & Partner

Przepisy podatkowe nie wskazują przesłanek złożenia korekty. Przyjąć należy, że powinno mieć to miejsce w sytuacji popełnienia przez podatnika błędu, zarówno o charakterze rachunkowym, jak też jakiejkolwiek innej omyłki w treści deklaracji. A zatem korekta będzie składana wówczas, gdy podatnik źle obliczył jedną z pozycji w składanej deklaracji, jak też błędnie wpisał np. dane identyfikacyjne (imię, nazwisko, NIP). W skrajnym przypadku, gdy brak jest podstaw do złożenia deklaracji, a mimo to podatnik ją złożył, korekta będzie stanowić formę cofnięcia uprzednio złożonej deklaracji. Przepisy prawa podatkowego nie wprowadzają bowiem możliwości cofania przez podatników złożonych pism, wniosków i deklaracji, jak ma to miejsce np. w postępowaniu cywilnym.

Korektę złożyć należy wraz z pisemnym uzasadnieniem jej przyczyn. W sytuacji, gdy toczy się postępowanie kontrolne, prawo do złożenia korekty ulega zawieszeniu. Przysługuje ono nadal po zakończeniu kontroli, a po zakończeniu postępowania tylko w zakresie nieobjętym decyzją organu podatkowego. Dla podatników oznacza to, że ewentualne czynności sprawdzające podjęte przez organy podatkowe nie stoją na przeszkodzie złożeniu korekty deklaracji.

W podatku dochodowym od osób fizycznych zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa. Oznacza to, że kwota wykazana w deklaracji jest kwotą do zapłaty. Złożenie skutecznej korekty deklaracji niejako anuluje kwotę wykazaną w deklaracji pierwotnej i podatnik zobowiązany jest wyłącznie do zapłaty kwoty wynikającej z korekty. Korekta, stanowiąc formę naprawienia błędu przez podatnika, wyłącza również jego odpowiedzialność karną skarbową.

W sytuacji gdy w wyniku pomyłki w deklaracji pierwotnej dochodzi do zawyżenia kwoty podatku zapłaconego nad faktycznym zobowiązaniem podatkowym, podatnik wraz z korektą powinien również złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Będzie to miało istotne znaczenie przy biegu terminu do naliczania odsetek od takiej nadpłaty.

Wyłączenie odpowiedzialności karnej skarbowej oznacza niemożność podjęcia w stosunku do podatnika postępowania karnego skarbowego. Jednakże w przepisach prawa podatkowego sankcją z tytułu przekroczenia terminu zapłaty jest konieczność zapłaty odsetek za zwłokę. Obowiązek ten powstaje zawsze wówczas, gdy dochodzi do przekształcenia się obowiązku w zaległość podatkową.

Oznacza to, że przy złożeniu deklaracji PIT rozważyć należy co najmniej dwa przypadki. Po pierwsze, podatnik składa deklarację i następnie składa jej korektę w terminie do końca kwietnia roku następnego po roku podatkowym, którego rozliczenie dotyczy. Jeżeli dojdzie do konieczności dopłaty podatku w związku ze złożoną korektą deklaracji, nie jest konieczne naliczanie odsetek. W sytuacji gdy podatnik składa korektę po końcu kwietnia i dochodzi do powstania obowiązku dopłaty podatku, niezbędne jest naliczenie odsetek od zaległości podatkowej i ich wpłata do organu podatkowego.

Warto przypomnieć, że od 1 stycznia 2009 r. znowelizowane przepisy Ordynacji podatkowej wprowadzają preferencyjną stawkę odsetek za zwłokę w wysokości 75 proc. stawki podstawowej. Podatnik może z niej skorzystać w sytuacji, gdy złożona korekta nie była efektem jakichkolwiek czynności podejmowanych przez organ podatkowy, a podatnik wpłaci kwotę zaległości wraz z naliczonymi odsetkami za zwłokę w terminie siedmiu dni od dnia złożenia korekty.

Ustawodawca wprowadził taką możliwość od 1 września 2005 r. Organ podatkowy może skorygować deklarację, jeżeli zmiana wysokości zobowiązania podatkowego, kwota nadpłaty, kwota zwrotu podatku lub wysokości straty w wyniku tej korekty nie przekracza 1 tys. zł. Jednakże dając możliwość sporządzenia takiej korekty, przepisy wprowadzają jednocześnie złożony tryb jej przygotowania. Organ podatkowy musi sporządzoną korektę uwierzytelnić i przesłać ją do podatnika z informacją o zmianie wysokości zobowiązania. Na taką korektę podatnik może wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od jej otrzymania. Dochodzi wówczas do jej anulowania. Jeżeli takiego sprzeciwu nie ma, korekta sporządzona przez organ podatkowy jest wiążąca.

Mimo że możliwość sporządzenia autokorekty deklaracji istnieje już ponad trzy lata, w praktyce ze względu na opisaną procedurę organy podatkowe rzadko z niej korzystają. Łatwiej bowiem wezwać nawet w drodze telefonicznej podatnika, który sporządzi korektę na miejscu i ja podpisze, niż podejmować czasochłonne czynności związane z przygotowaniem autokorekty.

Od 1 stycznia 2007 r. przepisy umożliwiają podpisywanie deklaracji przez pełnomocnika podatnika. Podpis taki wyłącza obowiązek podpisania deklaracji przez podatnika. Niezależnie od udzielonego pełnomocnictwa przyjąć należy, że korekta może być zawsze podpisana przez podatnika. Ustanowienie pełnomocnika nie wyłącza bowiem możliwości samodzielnego działania podatnika.

W sytuacji gdy deklarację sporządził pełnomocnik, o możliwości podpisania przez niego korekty rozstrzygać powinna treść udzielonego mu pełnomocnictwa. Powinno być ono udzielone w formie pisemnej lub ustnie do protokołu. Jeżeli treść pełnomocnictwa stwierdza, iż pełnomocnik upoważniony jest do podpisywania deklaracji, przyjąć należy, że upoważniony jest również do podpisywania korekt deklaracji. Korekta jest bowiem odmianą deklaracji i powinna być traktowana tak samo jak deklaracja. Wyłączenie podpisywania przez pełnomocnika korekty powinno być wprost zastrzeżone w treści pełnomocnictwa.

Kwota przekazanego na rzecz organizacji pożytku publicznego podatku naliczana jest od wartości podatku do zapłaty wykazanego w deklaracji. Jeżeli podatnik złoży korektę deklaracji zwiększającą podatek do zapłaty w terminie dwóch miesięcy od upływu terminu do złożenia deklaracji pierwotnej, wówczas przekazana kwota podatku zostaje skorygowana do wartości wykazanej w korekcie deklaracji. Po tym terminie jakiekolwiek korekty zwiększające wartość podatku nie będą miały wpływu na kwotę przekazaną na rzecz organizacji pożytku publicznego.

Analogicznie jest przy korektach zmniejszających kwotę podatku wykazaną do zapłaty. Jeżeli jednak korekta taka zostanie złożona po upływie dwóch miesięcy i podatnik wykaże kwotę podatku do zwrotu (nadpłatę), wówczas wartość zwracanego podatku zostanie pomniejszona o kwotę 1 proc. podatku, wykazanego w deklaracji pierwotnej, która została przez organ podatkowy uprzednio przekazana na rzecz organizacji pożytku publicznego.