Kiedy rozliczyć zarobki małoletniego dziecka

W Polsce opodatkowaniu podlega każdy dochód z wyjątkiem tego zwolnionego z podatku, a także tego, do którego na podstawie Ordynacji podatkowej minister finansów zarządził zaniechanie poboru podatku.

Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów. Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekroczą sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 74 ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są otrzymywane z zagranicy:

a) renty inwalidzkie z tytułu inwalidztwa wojennego,

b) kwoty zaopatrzenia przyznane ofiarom wojny oraz członkom ich rodzin,

c) renty wypadkowe osób, których inwalidztwo powstało w związku z przymusowym pobytem na robotach w III Rzeszy Niemieckiej w latach 1939 - 1945,

- pod warunkiem przedstawienia dokumentu instytucji zagranicznej stwierdzającego charakter przyznanego świadczenia.

Świadczenie przyznane podatnikowi podlega zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 74 lit. b) ustawy o PIT jako kwota zaopatrzenia przyznana ofiarom wojny oraz członkom ich rodzin, pod warunkiem przedstawienia płatnikowi dokumentu instytucji zagranicznej potwierdzającego charakter przyznanego świadczenia i w takiej sytuacji płatnik (bank) w Polsce nie powinien od tych świadczeń pobierać zaliczki na podatek dochodowy.

Przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadza też ogólną zasadę opodatkowania dochodów małoletnich dzieci. Przewiduje ona, że dochody małoletnich dzieci własnych i przysposobionych, z wyjątkiem dochodów z ich pracy, stypendiów oraz dochodów z przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku, dolicza się do dochodów rodziców, chyba że rodzicom nie przysługuje prawo pobierania pożytków ze źródeł przychodów dzieci.

Co to oznacza? Otóż to, że tylko dochody małoletnich dzieci z ich pracy, stypendiów oraz dochody z przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku podlegają opodatkowaniu na imię małoletniego dziecka. Są one bowiem wyłączone z zarządu majątkiem dziecka przez rodziców. Natomiast inne dochody trzeba doliczać do dochodu rodziców i rozliczyć w zeznaniach podatkowych dorosłych.

Interesy majątkowe małoletnich dzieci własnych i przysposobionych wymagają ochrony, do której powołane są osoby sprawujące władzę rodzicielską. Podstawową formą ochrony interesów majątkowych dziecka jest zarząd jego majątkiem.

Polegać on może m.in. na:

● czynnościach faktycznych,

● czynnościach prawnych (np. sprzedaży elementów majątku, odpłatnym wynajmie),

● reprezentowaniu małoletniego w postępowaniu administracyjnym czy też sądowym.

Majątek dziecka, którym zarządzają rodzice, może składać się z różnych elementów: nieruchomości, ruchomości, kapitałów, alimentów itd. Zarząd majątkiem dziecka jest elementem władzy rodzicielskiej, której nie można się zrzec ani przenieść na inne osoby. Zatem rodzic, czy mu się to podoba, czy nie, ma obowiązek zarządzać majątkiem swojego potomstwa.

Zarząd przez rodziców majątkiem dziecka może ustać tylko w wyniku pozbawienia ich władzy rodzicielskiej i zawieszenia władzy rodzicielskiej lub jej ograniczenia orzeczeniem sądowym.

W konsekwencji na rodzicach ciążą też obowiązki w zakresie rozliczeń podatkowych, jeśli dziecko osiąga dochody. Wynika to z faktu, że małoletnie dzieci nie rozliczają się samodzielnie z osiąganych dochodów i nie są podatnikami podatku dochodowego.

Nie wszystkie dochody małoletnich dzieci będą mogły być połączone z dochodami rodziców. Dzieci, które uzyskają dochody z pracy, stypendiów i przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku będą musiały rozliczyć je samodzielnie w zeznaniu rocznym.

Najczęściej dzieci otrzymują dochody z pracy, np. biorąc udział w reklamie, akcjach promocyjnych, filmie. Praca dziecka zazwyczaj jest wykonywana na podstawie umowy cywilnoprawnej czy działalności wykonywanej osobiście. W takim przypadku dochody małoletniego dziecka z własnej pracy - np. z działalności wykonywanej osobiście, nie mogą być wykazane w zeznaniu podatkowym rodziców. Wobec tego, w związku z uzyskaniem dochodów podlegających opodatkowaniu, dziecko musi dokonać indywidualnego rozliczenia rocznego, w którym wykaże uzyskane dochody. Ale to nie dziecko wypełni samodzielnie formularz.

Przyznawane przez spółkę stypendia (dodatki szkoleniowe), nie mieszczą się w zakresie pojęcia stypendium.

Stypendia, dochody z pracy oraz dochody z przedmiotów oddanych osobie małoletniej do swobodnego użytku, nie podlegają łączeniu z dochodami rodziców. W naszym przypadku wypłacane stypendia są opodatkowane jako przychód z innych źródeł, a spółka jest zobowiązana sporządzić informację PIT-8C i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu.

W takiej sytuacji rodzice mają obowiązek wypełnić i złożyć zeznanie roczne PIT za małoletnie dziecko. Zeznanie takie wypełniane jest na imię i nazwisko dziecka, ale w jego imieniu formularz podpisują rodzice. W przypadku gdy zeznanie w imieniu dziecka składane będzie po raz pierwszy, konieczne będzie także dokonanie w imieniu dziecka zgłoszenia identyfikacyjnego. Chodzi o nadanie dziecku Numeru Identyfikacji Podatkowej.

Warto pamiętać, że jeśli dziecko na podstawie umowy cywilnoprawnej osiągnie przychód nie wyższy niż 200 zł w miesiącu, od takiego zarobku będzie mógł być pobrany zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 18 proc.

Jak już wspomniałam, w przypadku małoletnich dzieci obowiązki rozliczenia z uzyskanych dochodów muszą za dziecko wypełnić rodzice. Odbywa się to albo w ten sposób, że rodzice mają obowiązek doliczenia dochodów dziecka do własnych, albo też obowiązek wypełnienia i podpisania za dziecko zeznania, które składane jest w imieniu dziecka (tzn. zeznania, w którym dziecko wymieniane jest jako osoba składająca samodzielnie to zeznanie). Inaczej mówiąc, jeśli dziecko jest małoletnie, w kontaktach z fiskusem muszą wyręczyć je albo rodzice, albo opiekunowie prawni.

Jak wynika z pisma resortu kultury z 14 listopada 2002 r. (nr DP/ WPA.024/409/02), wynagrodzenie za korzystanie z wizerunku nie jest wynagrodzeniem za korzystanie z praw autorskich lub za rozporządzanie nimi. Wynagrodzenia za udostępnienie wizerunku małoletniego dziecka, które w związku z udostępnianiem tego wizerunku nie wykonywało żadnej pracy (żadnych czynności), nie można zakwalifikować do kategorii przychodów z pracy ani też do przychodu z praw autorskich. W związku z tym przychód uzyskany z tego tytułu podatniczka - jako rodzic małoletniego dziecka - powinna wykazać jako przychód z praw majątkowych.

Dochody małoletnich dzieci podlegające łącznemu opodatkowaniu z dochodami rodziców należy wykazać w załączniku PIT-M. W załączniku tym wykazuje się - podobnie jak w zeznaniu - przychód, koszty uzyskania tego przychodu, dochód (lub stratę), a także zaliczki od uzyskanych przez małoletnie dziecko przychodów z rent krajowych i zagranicznych, najmu lub dzierżawy, praw majątkowych, a także innych przychodów podlegających łącznemu opodatkowaniu z przychodami rodziców.

Po wypełnieniu załącznika PIT-M wynikający z niego dochód oraz sumę zaliczek należy przenieść do odpowiednich pozycji zeznania PIT-36.

Jeżeli małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu, dochody małoletnich dzieci dolicza się po połowie do dochodu każdego z małżonków. Tej reguły nie stosuje do męża i żony, co do których orzeczono separację

Rodzice zobowiązani są sprawować zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską z należytą starannością.

Jakkolwiek czysty dochód z majątku dziecka powinien być przede wszystkim obracany na jego utrzymanie i wychowanie, to jednak może on też być przeznaczony na utrzymanie i wychowanie jego rodzeństwa, które wychowuje się razem z nim, a jego nadwyżka także na inne potrzeby rodziny.

Czynności rodziców przekraczające zwykły zarząd majątkiem małoletniego dziecka są poddane kontroli sądu opiekuńczego i dla ich skuteczności wymagają sądowego zezwolenia na ich dokonanie

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).