Zakładając firmę w trakcie roku, można wybrać opodatkowanie liniowym PIT

Indywidualny przedsiębiorca ma do wyboru kilka form opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jedną z nich jest opłacanie podatku dochodowego według 19-proc. stawki liniowej. Decydując się na ten sposób opodatkowania, podatnik opłaca 19-proc. podatek bez względu na wysokość dochodu. Nie każda nowa firma może jednak z takiej możliwości skorzystać. Ograniczenia w wyborze opodatkowania działalności podatkiem liniowym dotyczą podatników podejmujących w roku podatkowym działalność gospodarczą w formule tzw. samozatrudnienia i zamierzających świadczyć na rzecz byłego lub aktualnego pracodawcy usługi tożsame z tymi, które wykonywali w ramach pracy na etacie.

Podatnik, który dokonuje wyboru 19-proc. stawki podatkowej jako formy opodatkowania dochodów osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej, składa w ściśle określonym terminie oświadczenie woli naczelnikowi urzędu skarbowego i od tego momentu mają do niego zastosowanie przepisy o podatku liniowym regulowane w art. 30c ustawy o PIT. Warunkiem opodatkowania dochodów na zasadach podatku liniowego jest złożenie stosownego oświadczenia do 20 stycznia roku podatkowego lub przed rozpoczęciem działalności, w przypadku gdy podatnik rozpoczyna prowadzenie własnego biznesu w trakcie roku. W tym drugim przypadku zgłoszenia należy dokonać do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

Jak wskazano, od zasady swobody wyboru opodatkowania dochodów z prowadzonej działalności według jednolitej stawki PIT są jednak pewne wyjątki. W ustawie o PIT istnieją ograniczenia w korzystaniu z opodatkowania podatkiem dochodowym według stawki 19-proc. przez podatników, którzy z pracy na etacie przechodzą na tzw. samozatrudnienie i świadczą usługi na rzecz byłego lub aktualnego pracodawcy.

Zgodnie z art. 9a ust. 3 ustawy o PIT tej formy opodatkowania nie mogą stosować podatnicy świadczący usługi na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadające czynnościom, które wykonywali w ramach pracy na etacie w roku poprzedzającym rok podatkowy lub w bieżącym roku podatkowym. Jeżeli podatnik uzyska przychody ze świadczenia takich usług, traci w roku podatkowym prawo do opodatkowania na zasadach linowych i musi wpłacić zaliczki od dochodu osiągniętego od początku roku, obliczone przy zastosowaniu skali podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę od zaległości z tytułu tych zaliczek.

Zakaz opodatkowania liniowym PIT dotyczy zarówno osób fizycznych, które zamierzają rozpocząć indywidualną działalność gospodarczą, jak i przedsiębiorców zakładających spółkę cywilną. Obejmuje swym zakresem przychody z czynności wykonywanych na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy. Ograniczenie to obejmuje rok podatkowy, tj. rok, w którym podatnik rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej, a także rok wcześniejszy. W praktyce osoba, która na samozatrudnienie przeszła np. w 2009 roku, nie mogła wybrać podatku linowego ani w tym samym roku, ani w roku następnym, tj. 2010. Prawo wyboru podatku liniowego przysługiwało jej dopiero od 2011 roku, co oznaczało niemal dwuletni okres karencji.

Sejm 18 marca 2010 r. uchwalił ustawę, która łagodzi warunki wyboru podatku liniowego przez podatników, którzy przechodzą na tzw. samozatrudnienie i mają zamiar świadczyć usługi na rzecz byłego pracodawcy, tożsame z tymi, które świadczyli w ramach pracy na etacie. Ustawa czeka na publikację w Dzienniku Ustaw i zacznie obowiązywać po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, a zatem jeszcze w tym roku. Wejście w życie nowych przepisów spowoduje istotne rozszerzenie grona osób fizycznych, które będą mogły opodatkować 19-proc. podatkiem linowym przychody ze świadczenia usług na rzecz swojego byłego pracodawcy. Z dwóch obowiązujących ograniczeń odnoszących się do takich osób jedno zostanie uchylone.

Po zmianie przepisów utrata prawa do stosowania 19-proc. stawki podatku nastąpi tylko w sytuacji, gdy podatnik uzyska przychód ze świadczenia usług na rzecz pracodawcy, na rzecz którego wykonywał pracę w bieżącym roku podatkowym, tj. w roku w którym przeszedł na samozatrudnienie. Taki skutek nie wystąpi natomiast, gdy podatnik uzyska z indywidualnej działalności gospodarczej lub z udziału w spółce osobowej przychód ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników wykonywał w poprzednim roku podatkowym w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy.

W praktyce wejście w życie zmiany będzie oznaczało, że osoba fizyczna, która była lub jest zatrudniona w 2010 r. i w tym samym roku założy własną działalność, w ramach której będzie świadczyła te same usługi na rzecz byłego pracodawcy, będzie musiała opłacać podatek dochodowy na zasadach ogólnych tylko do końca tego roku. Od początku 2011 roku podatnik będzie już mógł opodatkować uzyskiwane przychody według stawki liniowej, jeżeli złoży stosowne zawiadomienie naczelnikowi urzędu skarbowego do 20 stycznia. Gdyby nie zmiana przepisów, opodatkowanie podatkiem liniowym możliwe by było dopiero od 2012 roku.

Należy pamiętać, że 19-proc. stawka nadal będzie zarezerwowana wyłącznie do przychodów z działalności gospodarczej. Dlatego decydując o świadczeniu usług na rzecz byłego pracodawcy, należy zagwarantować takie warunki ich wykonywanie, które będą świadczyły o prowadzeniu działalności gospodarczej. Przejście na samozatrudnienie polegające wyłącznie na zmianie umowy, przy niezmienionych faktycznych warunkach wykonywania pracy, będzie wiązało się ze znacznym ryzykiem podatkowym.

Działalnością gospodarczą jest działalność zarobkowa, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 - 9 ustawy o PIT. Jednocześnie za działalność gospodarczą nie uznaje się takiej aktywności gospodarczej podatnika, której przedmiotem są czynności spełniające łącznie następujące warunki: odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności; są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonymi przez zlecającego te czynności; wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Trzeba również mieć na uwadze, że obecnie stosowanie jednolitej 19-proc. stawki podatku nie dla każdego przedsiębiorcy jest korzystne. Podatnikom uzyskującym mniejsze dochody bardziej opłaca się opodatkowanie według skali, gdzie najniższa stawka podatku wynosi obecnie 18 proc. (taką stawką opodatkowane są dochody do wysokości 85 tys. zł).

Ważne Wybór sposobu opodatkowania dokonany w oświadczeniu dotyczy również lat następnych. Rezygnacji z tej formy rozliczeń można dokonać w formie pisemnej w terminie do 20 stycznia roku podatkowego właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 9a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).

Ustawa z 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw.