Jak na nowych zasadach skorzystać z ulgi na dziecko

Rozliczając podatek dochodowy od osób fizycznych za ubiegły rok, po raz kolejny można skorzystać z odliczanej od podatku ulgi prorodzinnej. Zmieniła się jednak kwota odliczenia oraz zasady odliczania ulgi. Dlatego, aby prawidłowo skorzystać z preferencji, wypełniając roczny PIT, trzeba pamiętać o kilku zasadach.

Przede wszystkim w rozliczeniach za 2009 rok zastosowanie ma nowa kwota ulgi. Wysokość ulgi prorodzinnej co roku ulegała zmianie ze względu na powiązanie jej z wysokością kwoty zmniejszającej podatek. W zeznaniu rocznym wypełnianym w tym roku ulga prorodzinna wynosi 1112,04 zł. Jednak taką kwotę odliczą wyłącznie ci podatnicy, którzy w 2009 roku sprawowali pieczę nad dzieckiem przez cały rok podatkowy. I tak np. urodzenie dziecka w styczniu 2009 r. daje prawo do ulgi za cały rok, gdyż za miesiąc narodzin przysługuje pełna miesięczna kwota ulgi. Duża część podatników odliczy w swoim zeznaniu podatkowym mniejszą kwotę ulgi. Wynika to ze zmiany mechanizmu obliczania wysokości ulgi - obecnie nalicza się ją w wysokości 92,67 zł za każdy miesiąc, w którym podatnik spełniał wymogi warunkujące skorzystanie z preferencji. Zgodnie z obowiązującymi przepisami podatnik ma prawo odliczyć ulgę na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym:

● wykonywał władzę rodzicielską,

● pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało,

● sprawował opiekę przez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.

Nowe przepisy mają bardzo istotne konsekwencje. Po pierwsze z ulgi - oprócz rodziców - po raz pierwszy skorzystają również opiekunowie prawni oraz rodziny zastępcze. Objęcie funkcji opiekuna prawnego czy przyjęcia dziecka do rodziny zastępczej w ubiegłym roku również daje prawo do ulgi za miesiące, w których podatnicy ci sprawowali pieczę nad dzieckiem. Jeżeli jednak w danym miesiącu kalendarzowym zmieniała się forma sprawowania opieki nad dzieckiem, zastosowanie będą miały szczególne zasady obliczania kwoty ulgi. Zgodnie z art. 27f ust. 3, w przypadku gdy w tym samym miesiącu kalendarzowym w stosunku do dziecka wykonywana jest władza rodzicielska, pełniona funkcja rodziny zastępczej lub sprawowana opieka prawna, każdemu z podatników (rodzicowi, rodzicowi zastępczemu, opiekunowi prawnemu) przysługuje odliczenie w kwocie stanowiącej 1/30 miesięcznej kwoty ulgi, tj. 3,09 zł.

Nowa konstrukcja przepisów, w której ulga przysługuje na dzieci małoletnie, w stosunku do których podatnik sprawował określoną formę opieki, nie oznacza, że ulgą nie są już objęte dzieci pełnoletnie. Takie dzieci nie pozostają pod władzą rodzicielską, opieką prawną czy w rodzinie zastępczej (wyjątek dotyczy dzieci, które kontynuują naukę). Dlatego zasady korzystania z ulgi w przypadku dorosłych dzieci musiały zostać uregulowane odrębnie. Zgodnie z art. 27f ust. 6 przepisy dotyczące odliczania ulgi na dzieci małoletnie stosuje się odpowiednio do podatników utrzymujących pełnoletnie dzieci, w związku z wykonywaniem przez tych podatników ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej (dzieci w rodzinie zastępczej mogą pozostawać po ukończeniu 18. roku życia, jeżeli się uczą). Ulgą objęte są te same dwie grupy dzieci pełnoletnich, co w latach ubiegłych. Po pierwsze są to dzieci bez względu na wiek, jeżeli zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały jedno z następujących świadczeń:

● zasiłek pielęgnacyjny,

● dodatek pielęgnacyjny,

● rentę socjalną.

Odliczenie przysługuje również na dzieci do ukończenia 25 lat. Muszą one uczyć się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym albo w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Polska państwie.

Dzieci uczące się do ukończenia 25 lat objęte są ulgą, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 (według skali podatkowej) lub art. 30b (ze zbycia papierów wartościowych) w łącznej wysokości przekraczającej kwotę 3089 zł. Do dochodów tych, tak jak w latach ubiegłych, nie jest wliczana renta rodzinna. Trzeba pamiętać, że ulgę można odliczać za miesiące, w których dziecko spełniało warunek wieku i nauki. W przypadku dzieci niepełnosprawnych - za miesiące, w których otrzymywało jedno ze świadczeń wymienionych w ustawie o PIT.

W ubiegłym roku w grudniu z tytułu umowy o dzieło uzyskała dochód w wysokości 4,5 tys. zł. Rodzice nie mają prawa do ulgi, gdyż córka, pomimo że spełnia warunek wieku i nauki, przekroczyła roczny limit dochodów. Nie ma przy tym znaczenia to, że dochód ten córka uzyskała w grudniu 2009 r.

Syn podatniczki ukończył w lipcu 2009 r. 18 lat. Nie podjął dalszej nauki. Ponieważ ulga na dzieci pełnoletnie przysługuje tylko za miesiące, w których się uczą, matka może odliczyć od swojego podatku na syna za okres do ukończenia 18 lat, czyli za miesiące styczeń-lipiec. Jeżeli syn w kolejnych latach podejmie naukę, to podatniczka będzie mogła nabyć ponownie prawo do ulgi.

Ulgę prorodzinną uwzględnia się w zeznaniu podatkowym przeznaczonym do rozliczenia dochodów opodatkowanych według skali podatkowej, a zatem na formularzu PIT-37 lub PIT-36. Ta zasada nie uległa zmianie. Tak samo jak w latach poprzednich wraz z zeznaniem podatkowym trzeba złożyć załącznik PIT/O i wykazać w nim przysługującą kwotę odliczenia i wskazać liczbę dzieci objętych ulgą (część C załącznika). Nowością jest to, że podatnik korzystający z ulgi po raz pierwszy musi również wypełnić część E załącznika. Ustawa o PIT, począwszy od rozliczeń za 2009 roku, nałożyła na podatników obowiązek wykazywania w zeznaniu nie tylko liczby dzieci objętych odliczeniem, ale również inne, szczegółowe dane dotyczące dzieci i kwoty odliczenia. W składanym zeznaniu (w załączniku do zeznania) podatnik ma obowiązek podać liczbę dzieci i ich numery PESEL, a w przypadku braku tych numerów - imiona, nazwiska oraz daty urodzenia dzieci. Oprócz tego określa miesiące, za które przysługuje mu ulga, lub wskazuje, że ulga przysługuje mu za cały rok.

Rodzice wychowują dwójkę małoletnich dzieci. Składają odrębne zeznanie podatkowe. Kwota ulgi przysługuje rodzicom łącznie. To samo dotyczy opiekunów prawnych czy rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim i tym samym sprawujących tę funkcję wspólnie. Kwotę ulgi obliczoną w zależności od liczby dzieci i miesięcy, na które ulga przysługuje, podatnicy mogą odliczyć od podatku w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. Odliczenia można dokonać zarówno we wspólnym, jak w odrębnych zeznaniach podatkowych.

Odliczając ulgę prorodzinną za 2009 rok trzeba pamiętać o obowiązkach dokumentacyjnych. W ustawie o PIT zostało wyraźnie uregulowane, że na żądanie organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej podatnik jest obowiązany przedstawić zaświadczenia, oświadczenia oraz inne dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia. Ustawodawca wymienia tu przykładowo:

● odpis aktu urodzenia dziecka,

● zaświadczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka,

● odpis orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej lub umowę zawartą między rodziną zastępczą a starostą,

● zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły.

Odliczenie nie przysługuje, poczynając od miesiąca kalendarzowego, w którym dziecko: na podstawie orzeczenia sądu zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, wstąpiło w związek małżeński

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 27f ust. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).