Nie każdy może dokonać odliczeń

Prowadzenie działalności gospodarczej w zależności od formy jej opodatkowania może mieć wpływ na prawo do odliczenia ulgi prorodzinnej w zeznaniu podatkowym za 2009 rok. Możliwość odliczenia ulgi będzie zależała nie tylko od tego, czy prowadzącym działalność jest podatnik, ale również od tego, czy własną firmę posiada dziecko podatnika. Trzeba bowiem pamiętać, że ulgą zostały objęte również dzieci pełnoletnie, do ukończenia 25 lat (pod warunkiem że się uczą i nie przekroczyły określonego progu dochodów). W określonych sytuacjach ulga prorodzinna została wyłączona w stosunku do dzieci prowadzących własny biznes, nawet jeśli nie uzyskały one w roku podatkowym dochodów z tej działalności.

Pomimo znaczącej nowelizacji przepisu art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który reguluje zasady stosowania ulgi prorodzinnej, nie uległa zmianie najważniejsza reguła jej odliczania. Stanowi ona, że ulgę można odliczyć wyłącznie od podatku dochodowego obliczonego na zasadach określonych w art. 27 ustawy o PIT, tzn. przy zastosowaniu skali podatkowej.

Reguła ta wyłącza automatycznie z grona podatników uprawnionych do ulgi przedsiębiorców, którzy w roku podatkowym uzyskiwali jedynie dochody z działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach uproszczonych. Ulgi prorodzinnej nie mogli zatem uwzględnić przedsiębiorcy opodatkowani ryczałtem ewidencjonowanym, którzy zeznanie podatkowe PIT-28 za 2009 rok składali w terminie do 1 lutego 2010r. Bez prawa do ulgi pozostają także podatnicy opodatkowani kartą podatkową, a także przedsiębiorcy, którzy w ubiegłym roku uzyskiwali wyłącznie dochody z działalności gospodarczej opodatkowane według 19-proc. stawki liniowej i w związku z tym składają w urzędzie skarbowym zeznanie PIT-36L. W tym formularzu przeznaczonym jedynie do wykazania dochodów opodatkowanych liniowym PIT nie można uwzględnić ulgi prorodzinnej.

Istotne jest to, że sam fakt, iż do podatnika miały zastosowanie przepisy dotyczące podatku zryczałtowanego (ryczałtu ewidencjonowanego, karty podatkowej) albo podatku liniowego, nie stanowi przeszkody do odliczenia ulgi, jeżeli podatnik uzyskał w roku podatkowym inne dochody opodatkowane według skali podatkowej, np. z umowy o pracę, umowy zlecenia czy emerytury. Osoby takie zachowają prawo do ulgi prorodzinnej. Odliczenie będzie im przysługiwało od dochodów opodatkowanych według skali podatkowej.

Podatnicy prowadzący w 2009 roku własne firmy powinni zatem pamiętać, że mogą skorzystać z ulgi prorodzinnej w dwóch przypadkach. Po pierwsze, jeżeli składają roczne zeznanie podatkowe na druku PIT-36 w terminie do końca kwietnia 2010 r. Formularz ten zasadniczo przeznaczony jest dla podatników, którzy prowadzili pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych przy zastosowaniu skali podatkowej. Od obliczonego w ten sposób podatku mogą odliczyć ulgę prorodzinną na tych samych zasadach, jak podatnicy uzyskujący na przykład dochody z pracy.

Po drugie prawo do odliczenia zachowali również ci przedsiębiorcy opodatkowani podatkiem liniowym oraz podatkiem zryczałtowanym, którzy w ubiegłym roku uzyskali również inne dochody opodatkowane na zasadach ogólnych. W takim wypadku będą mogli odliczyć ulgę w składanym dodatkowo PIT-37 lub PIT-36, w którym wykażą dochody opodatkowane według skali podatkowej. Jeżeli zatem na przykład podatnik oprócz dochodów opodatkowanych według 19-proc. stawki liniowej PIT uzyskał również dochody z umowy najmu lub dzierżawy opodatkowane na ogólnych zasadach, to oprócz PIT-36L będzie zobowiązany do złożenia w urzędzie skarbowym PIT-36, w którym uwzględni ulgę prorodzinną. Natomiast przedsiębiorca rozliczający się podatkiem liniowym, który oprócz dochodów z działalności uzyskał np. dochody z pracy, emerytury czy umowy zlecenia, odliczy ulgę prorodzinną w składanym dodatkowo PIT-37.

Bardzo ważne zmiany, które mają zastosowanie do rozliczeń podatkowych za 2009 r., dotyczą natomiast prawa do odliczenia ulgi na dzieci, które w roku podatkowym prowadziły działalność gospodarczą. Ograniczenie możliwości odliczenia ulgi w przypadku takich dzieci uregulowane zostało w art. 27f ust. 7 ustawy o PIT. Przepis ten nakazuje odpowiednie stosowanie do dzieci art. 6 ust. 8 i 9 ustawy o PIT. Z powyższych regulacji wynika, że ulga prorodzinna nie ma zastosowania w sytuacji, gdy do dziecka mają zastosowanie przepisy o stawce liniowej PIT, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym lub ustawy o podatku tonażowym. Wyłączenie ulgi nie dotyczy przypadku, gdy opodatkowanie ryczałtem dotyczy przychodów dziecka z umów najmu, dzierżawy czy innych umów o podobnym charakterze, które nie są zawierane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Nowe przepisy oznaczają, że forma opodatkowania działalności dziecka może wpłynąć na prawo rodzica do skorzystania z ulgi prorodzinnej. Podatnicy, których dzieci prowadzą działalność gospodarczą, powinni, zatem zwrócić szczególną uwagę na zasady odliczania ulgi za 2009 rok. W przypadku gdy dochody dziecka opodatkowane były podatkiem liniowym lub podatkiem zryczałtowanym, rodzicowi nie przysługuje prawo do odliczenia ulgi na to dziecko. Pokreślić przy tym należy, że ulga się nie należy, nawet jeśli dziecko żadnych dochodów z działalności nie uzyskało. Z brzmienia przepisów ustawy o PIT wynika, że dla wyłączenia ulgi wystarczy, że do dziecka miały zastosowanie przepisy o uproszczonych formach opodatkowania. Jeżeli zatem na przykład pełnoletnie dziecko zarejestrowało w 2009 r. działalność gospodarczą i zadeklarowało opodatkowanie ryczałtem ewidencjonowanym, to rodzicowi ulga nie przysługuje, nawet wtedy, gdy działalność ta w ubiegłym roku nie przyniosła żadnych dochodów.

Warto także zwrócić uwagę na możliwość odliczenia ulgi na dzieci, które w 2009 roku prowadziły firmę opodatkowaną na ogólnych zasadach według skali podatkowej. Ulga prorodzinna przysługuje na dzieci pełnoletnie do 25 lat, uczące się, pod warunkiem że w roku podatkowym nie uzyskały one dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych lub dochodów z papierów wartościowych wyższych niż 3089 zł (jest to kwota stanowiąca iloraz kwoty zmniejszającej podatek oraz stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej). W praktyce oznacza to, że w przypadku gdy działalność gospodarcza dziecka jest opodatkowana na zasadach ogólnych, prawo do skorzystania z ulgi przez rodzica przysługuje tylko wtedy, gdy dochód z tej działalności nie przekroczył w 2009 roku kwoty 3089 zł.

Podatnik, który uzyskał w ubiegłym roku dochody opodatkowane na ogólnych zasadach i posiada dzieci objęte ulgą, musi pamiętać, że do jej odliczenia w zeznaniu podatkowym konieczne jest spełnienie wszystkich pozostałych warunków określonych przez ustawodawcę. W rozliczeniu za 2009 rok ulga przysługuje w wysokości 92,67 zł za każdy miesiąc, w którym podatnik wykonywał władzę rodzicielską, pełnił funkcję rodziny zastępczej lub sprawował funkcję opiekuna prawnego. W przypadku dzieci pełnoletnich ulga przysługuje w związku z wykonywaniem przez tych podatników ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej.

Podatnicy, którzy spełniają warunki do odliczenia ulgi, muszą pamiętać o dołączeniu do zeznania podatkowego PIT-36 lub PIT-37 załącznika PIT/O. Określają w nim liczbę dzieci, na które przysługuje ulga, i kwotę odliczenia. Wypełniają także część E formularza przeznaczoną na wpisanie liczby miesięcy sprawowania opieki nad dzieckiem oraz szczegółowych danych identyfikujących dzieci.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 27f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).