Odsetki otrzymane z zagranicznych kont bankowych podlegają opodatkowaniu w Polsce

Zgodnie z zasadą obowiązującą w polskim prawie podatkowym, wynikającą z art. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, polscy rezydenci podatkowi podlegają w Polsce opodatkowaniu od całości swoich dochodów (przychodów), bez względu na źródło ich osiągnięcia (tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy).

- Oznacza to, że wszelkie dochody - w tym dochody z oszczędności - uzyskane przez osobę fizyczną posiadającą w Polsce swój ośrodek interesów życiowych lub przebywającą na terytorium Polski dłużej niż 183 dni w danym roku, będą podlegały opodatkowaniu w Polsce - zauważa Danuta Branecka, konsultant w zespole podatków międzynarodowych MDDP.

Może się jednak zdarzyć sytuacja, w której odsetki z zagranicznej lokaty otrzymuje obywatel Polski, który przestał podlegać w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu na skutek zmiany rezydencji podatkowej. Zdaniem Łukasza Kosonowskiego, doradcy podatkowego w MDDP, taka osoba nie będzie miała żadnych obowiązków wobec polskiego fiskusa z tytułu odsetek otrzymanych z zagranicy. Wynika to z faktu, że osoby fizyczne niemające miejsca zamieszkania w Polsce podlegają obowiązkowi podatkowemu wyłącznie od dochodów osiąganych na terytorium Polski (tzw. ograniczony obowiązek podatkowy). Analogicznych skutków podatkowych nie należy się jednak dopatrywać w sytuacji, w której osoba fizyczna, mimo wyjazdu za granicę np. w celu podjęcia pracy, nie wyzbyła się polskiej rezydencji podatkowej, w związku z czym nadal podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.

Danuta Branecka wyjaśnia, że faktyczna przerwa w przebywaniu w miejscu zamieszkania, spowodowana np. tymczasową pracą w innym kraju, nie pozbawia automatycznie danej osoby polskiej rezydencji podatkowej. W konsekwencji dochody z odsetek od posiadanych na zagranicznym koncie środków powinny być rozliczone w takiej sytuacji w Polsce.

- Jeżeli chodzi o podstawowe zasady opodatkowania dochodu z zagranicznych oszczędności, to należy przede wszystkim pamiętać, że dochodu z odsetek i innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na zagranicznych kontach nie łączy się z dochodami opodatkowanymi na zasadach ogólnych - zaznacza Łukasz Kosonowski. Zgodnie z art. 30a ust. 1 ustawy o PIT, podatek oblicza się według zryczałtowanej stawki w wysokości 19 proc., przyjmując za podstawę opodatkowania uzyskany przychód - bez możliwości uwzględnienia kosztów jego uzyskania.

Wskazane zasady opodatkowania wynikają z przepisów ustawy o PIT. Danuta Branecka zauważa jednak, że przepisy te należy stosować z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Zdecydowana większość umów zawartych przez Polskę zawiera postanowienia, na mocy których w państwie, w którym odsetki są osiągane, może być pobrany tzw. podatek u źródła. Stawka podatku u źródła przewidziana w umowach zawartych przez Polskę wynosi zazwyczaj 10 proc. (np. w umowie z Luksemburgiem, Irlandią) lub 5 proc. (np. w umowie z Wielką Brytanią, Niemcami). Zdarza się także, że umowy w ogóle nie przewidują opodatkowania dochodu z odsetek w państwie źródła - taką regulację zawierają m.in. umowy zawarte przez Polskę z Hiszpanią czy Szwecją. Warto wiedzieć, że zastosowanie niższej stawki lub zwolnienia z podatku może być uzależnione od posiadania przez podmiot wypłacający odsetki certyfikatu rezydencji podatkowej podatnika.

Łukasz Kosonowski tłumaczy, że w przypadku uzyskania przez polskiego rezydenta podatkowego dochodu z odsetek w państwie, z którym Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, ich postanowienia będą miały pierwszeństwo przed przepisami ustawy o PIT. Podobnie przepisy umów powinny mieć również pierwszeństwo przed przepisami wewnętrznymi państwa źródła powstania odsetek. Oznacza to m.in., że w przypadku gdy stawka podatku wynikająca z prawa wewnętrznego państwa źródła odsetek jest wyższa niż stawka wynikająca z umowy, zastosowanie może mieć korzystniejsza dla podatnika niższa stawka podatku.

Ekspert dodaje, że samo zastosowanie niższej stawki podatku u źródła nie eliminuje podwójnego opodatkowania, ale umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawierają stosowne regulacje również w tym zakresie. Niemniej postanowienia umów pozwalające na zastosowanie niżej stawki podatku u źródła mogą być szczególnie korzystne w obecnych realiach, w których część państw podnosi stawki podatku dochodowego od osób fizycznych.

Większość zawartych przez Polskę umów przewiduje tzw. metodę zaliczenia pośredniego (kredytu podatkowego), która polega na możliwości odliczenia przez polskiego podatnika od kwoty podatku należnej w Polsce kwoty podatku zapłaconego za granicą. Kwota odliczenia nie może być jednak wyższa niż kwota podatku, jaka przypadałaby na ten dochód z uwzględnieniem stawki podatku obowiązującej w Polsce, tj. 19-proc.

- W praktyce oznacza to, że odliczyć można maksymalnie 19 proc. kwoty dochodu z tytułu odsetek - wyjaśnia Danuta Branecka.

Jeżeli zagraniczny podatek był niższy, będzie można odliczyć go w całości. Natomiast w sytuacji, w której zagraniczny podatek był pobrany według stawki wyższej niż 19 proc. (co może mieć np. miejsce, gdy podmiot wypłacający odsetki nie posiada certyfikatu rezydencji podatkowej polskiego odbiorcy odsetek i w konsekwencji zastosowanie znajdzie stawka podatku obowiązująca w państwie źródła), polski podatnik nie odliczy od podatku należnego w Polsce całej kwoty podatku zapłaconego za granicą. W efekcie podatek obciążający dochód z odsetek będzie wyższy niż przewidziane w ustawie o PIT 19 proc., a obliczoną różnicę trzeba będzie wpłacić do polskiego urzędu skarbowego.

Łukasz Kosonowski wskazuje, że brak obowiązującej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z państwem, w którym polski podatnik osiąga dochód z odsetek, nie oznacza automatycznie podwójnego opodatkowania takiego dochodu. Ustawa o PIT zawiera bowiem - podobnie jak umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania - regulację przewidującą możliwość odliczenia od podatku należnego od odsetek w Polsce kwoty podatku zapłaconego za granicą. W rezultacie, jeśli stawka podatku w państwie powstania odsetek nie jest wyższa niż 19 proc., polski podatnik nie zapłaci podatku według stopy wyższej niż w Polsce.

Omówione zasady opodatkowania mają też zastosowanie do dochodów z odsetek uzyskiwanych przez polskich rezydentów w państwach należących do Unii Europejskiej. Należy przy tym zauważyć, że Polska zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania ze wszystkimi państwami członkowskimi UE. W przypadku dochodów z odsetek uzyskiwanych w ramach UE należy dodatkowo wskazać na regulacje Dyrektywy Rady 2003/48/WE z 3 czerwca 2003 r. w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek (Dyrektywa 2003/48/WE), której postanowienia zostały implementowane do ustawy o PIT, a która nakłada na instytucje wypłacające dochód z odsetek określone obowiązki informacyjne. Ma to na celu umożliwienie rzeczywistego opodatkowania dochodów z oszczędności w formie odsetek zgodnie z przepisami państwa rezydencji odbiorcy odsetek.

Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska, co do zasady zawierają dwie metody. Jedna to metoda wyłączenia z progresją. Polega ona na tym, że w Polsce wyłącza się z podstawy opodatkowania dochód osiągnięty za granicą, zwolniony z opodatkowania na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Jednak dla ustalenia stawki podatku od pozostałego dochodu - osiągniętego w Polsce - stosuje się stawkę podatku właściwą dla całego dochodu, tzn. łącznie z dochodem osiągniętym za granicą.

Metodę wyłączenia z progresją przewiduje w naszym przypadku np. umowa z Niemcami.

Druga metoda to proporcjonalne odliczenia. Polega ona na tym, że dochód osiągany za granicą jest opodatkowany w Polsce, ale od należnego podatku odlicza się podatek zapłacony za granicą. Odliczenie to możliwe jest tylko do wysokości podatku przypadającego proporcjonalnie na dochód uzyskany w obcym państwie.

Metodę odliczenia proporcjonalnego stosuje się np. do rozliczenia dochodów z Holandii.

Podatek należny od zagranicznych odsetek trzeba wykazać w deklaracji PIT-36, ewentualnie PIT-38, którą trzeba przesłać do urzędu skarbowego do 30 kwietnia kolejnego roku podatkowego

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).