Wartość przedsiębiorstwa wynika z prowadzonej ewidencji

Wartość przedsiębiorstwa ustalana na potrzeby kosztów uzyskania przychodów to wartość wynikająca z podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Nie można w niej uwzględniać wartości należności i zobowiązań przedsiębiorstwa.

Skarżący prowadził działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej (miał 50 proc. udziałów). Dodatkowo był wspólnikiem spółki z o.o. W marcu 2010 r. nadzwyczajne zgromadzenie wspólników tej drugiej spółki podjęło uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego z kwoty 10 tys. zł do kwoty 1,01 mln zł poprzez utworzenie 1 tys. nowych udziałów o wartości 1 tys. zł każdy. Udziały te miały być objęte przez dotychczasowych udziałowców na zasadach współwłasności łącznej i pokryte wkładem niepieniężnym w postaci przedsiębiorstwa (spółki cywilnej). W jego skład wchodziły m.in. nieruchomości, ruchomości, zobowiązania, należności oraz pozostałe aktywa. W spółce cywilnej prowadzono ewidencję w postaci podatkowej księgi przychodów i rozchodów. W marcu 2010 r. została zawarta umowa zobowiązująca do sprzedaży udziałów spółki z o.o., na mocy której skarżący, działając z drugim współudziałowcem, zobowiązał się przenieść na nabywcę wskazanego w umowie wszystkie 1010 udziałów, w tym 1 tys. udziałów stanowiących współwłasność łączną za łączną cenę 1,1 mln zł. Skarżący we wniosku o interpretację chciał wiedzieć, jak rozliczyć koszty uzyskania przychodów.

Sąd wyjaśnił, że spór dotyczył wykładni art. 22 ust. 1f pkt 2 ustawy o PIT (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem w przypadku odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny, na dzień zbycia tych udziałów (akcji) albo wkładów, koszt uzyskania przychodów ustala się w wysokości wartości przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, wynikającej z ksiąg przedsiębiorstwa, określonej na dzień objęcia tych udziałów (akcji) albo wkładów, nie wyższej jednak niż ich wartość nominalna z dnia objęcia.

W ocenie sądu przepis jest jasny. Kosztem uzyskania przychodów jest wartość przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Z przepisu wynika, że chodzi o wartość wynikającą z ksiąg przedsiębiorstwa, a zatem o zapisy księgowe.

Przepis art. 24a ust. 1 ustawy o PIT stanowi natomiast, że osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych i spółki partnerskie wykonujące działalność gospodarczą mają obowiązek prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów albo księgi rachunkowe, zgodnie z odrębnymi przepisami. Definicję ksiąg podatkowych znajdujemy natomiast w art. 3 pkt 4 Ordynacji podatkowej (tj. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Ustawa ta zalicza do ksiąg podatkowych: księgi rachunkowe, podatkową księgę przychodów i rozchodów, ewidencje i rejestry, które muszą prowadzić do celów podatkowych podatnicy, płatnicy i inkasenci na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku podatkowej księgi przychodów i rozchodów zastosowanie mają przepisy rozporządzenia ministra finansów z 26 sierpnia 2003 r. (Dz.U. nr 152, poz. 1475).

Biorąc pod uwagę powyższe przepisy, sąd stwierdził, że wymienione w art. 22 ust. 1f pkt 2 ustawy o PIT księgi przedsiębiorstwa oznaczają księgi podatkowe, które podatnicy PIT muszą prowadzić na podstawie art. 24a ust. 1 ustawy o PIT. Chodzi więc o podatkową księgę przychodów i rozchodów.

Sąd wyjaśnił zatem, że wartość przedsiębiorstwa ustalana na potrzeby kosztów uzyskania przychodów to wartość wynikająca z podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Nie można jej ustalać na podstawie innych dokumentów. W konsekwencji nie można w wartości przedsiębiorstwa uwzględnić wartości jego należności i zobowiązań. WSA dodał, że wartość przedsiębiorstwa nie może być też określana na podstawie definicji przedsiębiorstwa określonej w art. 5a pkt 3 ustawy o PIT. Zgodnie z nią przedsiębiorstwem jest suma jego wszystkich elementów składowych.

Oprac. Łukasz Zalewski

@RY1@i02/2011/084/i02.2011.084.086.003a.001.jpg@RY2@

Jarosław Ziółkowski, starszy konsultant podatkowy w ITA Doradztwo Podatkowe

Sąd słusznie przyjął, że w przypadku ustalania kosztów uzyskania przychodów przy odpłatnym zbyciu udziałów w spółce z o.o. objętych w zamian za aport w postaci przedsiębiorstwa nie uwzględnia się należności i zobowiązań przedsiębiorstwa. O wysokości kosztów uzyskania przychodów w omawianej sytuacji decydować powinny zapisy z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, prowadzonej dla celów podatkowych, w których nie ujmuje się należności i zobowiązań związanych z przedsiębiorstwem. W ten sposób należało interpretować obowiązujące do końca 2010 r. regulacje ustaw o podatkach dochodowych (obecnie przepisy jednoznacznie odsyłają do ewidencji prowadzonych dla celu podatku dochodowego).

O wysokości kosztów uzyskania przychodów w omawianej sytuacji nie decydują również definicje przedsiębiorstwa oraz zorganizowanej części przedsiębiorstwa, wynikające z ustawy o podatku dochodowym. Taka interpretacja prowadzi bowiem do zakwestionowania literalnej wykładni przepisów dotyczących ustalania kosztów uzyskania przychodów. Dodać należy, że stosowanie tych definicji mogłoby doprowadzić do nierównego traktowania podatników.