Nieodpłatne świadczenia na rzecz pracowników w interpretacjach

W ramach prowadzonej działalności gospodarczej podatnik zawarł z towarzystwem ubezpieczeniowym polisę w ramach programu inwestycyjnego. Program ten jest adresowany do firm, które chciałyby np. dodatkowo nagrodzić i zmotywować swoich pracowników. Rodzaj zawartego ubezpieczenia to: ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Ubezpieczającym jest podatnik. Ubezpieczonym jest osoba fizyczna - pracownik firmy, który wskazał w polisie osobę uposażoną - inną niż pracodawca.

Czy pracodawca jako ubezpieczający może zaliczać w koszty uzyskania przychodu prowadzonej działalności płacone przez niego kwoty składek regularnych z tytułu takiej polisy dla pracownika oraz czy składka regularna płacona przez niego stanowi dla pracownika przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu?

Otrzymanie nieodpłatnego świadczenia ma miejsce, gdy na podstawie stosunku prawnego istniejącego pomiędzy dwoma podmiotami (stosunku zobowiązaniowego) jedna ze stron tego stosunku jest wyłącznym jego beneficjentem, a zatem otrzymuje korzyść majątkową kosztem drugiej strony tego stosunku prawnego.

Zarówno kwota składki opłaty za ryzyko, jak i kwoty składki regularnej należy traktować jako nieodpłatne świadczenie ponoszone przez pracodawcę (ubezpieczającego) na rzecz pracownika (ubezpieczonego) w związku z zawarciem umowy ubezpieczenia na życie z towarzystwem ubezpieczeń na życie związanej z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym.

Istotną kwestią jest ustalenie momentu powstania przychodu z tytułu otrzymania nieodpłatnych świadczeń. Podatnika (ubezpieczającego) z pracownikiem (ubezpieczonym) łączy stosunek pracy, w związku z czym nieodpłatne świadczenia z tytułu ubezpieczenia należy zakwalifikować do przychodów określonych w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.)

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

W przypadku usług zakupionych przez pracodawcę wartość pieniężną tych świadczeń dla celów podatkowych ustala się według cen zakupu.

Wobec tego część składek opłaconych przez pracodawcę z tytułu objęcia pracownika ochroną ubezpieczeniową (opłata za ryzyko) stanowi przychód pracownika ze stosunku pracy w dacie poniesienia wydatku przez pracodawcę, czyli w dacie zapłaty składki firmie ubezpieczającej. Pracownik zostaje objęty ochroną ubezpieczeniową, czyli ma miejsce przysporzenie majątkowe po jego stronie.

Natomiast z tytułu opłacania przez pracodawcę składek regularnych przychód ze stosunku pracy dla pracownika powstaje generalnie w momencie cesji, przeniesienia praw i przekazania obowiązków wynikających z umowy na rzecz ubezpieczonego pracownika. Do tego momentu pracownik nie jest właścicielem subkonta składek regularnych i nie posiada prawa do wypłaty zgromadzonych środków. Ponadto pracodawca (ubezpieczający) może w każdym czasie zmienić ubezpieczonego. Wobec tego do chwili przekazania praw i obowiązków na rzecz ubezpieczonego nie powstaje przychód z tytułu opłacania przez pracodawcę składki regularnej.

Jeżeli składki regularne, lub ich część, zostaną przesunięte przed dokonaniem cesji na subkonto składek dodatkowych, które jest własnością pracownika, z chwilą tego przesunięcia powstaje przychód po stronie pracownika, gdyż nastąpi przysporzenie majątkowe. Będzie to przychód ze stosunku pracy, gdyż ponoszącym wydatki na opłacenie składek jest pracodawca.

@RY1@i02/2011/075/i02.2011.075.086.0007.001.jpg@RY2@

Dorota Stangreciak-Karpierz ekspert w Auxilium

Zaprezentowane stanowisko organu skarbowego jest prawidłowe. Dla wskazania, czy składka regularna na ubezpieczenie płacona przez pracodawcę stanowi dla pracownika przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu, istotną kwestią jest ustalenie momentu powstania przychodu z tytułu otrzymania wskazanych nieodpłatnych świadczeń.

Część składek opłaconych przez pracodawcę z tytułu objęcia pracownika ochroną ubezpieczeniową (opłata za ryzyko) stanowi przychód pracownika ze stosunku pracy w dacie poniesienia wydatku przez pracodawcę, czyli w dacie zapłaty składki firmie ubezpieczającej. Pracownik zostaje objęty ochroną ubezpieczeniową, czyli ma miejsce przysporzenie majątkowe po jego stronie. Natomiast z tytułu opłacania przez pracodawcę składek regularnych przychód ze stosunku pracy dla pracownika powstaje generalnie w momencie cesji, przeniesienia praw i przekazania obowiązków wynikających z umowy na rzecz ubezpieczonego pracownika. Do tego momentu pracownik nie jest właścicielem subkonta składek regularnych i nie posiada prawa do wypłaty zgromadzonych środków. Ponadto pracodawca (ubezpieczający) może w każdym czasie zmienić ubezpieczonego. Zatem do chwili przekazania praw i obowiązków na rzecz ubezpieczonego nie powstaje przychód z tytułu opłacania przez pracodawcę składki regularnej.

Jeżeli składki regularne, lub ich część, zostaną przesunięte przed dokonaniem cesji na subkonto składek dodatkowych, które jest własnością pracownika, z chwilą tego przesunięcia powstaje przychód po stronie pracownika, gdyż nastąpi przysporzenie majątkowe. Będzie to przychód ze stosunku pracy, gdyż ponoszącym wydatki na opłacenie składek jest pracodawca.

W regulaminie zakładowego systemu świadczeń socjalnych obowiązującym u podatnika uwzględniono m.in. możliwość przyznania pomocy finansowej - zapomogi bezzwrotnej osobom uprawnionym do świadczeń, a dotkniętym indywidualnymi zdarzeniami losowymi. Czy do zdarzeń losowych uprawniających do pomocy finansowej wolnej od podatku dochodowego do 2280 zł można zaliczyć choroby takie jak: zawał serca, udar mózgu, wylew krwi do mózgu, cukrzyca, choroby nowotworowe, endoprotezy bioder, stawów, amputacje, nagłą utratę słuchu, nagłą utratę wzroku?

Z art. 21 ust. 1 pkt 26 ustawy o PIT wynika, że wolne od podatku dochodowego są zapomogi otrzymane w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 2280 zł.

Ustawodawca rozgraniczył przypadki, w związku z którymi przyznane zapomogi zwolnione są z podatku dochodowego. Jednym z takich przypadków jest indywidualne zdarzenie losowe, innym długotrwała choroba.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiują pojęcia "zdarzenie losowe", "zapomoga" czy "długotrwała choroba".

Pod pojęciem "indywidualne zdarzenie losowe" można rozumieć wszelkie nagłe, niespodziewane, pojedyncze zdarzenia wywołane przyczynami zewnętrznymi, których nie można przewidzieć, a które są niezależne od człowieka, nawet przy zachowaniu należytej staranności, jak np. kradzieże, włamania, zniszczenie domu lub mieszkania spowodowane zalaniem wodą lub pożarem, nieszczęśliwe wypadki powodujące uszczerbek na zdrowiu, śmierć itp.

Chorób takich, jak zawał serca, udar mózgu, wylew krwi do mózgu, cukrzyca, choroby nowotworowe, endoprotezy bioder, stawów, amputacje, nagła utrata słuchu, nagła utrata wzroku nie można zakwalifikować do indywidualnych zdarzeń losowych. W związku z tym przyznane z tego tytułu z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych zapomogi (w związku z tymi chorobami kwalifikowanymi jako indywidualne zdarzenia losowe) nie mogą być zwolnione z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 26 ustawy o PIT. Gdyby bowiem ustawodawca chciał pod pojęciem "zdarzenie losowe" umieścić także choroby, to nie wymieniłby ich obok siebie w przepisie. Treść przepisu jednoznacznie wskazuje, że oprócz zapomogi przyznanej tytułem zdarzeń losowych zwolnione z opodatkowania są również zapomogi przyznane tytułem długotrwałej choroby.

Przez długotrwałą chorobę należy rozumieć chorobę wymagającą długotrwałego leczenia w sposób stały lub przez długi okres, mającą długotrwały przebieg. Analizując, czy choroba jest długotrwała, nie sposób odwołać się do konkretnych ram czasowych przesądzających o tym, jak długo ma ona trwać, by możliwe było objęcie zapomogi wypłaconej w związku z tą chorobą zwolnieniem z opodatkowania. Z medycznego punktu widzenia długotrwałe choroby to choroby przewlekłe, nieuleczalne, wrodzone. Do chorób długotrwałych zaliczyć należy zatem nie tylko choroby przewlekłe, ale również takie, które mają długotrwały przebieg (trwające miesiącami lub latami) i wymagają leczenia w sposób stały lub przez długi okres.

Zatem podmiot dokonujący wypłaty przyznanej zapomogi zobowiązany jest do analizowania każdego przypadku indywidualnie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Ze zwolnienia korzystać mogą zatem tylko takie zapomogi (do wysokości wyznaczonej 2280 zł w danym roku podatkowym), które zostały wypłacone w związku z długotrwałą chorobą, pod warunkiem udokumentowania przez osobę starającą się o świadczenie podlegające zwolnieniu faktu długotrwałej choroby stosownymi dowodami, bowiem ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Należy przy tym zauważyć, że zapomoga charakteryzuje się tym, że jest to świadczenie jednorazowe mające na celu wsparcie finansowe osoby, która z różnych przyczyn znalazła się w trudnej sytuacji życiowej, a podstawą do zastosowania zwolnienia w podatku dochodowym od osób fizycznych jest stwierdzenie faktu wystąpienia określonego zdarzenia.

@RY1@i02/2011/075/i02.2011.075.086.0007.002.jpg@RY2@

Dawid Demianiuk ekspert w Kancelarii Prawniczej Magnusson

Zapytanie dotyczyło kwalifikowania niektórych chorób jak np. zawał serca, udar mózgu, cukrzyca jako "indywidualne zdarzenia losowe", co w przypadku zapomogi przyznanej z tego tytułu uzasadniałoby zwolnienie jej z podatku dochodowego. Dyrektor izby odrzucił taką możliwość, wyjaśniając, że ze względu na brak definicji "zdarzenia losowego" na gruncie analizowanej ustawy, w celu poprawnej interpretacji należy odwołać się do wykładni językowej, która wskazuje, że są to wszelkie nagłe, niespodziewane, pojedyncze zdarzenia wywołane przyczynami zewnętrznymi, których nie można przewidzieć, a które są niezależne od człowieka, np. kradzieże. Ponadto wskazał, że gdyby ustawodawca chciał pod pojęciem "zdarzenie losowe" umieścić także choroby, to nie wymieniłby ich obok siebie w cytowanym przepisie. Tym samym do kręgu "zdarzeń losowych" nie zaliczają się wskazane choroby. Jednak w przypadku gdy wskazane choroby spełniają warunek długotrwałości, to zapomoga przyznana z tego tytułu będzie zwolniona z podatku dochodowego.

W 2010 roku na podstawie umowy podatnik zlecił zorganizowanie imprezy o charakterze motywacyjno-integracyjnym. Potencjalnie w dwudniowej imprezie mogło wziąć udział około 10 tys. osób, przy czym licząc się z tym, że nie wszyscy zaproszeni wezmą udział w imprezie (udział nie był bowiem obowiązkowy dla pracowników), była przewidziana na 4,5 tys. - 5 tys. osób. Na imprezę motywacyjno-integracyjną w pierwszym dniu zostali zaproszeni (wewnętrzną pocztą elektroniczną lub w postaci drukowanych zaproszeń) - wraz z osobami towarzyszącymi - pracownicy oraz byli pracownicy (emeryci) podatnika oraz spółek zależnych, przedstawiciele firm współpracujących oraz przedstawiciele władz samorządowych. Podatnik nie jest w stanie określić, ile z wymienionych osób faktycznie wzięło udział w imprezie oraz ile z tych osób to pracownicy (byli pracownicy) czy pozostali goście. W imprezie w drugim dniu mogli wziąć udział pracownicy podatnika i spółek zależnych wraz z osobami towarzyszącymi i dziećmi. Pracownicy mieli prawo dowolnego uczestnictwa w wybranym dniu lub w obu dniach imprezy.

Przy wejściu na teren, na którym była organizowana impreza motywacyjno-integracyjna, niektórzy zaproszeni pozostawili zaproszenia, jednak zostawienie zaproszeń nie było warunkiem wejścia na teren imprezy. Ze względu na wielkość wydarzenia nie było systemu ewidencjonowania uczestnictwa w imprezie, zatem np. uczestnictwo w jednym dniu imprezy nie oznaczało automatycznie uczestnictwa w drugim dniu.

Czy w takiej sytuacji wartość imprezy jest przychodem pracownika?

O powstaniu przychodu przesądza nie fakt uczestnictwa przez uprawnione osoby w zorganizowanej przez podatnika imprezie motywacyjno-integracyjnej oraz wszelkich atrakcjach zapewnionych podczas tej imprezy, lecz samo otrzymanie przez te osoby możliwości skorzystania z imprezy o określonej wartości pieniężnej. Postawienie do dyspozycji pracownikowi, członkowi jego rodziny, emerytowi lub innym osobom wymienionym możliwości nieobowiązkowego uczestnictwa w imprezie stanowi nieodpłatne świadczenie. Nieistotne jest przy tym, co i ile dana osoba skonsumuje, czy i z jakich atrakcji skorzysta, gdyż koszty zakupu poszczególnych postawionych do dyspozycji świadczeń ponoszone będą niezależnie od tego, czy uprawnione osoby skorzystają z nich w pełnym zakresie, czy też nie. Istotne dla celów podatkowych jest to, że osoby te miały możliwość skorzystania z udziału w imprezie motywacyjno-integracyjnej zaoferowanej im przez podatnika - świadczenia związane z tą imprezą zostały im postawione do dyspozycji.

Gdy podatnik zorganizował imprezę dla zaproszonych osób, tj. pracowników wraz z osobami towarzyszącymi i dziećmi oraz byłych pracowników (emerytów) podatnika i spółek zależnych, przedstawicieli firm współpracujących, przedstawicieli władz samorządowych, nie wymagając jednocześnie potwierdzenia obecności i ponosząc koszty tej imprezy - powinien ustalić wartość nieodpłatnego świadczenia dla każdej uprawnionej osoby, bez względu na to, czy weźmie ona udział w spotkaniu.

Możliwość skorzystania z danego świadczenia (postawienie go do dyspozycji) skutkuje powstaniem przychodu. W opisanej sprawie u każdej z osób, która została zaproszona na imprezę motywacyjno-integracyjną zorganizowaną przez podatnika, powstanie przychód podlegający opodatkowaniu.

Wartość świadczenia przypadającego na osobę zaproszoną należy obliczyć, dzieląc łączną kwotę wynikającą z wystawionej faktury i opłaconą przez podatnika przez liczbę osób zaproszonych - mogących wziąć udział w imprezie integracyjno-motywacyjnej.

@RY1@i02/2011/075/i02.2011.075.086.0007.003.jpg@RY2@

Jarosław F. Mika doradca podatkowy, partner w Taxonity

Świadczenia, które otrzymują pracownicy przez uczestnictwo w firmowych spotkaniach motywacyjnych czy integracyjnych w formie świadczonych na ich rzecz usług gastronomicznych lub atrakcji rekreacyjnych, mogą stanowić przysporzenia dla pracownika jedynie wówczas, gdy jest możliwa indywidualizacja świadczeń spełnianych przez pracodawcę na rzecz pracowników. Indywidualizacja może być potwierdzona podpisaniem się przez uczestników na liście obecności takiego spotkania. W takiej sytuacji pracodawca posiada wiedzę, kto korzystał z nieodpłatnego świadczenia i powinien każdemu z pracowników przypisać przychód do opodatkowania.

Jeżeli jednak wartości świadczeń nie można przyporządkować do świadczeń uzyskiwanych przez konkretnego pracownika, bez względu na to, czy pracownik z usług korzystał, czy też nie, brak jest podstaw do ustalenia dla konkretnego pracownika kwoty przychodu uzyskanego z tytułu finansowania przez pracodawcę kosztów organizowanych imprez.

Skoro ustawodawca nie zdecydował się do dzisiaj na zdefiniowanie nieodpłatnego świadczenia, to tym samym nie jest uprawniony do nakładania na podatników dodatkowej daniny w postaci opodatkowania przychodu z tytułu otrzymanych przez pracownika nieodpłatnych świadczeń.

Firma zawarła z centrum medycznym umowę o świadczenie profilaktycznej opieki medycznej, w ramach której spółka finansuje wybranym pracownikom i członkom ich rodzin określone świadczenia medyczne.

Świadczenia medyczne oferowane w ramach pakietów podstawowego lub rozszerzonego obejmują zarówno świadczenia obowiązkowe, które spółka zobowiązana jest zapewniać pracownikom na podstawie kodeksu pracy i innych ustaw (tzw. medycyna pracy), jak i świadczenia nieobowiązkowe wykraczające poza ten zakres (tj. poza medycynę pracy). Czy pracownicy otrzymują przychód w wysokości wartości polisy medycznej?

Do przychodów ze stosunku pracy zalicza się każde świadczenie, które pracownik otrzymał w związku z faktem pozostawania w stosunku pracy z pracodawcą. Do przychodów ze stosunku pracy zalicza się więc zarówno otrzymane przez pracownika pieniądze, jak i wartość pieniężną świadczeń w naturze, świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Do nieodpłatnych świadczeń na rzecz pracownika związanych ze stosunkiem pracy zaliczyć należy zatem również objęcie pracownika opieką medyczną opłaconą przez pracodawcę, a w zasadzie wartość tego świadczenia przypadającą na pracownika.

W sytuacji gdy świadczeniem objęty jest również członek rodziny pracownika, to wartość tego świadczenia również stanowić będzie przychód ze stosunku pracy, gdyż świadczenie to związane jest ze stosunkiem pracy łączącym pracownika z pracodawcą. Gdyby nie łączący pracownika z pracodawcą stosunek pracy, członek rodziny nie otrzymałby tego świadczenia.

Przychód w postaci wartości świadczeń nieodpłatnych powstaje z chwilą otrzymania świadczenia przez podatnika czy też wykonania świadczenia na rzecz podatnika. W sytuacji wykupu świadczeń medycznych za pracownika uzyskuje on przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń w miesiącu, którego dotyczy płatność wynikająca z faktury, tj. w którym może z tych świadczeń skorzystać. O powstaniu przychodu ze stosunku pracy nie przesądza fakt skorzystania przez pracownika czy też członka rodziny z konkretnej usługi medycznej, lecz samo otrzymanie przez pracownika i jego rodzinę prawa do korzystania z pakietu świadczeń zdrowotnych (o określonej wartości pieniężnej).

W przypadku zakupu przez pracodawcę usług polegających na wykonaniu wstępnych, okresowych oraz kontrolnych badań lekarskich, wartość tego rodzaju świadczeń nie stanowi dla pracowników przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Jeśli spółka nie obliczała, nie pobierała i nie odprowadzała zaliczek na podatek dochodowy od wartości świadczeń opieki medycznej wykupionych dla pracowników i członków ich rodzin, a następnie uregulowała zaległe należności wraz z odsetkami z własnych środków, po stronie pracowników powstanie przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu, odpowiadający kwocie zapłaconych przez pracodawcę zaliczek na podatek. Przychodem pracowników nie będzie natomiast wartość zapłaconych przez spółkę odsetek od zaległości podatkowej, jeżeli to na niej ciąży obowiązek ich zapłaty.

Przychód ten podlega opodatkowaniu jako przychód ze stosunku pracy w miesiącu, w którym zaliczki zostały wpłacone do urzędu skarbowego, a spółka jako pracodawca ma obowiązek doliczyć wartość tego świadczenia do przychodu pracownika i od łącznej wartości obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy.

@RY1@i02/2011/075/i02.2011.075.086.0007.004.jpg@RY2@

Andrzej Marczak doradca podatkowy w KPMG

Nie zgadzam się z tą niekorzystną dla podatników linią interpretacyjną, jaka obecnie obowiązuje w odniesieniu do pakietów medycznych. Trudno uznać, że świadczenia te są opodatkowane w momencie postawienia ich do dyspozycji (wykupienia), a nie, tak jak przepis stanowi, w momencie ich otrzymania (wykorzystania). Pomijane są argumenty, że przy braku możliwości skonkretyzowania wysokości świadczenia dla danego podatnika przychód nie powstaje, a przecież taka sytuacja tutaj występuje. Firma pokrywa wydatki w sposób zryczałtowany, niezwiązany ściśle z liczbą pracowników, w jednej kwocie opłacane są świadczenia nieobowiązkowe, ale także medycyna pracy (obowiązkowe badania). Nie można twierdzić, że mimo praktycznych trudności płatnik (firma) zawsze powinien sobie poradzić z ustaleniem wysokości świadczenia przypadającego dla danego podatnika. Nie ma czegoś takiego jak uśredniona wysokość / wartość świadczenia - przychód trzeba indywidualnie ustalić dla konkretnej osoby. Inne działanie jest sprzeczne z przepisami ustawy o PIT, a nawet z konstytucją. Zastanawiać może to, że w tak radykalny sposób zmieniono wykładnię przepisów, kiedy one w ogóle nie uległy w tym zakresie zmianie i przez lata zwalniano takie świadczenia z opodatkowania.

Spółka prowadzi swoją działalność w branży budownictwa przemysłowego na terenie całej Polski oraz na terenie państw Unii Europejskiej. Pracownicy spółki odpowiedzialni za prawidłową realizację projektów, w szczególności: dyrektorzy oddziałów, kierownicy projektów, kierownicy budów/robót, służby bhp i inne, do wykonywania obowiązków służbowych wykorzystują samochody służbowe, w celu sprawnego i szybkiego przemieszczania się pomiędzy nadzorowanymi przez siebie budowami. Ze względu na brak możliwości bezpiecznego parkowania wszystkich samochodów służbowych w siedzibie spółki oraz siedzibach jednostek terenowych i tymczasowych zapleczach budów, tj. ze względu na ograniczoną liczbę miejsc do parkowania (ok. 20 miejsc parkingowych, flota samochodowa firmy to ok. 150 pojazdów) i brak dostatecznej ochrony, pracownicy, którym przydzielono samochody do wykorzystywania w celach służbowych, zobowiązani zostali do parkowania tych pojazdów w miejscu zamieszkania (np. w garażach prywatnych, na parkingach przydomowych). Czy pracownikom należy doliczyć do przychodów ze stosunku pracy wartość dojazdów samochodem służbowym do i z miejsca parkowania do miejsca świadczenia pracy?

W myśl ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.) przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty, niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Pracownicy dojeżdżający samochodem służbowym do i z miejsca parkowania do miejsca świadczenia pracy nie uzyskują przychodu ze stosunku pracy w postaci nieodpłatnego świadczenia w sytuacji, gdy miejsce parkowania samochodu służbowego zostało wyznaczone przez pracodawcę zgodnie z wewnątrzzakładowymi uregulowaniami, o ile samochód ten nie służy osobistym celom pracowników, lecz wykorzystywany jest w ramach realizacji zadań służbowych na danym stanowisku pracy. Sytuacja taka występuje wówczas, gdy pracodawca nie dysponuje zabezpieczonym placem bądź garażem, w którym samochody stanowiące własność pracodawcy mogą być bezpiecznie parkowane. Zatem przydzielenie samochodu służbowego pracownikom i wyznaczenie przez pracodawcę miejsca garażowania w miejscu zamieszkania tych osób gwarantuje jego bezpieczeństwo, stałą gotowość do użytkowania i osiągania przychodu, a tym samym dbałość o powierzone mienie.

W przedstawionym stanie faktycznym przydzielenie pracownikom samochodu służbowego, wynikające z charakteru pracy na danym stanowisku, oraz zobowiązanie do parkowania tych pojazdów w miejscu zamieszkania (np. w garażach prywatnych, na parkingach przydomowych) nie stanowi przychodu pracownika ze stosunku pracy, o ile samochody te są wykorzystywane w celach służbowych, a nie osobistych. W konsekwencji dojazdy samochodem służbowym do i z miejsca parkowania do miejsca świadczenia pracy nie generują przychodu ze stosunku pracy.

Zatem spółka jako płatnik podatku dochodowego nie jest zobowiązana do doliczania do przychodu ze stosunku pracy pracowników wartości dojazdów samochodem służbowym do i z miejsca parkowania do miejsca świadczenia pracy.

@RY1@i02/2011/075/i02.2011.075.086.0007.005.jpg@RY2@

Katarzyna Bieńkowska doradca podatkowy w Dewey & LeBoeuf

Przyjęcie stanowiska odmiennego od zaprezentowanego w interpretacji byłoby bardzo niedobrym (i zarazem czytelnym) sygnałem, że organy podatkowe poszukują opodatkowania wszędzie i za wszelką cenę. Na szczęście interpretacja potwierdza, że przejazdy pracowników samochodami służbowymi na trasie pomiędzy miejscem parkowania a miejscem świadczenia pracy nie będą stanowić świadczenia w naturze lub innego nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o PIT. Tego typu świadczenia (podobnie zresztą jak i inne, np. dostarczenie pracownikowi innych niezbędnych narzędzi lub środków do wykonywania pracy) stanowią realizację postawionego pracownikowi celu służbowego, jakim jest utrzymanie stałej gotowości do użytkowania samochodu dla wykonywania obowiązków służbowych, a przez to do osiągnięcia przychodu. Nie można stąd wywodzić istnienia jakiegokolwiek przysporzenia majątkowego dla pracownika, które następnie należałoby opodatkować. Należy zatem przyjąć, że tak długo, jak dane narzędzia lub środki nie służą osobistym celom pracowników, lecz wykorzystywane są w ramach realizacji zadań służbowych, to nie stanowią nieodpłatnego świadczenia i nie podlegają opodatkowaniu.

Podatnik zorganizował z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych wycieczkę dla pracowników, emerytów i rencistów szkoły. Uczestniczyło w niej 20 osób. Ogólny koszt wycieczki wyniósł 25 tys. zł, z czego 11 tys. zł zapłacili sami uczestnicy wycieczki, natomiast 14 tys. zł dofinansowano z ZFŚS (700 zł na osobę). Czy z tytułu otrzymanego dofinansowania do wycieczki pracownicy, emeryci i renciści powinni zapłacić podatek dochodowy?

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są świadczenia rzeczowe lub ekwiwalenty pieniężne w zamian tych świadczeń otrzymywane przez emerytów i rencistów w związku z łączącym ich poprzednio z zakładami pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy oraz od związków zawodowych - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 2280 zł.

Z uwagi na to, że ustawa o podatku dochodowym nie określa definicji rzeczy ani świadczenia rzeczowego, należy się odwołać do znaczenia tych pojęć w języku potocznym lub definicji stosowanych w innych dziedzinach prawa. Zgodnie z kodeksem cywilnym rzeczami są tylko przedmioty materialne.

Nie można więc uznać, że dofinansowanie wartości wycieczki przez zakład pracy jest świadczeniem rzeczowym lub ekwiwalentem pieniężnym w zamian tych świadczeń. Zatem wartość tych świadczeń nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego i należy je każdorazowo traktować jako przychód do opodatkowania.

Z tytułu świadczeń otrzymanych przez emerytów lub rencistów, w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunkiem pracy pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10 proc. należności.

Ponadto wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne, świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych stanowią przychody ze stosunku pracy.

W konsekwencji wartość świadczeń sfinansowanych przez pracodawcę z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, polegających na dofinansowaniu części kosztów wycieczki:

- dla pracowników nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu do kwoty nieprzekraczającej w roku podatkowym 380 zł,

- dla emeryta i rencisty, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu.

@RY1@i02/2011/075/i02.2011.075.086.0007.006.jpg@RY2@

Małgorzata Dankowska doradca podatkowy w TPA Horwath

Podatnik był zdania, że dofinansowanie do wycieczki nie stanowi przychodu. Z argumentacją tą nie sposób się zgodzić, bowiem opodatkowaniu podlega również wartość różnych nieodpłatnych świadczeń udostępnianych pracownikom lub byłym pracownikom. Otwartą kwestią jest sposób korzystania ze zwolnienia z art. 21 ust. 38 ustawy o PIT. Interpretacja, kwestionująca tę możliwość, opiera się na przepisach obowiązujących do końca 2010 r., rodzących wątpliwości w zakresie pojęcia "świadczenia rzeczowe". Od tego roku ustawodawca wskazał, że nie tylko świadczenia rzeczowe lub ich ekwiwalenty pieniężnie, ale wszelkiego rodzaju świadczenia przekazywane byłym pracownikom do 2280 zł w roku są zwolnione z PIT. Zatem dofinansowanie wycieczki dla emerytów od 2011 roku powinno być zwolnione, o ile suma tego typu świadczeń nie przekroczyła 2280 zł. Nadwyżka podlega opodatkowaniu ryczałtem 10-proc.

Przedsiębiorca zorganizował imprezę kulturalno-rozrywkową z zabawą i konkursami dla pracowników, emerytów, rencistów i ich rodzin. W związku z tą imprezą podatnik ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych zakupił artykuły spożywcze. Czy wartość kupionych artykułów spożywczych stanowi przychód pracowników?

Wydatek na artykuły spożywcze dotyczy świadczeń o charakterze rzeczowym, które korzystają ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o PIT - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 380 zł.

Możliwość wzięcia udziału pracownika i członków jego rodziny w imprezie zorganizowanej przez pracodawcę prowadzi do powstania u pracownika przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji podatnik powinien zwiększać przychody pracowników z tytułu umowy o pracę, natomiast przychód pracowników powinien być ustalany przez podzielenie łącznego kosztu zakupu danej imprezy, ustalonego na podstawie powołanego art. 11 ust. 2a pkt 2 ustawy o PIT, przez liczbę osób, którym zagwarantowano możliwość uczestnictwa w spotkaniu, bez względu na to, czy dany pracownik z członkami swojej rodziny brał udział w spotkaniu, czy też nie. Przy obliczeniu podatku dochodowego należy uwzględnić zwolnienie wynikające z art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast w przypadku byłych pracowników (emerytów i rencistów) kwestie ewentualnego zwolnienia z podatku świadczenia należy rozpatrywać w świetle art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT. Przy czym dla zastosowania tego zwolnienia źródło sfinansowania imprezy integracyjnej nie ma znaczenia.

Zgodnie z tym przepisem wolne od podatku dochodowego są: świadczenia rzeczowe lub ekwiwalenty pieniężne w zamian tych świadczeń otrzymywane przez emerytów i rencistów w związku z łączącym ich poprzednio z zakładami pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy oraz od związków zawodowych - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 2280 zł. Nadwyżka ponad tę kwotę podlega opodatkowaniu 10-proc. PIT.

W opisanym przypadku byli pracownicy (emeryci i renciści) mieli możliwość uczestniczenia w imprezie integracyjnej organizowanej przez zakład pracy. Otrzymali zatem świadczenie w postaci artykułów spożywczych, które wydawane były podczas imprezy integracyjnej, których zakup sfinansowany został przez podatnika. W związku z tym wartość tego świadczenia podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z uwzględnieniem zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT.

@RY1@i02/2011/075/i02.2011.075.086.0007.007.jpg@RY2@

Maciej Grela doradca podatkowy w Kancelarii Gide Loyrette Nouel

Przedstawiona w interpretacji ocena jest częściowo wadliwa. Stwierdzenie, że "samo zagwarantowanie uczestnictwa w spotkaniach integracyjnych stanowi nieodpłatne świadczenie", niezależnie od faktu skorzystania z tej możliwości, jest sprzeczne z art. 11 ustawy o PIT. Zapewnienie pracownikowi możliwość uczestnictwa w imprezie integracyjnej stanowi wyłącznie "postawienie do dyspozycji" świadczenia i nie może być utożsamiane z jego "otrzymaniem". W konsekwencji nie można mówić o powstaniu przychodu po stronie zaproszonych osób, które nie wzięły udziału w spotkaniu.

Odrębną kwestią jest opodatkowanie realnego uczestnictwa w imprezie. W tym zakresie organy podatkowe prezentują restrykcyjne podejście, charakteryzujące się chęcią objęcia opodatkowaniem możliwie najszerszej grupy świadczeń. Z prawnego punktu widzenia, w stosunku do osób rzeczywiście uczestniczących w imprezie przyjęta przez organ wykładnia jest dopuszczalna, choć stanowi wyraz nadmiernego fiskalizmu.

Spółka zatrudnia ok. 75 osób. Pracownicy spółki w czasie godzin pracy, chcąc przyrządzić sobie posiłek, muszą wychodzić poza budynek, w którym pracują.

W celu zwiększenia efektywności pracy spółka zamierza dostarczać każdego dnia rano dla pracujących w danym dniu podstawowe produkty żywnościowe, tj. pieczywo, zupy w proszku, w celu spożycia posiłku według indywidualnych potrzeb danej osoby. Umożliwi to szybkie przygotowane i spożycie posiłku w godzinach pracy, bez konieczności wychodzenia pracowników poza obiekt.

Czy wydatki na zakup artykułów żywnościowych będą stanowić koszt spółki?

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. ustawy o CIT

Zgodnie z kodeksem pracy, pracodawca zobowiązany jest zapewnić pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych, nieodpłatnie, odpowiednie posiłki i napoje, jeśli jest to niezbędne ze względów profilaktycznych.

Pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

W sytuacji gdy pracodawca, ponosząc wydatki na rzecz pracownika, realizuje ciążący na nim ustawowy obowiązek zapewnienia pracownikom napojów, wydatki takie stanowią koszt uzyskania przychodów. Natomiast wydatki na zakup artykułów spożywczych dla pracowników, do których ponoszenia pracodawca nie jest zobowiązany, mogą zostać uznane za koszt uzyskania przychodów, pod warunkiem że pozostawały i pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z uzyskiwanymi przychodami.

O ile zatem spółka wykaże, że wydatki poniesione na rzecz pracowników w istocie będą miały na celu zwiększenie efektywności pracy pracowników, skutkujące zwiększeniem uzyskiwanych przychodów, to zaliczy je do kosztów podatkowych.

@RY1@i02/2011/075/i02.2011.075.086.0007.008.jpg@RY2@

Paweł Szymański doradca podatkowy w MDDP

W wydanej interpretacji potwierdzono, że wydatki ponoszone w związku z zakupami artykułów żywnościowych, w celu przekazania ich pracownikom do przyrządzenia posiłków, stanowią koszty. Wydatki te zostały ocenione z punktu widzenia art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, zgodnie z którym kosztami są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy. W rozpatrywanej sprawie zasadnicze warunki dla zaliczenia wydatków do kosztów zostały spełnione. Jednak jak przy innych interpretacjach tego typu podkreślono praktyczny aspekt rozstrzyganej sprawy. Oznacza to, że w każdym przypadku podatnik będzie zobowiązany wykazać związek poniesionych kosztów z prowadzoną działalnością, i to, że ich poniesienie miało na celu zachowanie/zabezpieczenie przychodów.

Oprac. Ewa Matyszewska