NSA o reprezentacji - raz korzystnie, raz kontrowersyjnie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił niedawno skargę kasacyjną ministra finansów i podtrzymał rozstrzygnięcie WSA w Krakowie, którego zdaniem "nie zawsze wydatki poniesione na usługi gastronomiczne mają charakter reprezentacyjny" (wyrok z 25 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2200/10). W ocenie sądu znaczenie ma cel spotkania. Inny charakter ma spotkanie w celach biznesowych, a inny w celu zachęcenia kontrahentów do nawiązania, podtrzymania lub rozszerzenia kontaktów handlowych. Korzystny dla podatnika wyrok w sprawie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na tzw. lunch z kontrahentem wydaje się obecnie jeszcze należeć do nielicznej kategorii wyroków i interpretacji przyjmujących, iż obiad z kontrahentem nie nosi znamion reprezentacji. Większość organów podatkowych w dalszym ciągu kwestionuje możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów tego typu wydatków. Pisemne uzasadnienie wyroku nie zostało jeszcze opublikowane, niemniej można już teraz oczekiwać, że jego pojawienie się będzie szeroko komentowane.

Na uwagę zasługuje także kontrowersyjny wyrok NSA z 25 stycznia 2012 r. (sygn. akt II FSK 1445/10), z którego wynika, że koszty reprezentacji, o jakich mowa na gruncie ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.), to wydatki związane z przedstawicielstwem podatnika lub prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa, bez względu na ich wystawność lub miejsce świadczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego "przeprowadzony przegląd funkcjonowania pojęcia reprezentacja w obrocie prawnym, wyrażającego się w sposobie jego stosowania i rozumienia przez ustawodawcę, a także przez naukę i praktykę prawa, prowadzi do wniosku, że termin ten w zakresie języka prawnego i prawniczego należy rozumieć jako »przedstawicielstwo, reprezentowanie czyichś interesów, występowanie w czyimś imieniu«, a nie »wystawność, okazałość, wytworność«. To drugie znaczenie nie jest adekwatne dla funkcji, jakie definiowanemu pojęciu można przypisać w obrocie gospodarczym czy szerzej - cywilnoprawnym, w którym znana i powszechnie stosowana jest instytucja przedstawicielstwa jako działania w imieniu reprezentowanego i na jego rzecz, natomiast wystawność i okazałość, jako cechy mające kreować pozytywny wizerunek firmy, wiążą się raczej z pojęciem reklamy, a nie reprezentacji". W opinii NSA również w prawie podatkowym termin reprezentacja należy rozumieć jako "przedstawicielstwo podatnika, działanie w jego imieniu, w jego interesie, na jego rzecz" , a nie jako "wystawność, wytworność, okazałość".

Poglądy zaprezentowane w powyższym orzeczeniu nie zasługują na akceptację z uwagi na to, że prezentowane są one w oparciu o stanowisko, zgodnie z którym reprezentacja powinna być definiowana w oparciu o przepisy prawa prywatnego (ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 z późn. zm., oraz ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.), w których pojęcie to łączy się z przedstawicielstwem danego podmiotu, a nie okazałością i wystawnością. Jak się wydaje, cytowany wyrok zapadł z pominięciem zagadnienia, iż prawo podatkowe korzystając z instytucji "autonomii prawa podatkowego", definiuje na własny użytek, czy to wprost, czy to poprzez odesłanie do języka potocznego, pewne pojęcia, które inaczej zostały zdefiniowane w odrębnych gałęziach prawa. Przyjmując argumentację NSA, należałoby uznać za wydatki reprezentacyjne np. koszty pełnomocnictw udzielonych prokurentom, gdyż ich działania są związane z reprezentowaniem firmy. Reasumując, wyrażony przez NSA pogląd należy uznać za nieprawidłowy. Nie jest on również podzielany przez organy podatkowe i sądy administracyjne. Oby więc pozostał wyrokiem odosobnionym.

@RY1@i02/2012/111/i02.2012.111.071000200.802.jpg@RY2@

Lech Janicki, ekspert ECDDP sp. z o.o.

Lech Janicki

ekspert ECDDP sp. z o.o.