Jak odliczać w rocznym PIT składki ubezpieczeniowe

Większość osób, które w ubiegłym roku zarabiały, opłacały również składki ubezpieczeniowe. Wypełniając deklarację PIT za 2011 r., można te składki uwzględnić w swoich odliczeniach podatkowych. W zależności od tego, jaki rodzaj składki podatnik opłaca, będzie mógł odliczyć ja albo od podstawy opodatkowania, czyli dochodu, albo od podatku.

Ubezpieczenie społeczne

Zgodnie z przepisami ustawy o PIT podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu m.in. kwot składek określonych w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.):

a) zapłaconych w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących,

b) potrąconych w roku podatkowym przez płatnika ze środków podatnika od przychodu podlegającego opodatkowaniu

- odliczenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy, oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Zatem składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe podatnik będzie mógł odliczyć od swojego dochodu. Odliczenie to nie jest limitowane, a więc dochód może być pomniejszony o kwotę składki rzeczywiście zapłaconą w 2011 r.

Wydatki zagraniczne

Począwszy od rozliczenia PIT za 2008 rok, podatnicy mają prawo w zeznaniu podatkowym uwzględnić również składki ubezpieczeniowe opłacone za granicą.

Zgodnie z przepisami ustawy o PIT podatnicy mogą od swojego dochodu odliczyć kwoty składek zapłaconych w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia społecznego obowiązującymi w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, lub w Konfederacji Szwajcarskiej.

Jednak zagraniczne składki można odliczyć od dochodu, jeśli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub nie zostały odliczone od przychodu na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym lub od dochodu na podstawie ustawy o podatku tonażowym albo nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

Odliczenie składek zagranicznych nie dotyczy składek:

- których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska,

- odliczonych w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, lub w Konfederacji Szwajcarskiej od dochodu (przychodu) albo podatku osiągniętego w tym państwie, albo od podatku w Polsce.

Odliczenie to stosuje się pod warunkiem istnienia podstawy prawnej wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik opłacał składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne.

Ubezpieczenie zdrowotne

Podatnicy, którzy opłacali w 2011 r. składki na ubezpieczenie zdrowotne, mogą je odliczyć od podatku. Podatek dochodowy, obliczony zgodnie ze skalą PIT lub na zasadach podatku liniowego, w pierwszej kolejności ulega bowiem obniżeniu o kwotę:

1) składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w ustawie z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.):

a) opłaconej w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,

b) pobranej w roku podatkowym przez płatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

- obniżenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy, oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku,

2) składki zapłaconej w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego obowiązującymi w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, lub w Konfederacji Szwajcarskiej.

Podobnie jak przy zagranicznych składkach na ubezpieczenie społeczne, przy odliczaniu od podatku składek zdrowotnych zagranicznych trzeba pamiętać o dodatkowych warunkach.

Zgodnie z przepisami ustawy o PIT obniżenie podatku o składki zagraniczne stosuje się, pod warunkiem że:

- nie dotyczy składki, której podstawą wymiaru jest dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska,

- składka na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne zapłacona w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, lub w Konfederacji Szwajcarskiej nie została odliczona od dochodu (przychodu) albo podatku w tym państwie, albo nie została odliczona od dochodu w Polsce,

- istnieje podstawa prawna wynikająca z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik opłacał składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne.

Nadpłaty w składkach

W praktyce może się zdarzyć, że podatnik zapłaci składkę ubezpieczeniową, mimo że nie musiał tego robić, lub wpłacona kwota będzie za wysoka. W takim przypadku podatnik dostanie zwrot nadpłaconych składek. Sytuacja taka będzie musiała znaleźć odzwierciedlenie w rozliczeniach z fiskusem. Kwota nadpłaconych składek na ubezpieczenie społeczne finansowana przez pracownika, zwrócona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem pracodawcy (płatnika składek), stanowi dla pracownika przychód ze stosunku pracy. W związku z tym kwotę zwróconych składek, bez względu na to, czy jest to zwrot składek pobranych od pracownika w ubiegłych latach podatkowych czy w bieżącym roku, pracodawca dolicza do wynagrodzenia i do pozostałych przychodów uzyskanych przez pracownika w miesiącu zwrotu i pobiera zaliczkę na podatek dochodowy.

Oznacza to, że kwoty zwróconych składek na ubezpieczenie społeczne, płatnik ma obowiązek uwzględnić (zaliczyć do przychodów) przy ustalaniu zaliczek na podatek dochodowy za okres, w którym dokonano zwrotu nienależnie wpłaconych składek przez ZUS. Kwota zwrotu nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, natomiast od zwracanej nienależnie potrąconej części wynagrodzenia, płatnik powinien pobrać należną składkę na ubezpieczenie zdrowotne, a potrącenie uwzględnić w zaliczce na podatek, w miesiącu, w którym ten zwrot nastąpił.

Ważne

W rocznym PIT odliczenie składek na ubezpieczenie społeczne nie jest limitowane. Z kolei odliczenie składki zdrowotnej nie może być większe niż 7,75 proc. wymiaru tej składki.

Ważne

Rubryki na odliczenie składek ubezpieczeniowych znajdują się w deklaracjach składanych do końca kwietnia: PIT-36, PIT-36L, PIT-37

PIT 2011 - 54 dni zostało na złożenie PIT za rok 2011

30 kwietnia 2012 r. jest ostatnim dniem na rozliczenie PIT za 2011 r.

PRZYKŁADY

1 Czy dodatkowe ubezpieczenie wykupione przez pracodawcę generuje przychód u pracownika

Z interpretacji organów podatkowych wynika, że wysokość miesięcznej składki ubezpieczeniowej opłacanej przez pracodawcę za osoby zatrudnione jest przychodem pracowników podlegającym opodatkowaniu. Wartość składki ubezpieczeniowej opłaconej za pracownika pracodawca ma obowiązek doliczyć do wynagrodzenia wypłaconego w danym miesiącu i od łącznej wartości obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy, według zasad przewidzianych dla opodatkowania przychodów ze stosunku pracy. Podobne zasady obowiązują np. przy wykupieniu przez pracodawcę abonamentów medycznych dla pracowników.

2 Czy emeryt może odliczyć składki przekazane na fundusz ubezpieczeń społecznych

Przekazana podatnikowi w 2011 r. przez ZUS kwota wyrównania z tytułu rozliczenia zawieszalności emerytury za rok 2009 w wysokości 38 764,16 zł i za rok 2010 w wysokości 42 189,20 zł stanowi dla niego przychód, który powinien uwzględnić w zeznaniu o wysokości uzyskanego w 2011 r. dochodu. Jednocześnie podatnik może odliczyć w zeznaniu za 2011 r. potrącone mu przez ZUS (tytułem dobrowolnej wpłaty) z tego wyrównania składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, tj. odpowiednio za 2009 r. 15 165,80 zł i za 2010 r. 31 316,20 zł, o ile składki te zostały zapłacone ze środków podatnika zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Taką interpretację potwierdził m.in. dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach (nr IBPBII/1/415-827/11/AA).

3 Czy płatnik musi rozliczać z podatku dochodowego byłych pracowników

Skoro brak było możliwości, aby zaliczkę na PIT z tytułu sfinansowania zaległych składek pobrać z dochodu pracownika, pracodawca powinien był ją przekazać z własnych środków. Wskazane zaliczki nie będą stanowić przychodu. Płatnik wykonał bowiem swoje obowiązki nałożone Ordynacją podatkową i ustawą o PIT. Nie mając możliwości pobrania zaliczki z przychodu byłego pracownika, musiał ją sfinansować sam, gdyż odpowiada za podatek niepobrany. To oznacza, że nie wykonał on zobowiązania za byłego pracownika, lecz wypełnił obowiązki ustawowe, aby uniknąć odpowiedzialności za ewentualną zaległość podatkową (niezapłaconą w terminie zaliczkę na PIT).

W związku z tym w wystawionej informacji PIT-11 za 2011 r. powinien wykazać jedynie przychód w wysokości sfinansowanych zaległych składek na ubezpieczenia społeczne - bez wykazywania stosownej zaliczki, zaliczka ta nie została bowiem pobrana z przychodu pracownika. We wskazanej informacji wykazuje się zaliczkę pobraną z przychodu pracownika, a taka okoliczność w opisanym przypadku nie miała przecież miejsca.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 26, 27b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).