Zawyżony podatek od zysków z funduszy do zwrotu

Naczelny Sąd Administracyjny wydał ostatnio ważną uchwałę dla podatników, którzy otrzymali w spadku jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych. Jaki problem rozstrzygnął sąd?

NSA w uchwale z 17 listopada 2014 r. (sygn. akt II FPS 3/14) stwierdził, że w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (tj. do końca 2013 r.) poniesione przez spadkodawcę wydatki na nabycie jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych stanowiły koszty uzyskania przychodów dla spadkobiercy w sytuacji odkupienia tych jednostek przez fundusz.

Jakimi motywami kierował się skład siedmiu sędziów?

Sąd w ustnych motywach rozstrzygnięcia powołał się na kilka argumentów. Zwrócono uwagę, że podstawą opodatkowania w przypadku zbycia jednostek uczestnictwa jest dochód - co uzasadnia uwzględnienie przy obliczaniu tej podstawy kosztów uzyskania przychodów. Prawo do odliczenia wydatków na nabycie jednostek uczestnictwa wynika też, zdaniem NSA, z wykładni językowej i systemowej art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) i powstaje (materializuje się) dopiero w momencie odpłatnego zbycia tych jednostek. Realizacja tego prawa następuje zatem już po stronie spadkobiercy, który jest w takim wypadku podatnikiem. Sąd podkreślił, że art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT daje prawo do odliczenia wydatków na nabycie właśnie podatnikowi, nie określając, czy ma nim być spadkodawca, czy spadkobierca.

Dla jakich podatników uchwała ma znaczenie?

Uchwała ma znaczenie przede wszystkim dla spadkobierców, którzy odziedziczyli jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych i zdecydowali się następnie na ich zbycie. Pośrednio dotyczy także samych funduszy oraz TFI, które nimi zarządzają - te na gruncie dotychczasowego podejścia organów podatkowych musiały pobierać podatek z tego tytułu. W zakresie, w jakim podmioty te zdecydowały się na uwzględnienie prawa podatników do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na nabycie jednostek uczestnictwa poniesionych przez spadkodawców, ponosiły ryzyko zakwestionowania prawidłowości wykonania obowiązków płatnika (obliczenia i pobrania podatku).

Czy ci podatnicy, którzy kierowali się interpretacjami MF i nie odliczali kosztów, mogą teraz dokonać korekty zeznań? Do jakiego okresu wstecz mogą sięgnąć?

Podatnicy (spadkobiercy), którym płatnik pobrał podatek z tytułu zbycia jednostek uczestnictwa bez uwzględnienia wydatków poniesionych na ich nabycie przez spadkodawcę, mogą odzyskać pobrany podatek, składając wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Wprawdzie uchwała NSA nie wiąże organów podatkowych, ale odmowa stwierdzenia nadpłaty w takiej sytuacji byłaby jednak mało prawdopodobna. Z tej perspektywy wydaje się, że ewentualna interpretacja ogólna MF, która potwierdzałaby stanowisko zajęte w tej sprawie przez NSA, pomogłaby ujednolicić praktykę stosowania prawa. Podatnicy mogą się starać o stwierdzenie nadpłaty do momentu, w którym upływałby termin przedawnienia zobowiązania z tytułu przychodu ze zbycia jednostek uczestnictwa (jest to 5 lat od końca roku, w którym upływał termin płatności podatku - w danej sprawie czas ten może być dłuższy, jeśli bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu bądź przerwaniu).

Czy ci, którym organy lub sądy wcześniej odmówiły prawa do odliczenia kosztów, mają teraz szanse na wzruszenie swoich spraw?

Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) nie daje podstawy do wznowienia postępowania w sytuacji, w której problem prawny, będący przedmiotem rozstrzygnięcia organu podatkowego, został w inny sposób oceniony w uchwale NSA. W szczególności orzeczenie NSA w tym zakresie nie stanowi "nowych faktów czy dowodów", o których mowa w art. 240 par. 1 pkt 5 ordynacji. Podstawy tego rodzaju nie znajdziemy również w procedurze sądowo-administracyjnej. Część postępowań zakończonych niekorzystnymi orzeczeniami toczyło się jednak w ramach procedury wydania interpretacji indywidualnej. W tych sytuacjach nie ma przeszkód, aby podatnicy wystąpili ponownie z wnioskiem o wydanie interpretacji bądź z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty.

@RY1@i02/2014/232/i02.2014.232.07100050a.802.jpg@RY2@

dr Michał Wilk Katedra Materialnego Prawa Podatkowego Uniwersytetu Łódzkiego, doradca podatkowy, współpracownik Kancelarii Prawno-Podatkowej Mariański Group

Rozmawiał Przemysław Molik