RPO: Niska kwota wolna od podatku jest niezgodna z konstytucją

Art. 27 ust. 1 ustawy o PIT w części, w której mówi o kwocie zmniejszającej podatek dochodowy, jest - zdaniem rzecznika praw obywatelskich prof. Ireny Lipowicz - niezgodny z ustawą zasadniczą. RPO zaskarżył go do Trybunału Konstytucyjnego. Kwota zmniejszająca podatek dochodowy od osób fizycznych wynosi 556,02 zł. W rezultacie kwota wolna od PIT to 3089 zł w skali roku.

RPO zwraca uwagę, że jest ona ustalana w oderwaniu od przyjętych w obowiązującym prawie kryteriów ubóstwa. Przykładowo osoba samotnie prowadząca gospodarstwo domowe jest uznawana za żyjącą w ubóstwie, jeżeli jej roczny dochód (ustalony według określonych w regulacjach zasad) nie przekracza 6504 zł. A to ponad dwukrotnie więcej niż limit dochodów wolnych od PIT.

RPO zauważył też, że kwota wolna od PIT początkowo z roku na rok się zwiększała - o wskaźnik wzrostu przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w okresie trzech kwartałów roku poprzedniego. Jednak w związku z trudną sytuacją budżetu państwa od 2009 r. zarówno progi w skali podatkowej, jak i kwota zmniejszająca podatek nie są waloryzowane.

Rzecznik we wniosku do Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że ustawodawca nie powinien tworzyć przepisów, które nakładają obowiązki podatkowe na osoby, które sam uznał za żyjące w ubóstwie. Nie jest to w zgodzie z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości. Na dodatek przyczynia się to do poszerzania sfery ubóstwa i jeszcze bardziej uzależnia osoby o najniższych dochodach od publicznej pomocy.

Na problemy z tym związane prof. Irena Lipowicz zwracała uwagę ministrowi finansów już w maju tego roku (wystąpienie nr V.511.367.201).

W odpowiedzi wiceminister Janusz Cichoń wyjaśnił, że chciałby, aby rozmrożenie skali nastąpiło jak najszybciej, ale będzie to możliwe dopiero po wyjściu Polski z procedury nadmiernego deficytu. Do tego czasu, mimo zawieszenia przez Komisję Europejską wspomnianej procedury, Polska będzie się trzymać Wieloletniego Planu Finansowego Państwa na lata 2014-2017, który przewiduje utrzymanie na obecnym poziomie m.in. kwoty zmniejszającej podatek (556,02 zł).

- W rezultacie nie są obecnie prowadzone prace zmierzające do zmiany parametrów skali podatkowej - zastrzegł.

Ministerstwo Finansów wyliczyło też, że gdyby kwota wolna od podatku została ustalona na poziomie 6504 zł, to dochód sektora finansów publicznych zmniejszyłyby się w skali roku o 12,74 mld zł.

O 6,45 mld zł mniej miałby do dyspozycji budżet państwa, a o 6,29 mld zł - jednostki samorządu terytorialnego.

Agnieszka Pokojska

 agnieszka.pokojska@infor.pl