NSA o opodatkowaniu PIT wypłaty z zysku w formie rzeczowej

Sygn. akt II FSK 835/12

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

z 21 maja 2014 r.

Skarżący, wspólnik spółki jawnej, wystąpił do dyrektora izby skarbowej o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. We wniosku podał, że spółka zamierza wypłacić wspólnikom niepodzielony zysk w ten sposób, że przekaże im należącą do spółki nieruchomość, w proporcjach odpowiadających ich udziałowi kapitałowemu. Podatnik zadał pytanie, czy taki sposób wypłaty udziału w zysku spowoduje powstanie u wspólników obowiązku podatkowego w PIT. W jego ocenie obowiązek taki nie powstanie, ponieważ świadczenie oferowane w miejsce świadczenia pieniężnego jest neutralnym podatkowo podziałem między wspólników wcześniej opodatkowanego zysku spółki jawnej.

Dyrektor izby skarbowej uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe. Stwierdził, że co prawda wypłata zysku wspólnikom spółki jawnej nie powoduje powstania u wspólników dochodu do opodatkowania, ale przeniesienie własności nieruchomości, będące odpłatnym zbyciem środka trwałego spółki, powoduje powstanie przychodu podatkowego. Jego zdaniem wskutek przeniesienia własności nieruchomości na wspólników spółka zwalnia się bowiem z obowiązku wypłaty niewypłaconego wcześniej zysku. Zdaniem dyrektora izby zrównanie przeniesienia własności nieruchomości z wypłatą zysku w gotówce spowodowałoby nierówne traktowanie podatników. Gdyby spółka najpierw sprzedała nieruchomość, a następnie wypłaciła wspólnikom ich udziały w zysku, to spowodowałoby to powstanie obowiązku podatkowego.

Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem dyrektora izby skarbowej. Złożyła więc do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie skargę. Zarzuciła w niej organom naruszenie art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.). Wyjaśniła, że wypłata zysku w postaci wydania określonych składników majątku spółki nie powoduje powstania jakiejkolwiek korzyści majątkowej po jej stronie. Z kolei zobowiązanie spółki wobec wspólnika wygasa wskutek jego wykonania, a nie zrzeczenia się przez wspólnika roszczenia o jego wykonanie. W przypadku wypłaty zysku w postaci przeniesienia należącej do spółki nieruchomości dochodzi oczywiście do jej zbycia, ale nie jest ono odpłatne, ponieważ rozporządzeniu mieniem przez spółkę nie towarzyszy żadne przysporzenie majątkowe, także w postaci zwolnienia spółki z długu.

WSA w Krakowie oddalił skargę. Zgodził się z organami podatkowymi, że przeniesienie własności nieruchomości przez spółkę na rzecz wspólnika tytułem wypłaty zysku ma charakter odpłatny i powoduje powstanie po jej stronie przychodu z działalności na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy o PIT.

Skargę kasacyjną do NSA wniosła spółka. NSA uchylił wyrok WSA.

Spór w omawianej sprawie sprowadza się do problemu, czy przekazanie środka trwałego (nieruchomości) wspólnikom spółki stanowi jego odpłatne zbycie.

Sąd kasacyjny wyjaśnił, że istotną cechą odpłatności jest wzajemność. W sytuacji zatem, gdy świadczenie podmiotu zbywającego ma charakter jednostronny, a więc taki, któremu nie odpowiada ekwiwalentne świadczenie wzajemne nabywcy, to nie ma ono charakteru odpłatnego. Za ekwiwalentne świadczenie wzajemne - zauważył NSA - nie można uznać zwolnienia się z długu wskutek wykonania zobowiązania. Zobowiązanie to może mieć bowiem charakter jednostronny, a więc taki, któremu nie odpowiada jakiekolwiek świadczenie wzajemne wierzyciela. W takim przypadku wykonanie zobowiązania przez spółkę spowoduje jego wygaśnięcie, ale nie doprowadzi to jednak do jakiegokolwiek przyrostu majątku spółki, a więc nie uzyska ona przychodu - chociaż uwolni się od ciążącego na niej wcześniej obowiązku.

Zdaniem NSA to, że wypłata z zysku następuje w formie rzeczowej, a nie pieniężnej, niczego nie zmienia. W takim przypadku świadczenie ze strony spółki również ma charakter nieekwiwalentny, ponieważ przeniesieniu własności nieruchomości, stanowiącej majątek spółki, na jej wspólnika, celem uregulowania zobowiązania spółki do wypłaty wspólnikowi zysku, nie odpowiada jakiekolwiek świadczenie wzajemne ze strony wspólnika. Taka czynność prawna nie jest zatem odpłatnym zbyciem nieruchomości, a w przypadku gdy nieruchomość stanowiła środek trwały ujęty w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych - nie stanowi odpłatnego zbycia środka trwałego w rozumieniu art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT.

W efekcie taka czynność prawna nie prowadzi do powstania u wspólników spółki jawnej przychodu z działalności gospodarczej i jest obojętna podatkowo.

Sąd zwrócił też uwagę, że również w przypadku przeniesienia własności nieruchomości, która jest przedmiotem dywidendy rzeczowej lub wynagrodzenia za umorzone udziały spółki kapitałowej nie ma mowy o odpłatnym zbyciu nieruchomości (patrz linia orzecznicza obok).

NSA, odnosząc się do stanu faktycznego sprawy, stwierdził więc, że przeniesienie własności nieruchomości, stanowiącej środek trwały spółki jawnej, w związku z obowiązkiem wypłaty wspólnikom tej spółki ich udziałów w zysku nie spowoduje powstania u wspólników przychodu z działalności gospodarczej.

@RY1@i02/2014/124/i02.2014.124.071000400.802.jpg@RY2@

Linia orzeczenia

Oprac. Łukasz Zalewski