Dofinansowanie dla naukowców bez ulgi w PIT

Wolne od podatku są świadczenia pomocy materialnej przyznane wyłącznie na podstawie przepisów o systemie oświaty oraz o szkolnictwie wyższym, a nie na podstawie przepisów o zasadach finansowania nauki.

W interpretacji z 25 maja 2011 r. (nr IBPB II/1/415-198/11/HK) minister finansów uznał stanowisko podatnika w zakresie możliwości zwolnienia z opodatkowania środków finansowych w ramach programu "Wsparcia międzynarodowej mobilności naukowców" z tytułu udziału w projekcie badawczym, realizowanym w zagranicznym ośrodku naukowym, za nieprawidłowe. Pomoc ta jest wypłacana na podstawie ustawy o finansowaniu nauki (Dz.U. z 2010 r. nr 96, poz. 615 ze zm.). Podatnik pytał o możliwość zastosowania wobec niego zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 40 ustawy o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.). Przepis ten określa, że zwolnione z podatku są świadczenia pomocy materialnej dla uczniów, studentów, uczestników studiów doktoranckich i osób uczestniczących w innych formach kształcenia, pochodzące m.in. z budżetu państwa - na podstawie przepisów o systemie oświaty oraz o szkolnictwie wyższym. Minister finansów nie zgodził się z tym. Według organu ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) i ustawa o finansowaniu nauki są dwoma odrębnymi aktami prawa. Nie ma też podstaw, aby uznać, że istnieje między nimi jakaś zależność hierarchiczna. Organ zauważył też, że nie została spełniona kolejna przesłanka z art. 21 ust. 1 pkt 40 ustawy o PIT, zgodnie z którą dochody powinny być świadczeniem pomocy materialnej. W niniejszej sprawie środki są przyznawane na pokrycie kosztów pobytu i utrzymania za granicą, nie są więc pomocą materialną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił interpretację. Orzekł, że interpretując art. 21 ust. 1 pkt 40 ustawy o PIT, nie można pominąć wykładni celowościowej. W ocenie sądu poprzez wprowadzenie zwolnienia ewidentnym zamiarem ustawodawcy było podniesienie jakości szkolnictwa wyższego, jego kadry dydaktycznej i naukowej, poprzez wspieranie udziału w badaniach międzynarodowych oraz zapewnienie kontaktu z nauką zagraniczną. Środki finansowe, wypłacane w związku z pobytem naukowców za granicą, są pomocą materialną dla osoby uczestniczącej "w innych formach kształcenia".

NSA w tym składzie orzekającym podzielił pogląd zaprezentowany w wyroku z 25 lutego 2014 r. (sygn. akt II FSK 603/12), zgodnie z którym w art. 21 ust. 1 pkt 39 i 40 ustawy o PIT ustawodawca wskazał konkretne akty prawne, w tym ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym, na podstawie których muszą zostać przyznane dane środki, aby mogły skorzystać z opisanych w tych przepisach zwolnień. Prawo o szkolnictwie wyższym w art. 103 i art. 104 reguluje zasady tworzenia funduszy i udzielania pomocy materialnej dla studentów, doktorantów oraz pracowników naukowych. Nie znajduje uzasadnienia odwoływanie się do przepisów innych aktów prawnych. Ustawa o zasadach finansowania nauki obejmuje finansowanie różnych podmiotów i zadań, w tym badania przemysłowe, prace rozwojowe, prace rozwojowe na rzecz obronności i bezpieczeństwa państwa i inne często niemające żadnego bezpośredniego związku ze szkolnictwem wyższym.

z 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 834/12, prawomocny

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/090/i02.2014.090.07100040b.802.jpg@RY2@

Iwona Chłopek doradca podatkowy prowadzący własną kancelarię

NSA w niekorzystnych dla podatników wyrokach nie odwołał się do zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy o PIT (zrobił tak tylko w jednym wyroku z 12 października 2012 r. o sygn. akt II FSK 309/11- red.), który wyłącza z opodatkowania świadczenia otrzymywane przez pracowników lub osoby niebędące pracownikami otrzymane w związku z podróżami służbowymi. Wyjazdy pracowników naukowych w ramach polecenia służbowego do prac badawczych lub prac rozwojowych na uniwersytetach zagranicznych spełniają warunki potrzebne do uznania ich za podróż służbową. Zgodnie z art. 775 kodeksu pracy, aby podróż pracownika była uznana za podróż służbową, muszą być spełnione trzy warunki, tj. polecenie pracodawcy (delegacja), zadanie do wykonania oraz wyjazd poza miejscowość, w której zwykle pracuje pracownik. Wszystkie te elementy są spełnione w omawianych przypadkach. Co więcej, jedynie jednostka naukowa (a nie sam pracownik-naukowiec) zgłasza kandydatów do programu. Fakt udzielania urlopu szkoleniowego nie wpływa na kwalifikację wyjazdu jako podróży służbowej. Kodeks pracy tego nie zastrzega. Należy pamiętać, iż zwolnienie przychodów pracownika z tytułu podróży służbowej jest ograniczone do wysokości wskazanych w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej.

Oprac. Przemysław Molik