Służebność przesyłu podlega opodatkowaniu PIT

Podatniczka na mocy aktu notarialnego zawarła ze spółką umowę o ustanowienie służebności przesyłu na posiadanej nieruchomości. Z tytułu tej umowy podatniczka otrzymała od spółki jednorazowe wynagrodzenie. Czy jest ono zwolnione z PIT?

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy z 26 lipca 1991 r. o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.), wolne od podatku są odszkodowania wypłacone, na podstawie wyroków sądowych i zawartych umów (ugód), posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułu: ustanowienia służebności gruntowej, rekultywacji gruntów oraz szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie w wyniku prowadzenia na tych gruntach inwestycji dotyczących budowy infrastruktury przesyłowej ropy naftowej i produktów jej rafinacji oraz urządzeń infrastruktury technicznej.

Służebność gruntową reguluje art. 285 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121). Przepis ten stanowi, że nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).

Zgodnie z art. 305¹ k.c. nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 par. 1, prawem polegającym na tym, że może on korzystać w oznaczonym zakresie z tej nieruchomości, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Stosownie do art. 3054 k.c. do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.

Z kolei w myśl art. 305² par. 1 k.c., jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za wynagrodzeniem. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu (art. 305² par. 2 k.c.).

Powyższe przepisy k.c. wskazują, że służebność przesyłu jest ustanawiana na rzecz przedsiębiorcy za odpowiednim wynagrodzeniem należnym od niego właścicielowi nieruchomości obciążonej. Przy czym służebność ta stanowi odrębny od służebności gruntowej i służebności osobistej rodzaj służebności. Dlatego też brak jest podstaw do uznania, że w ustawie podatkowej pojęcia służebności gruntowej i służebności przesyłu są tożsame.

Z opisu stanu faktycznego wynika, że podatniczka zawarła umowę o ustanowienie służebności przesyłu na posiadanej nieruchomości i z tego tytułu otrzymała jednorazowe wynagrodzenie.

Zatem po analizie art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o PIT i uwzględnieniu zasady, że przepisy stanowiące ulgi będące odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania powinny być interpretowane ściśle, stwierdzić należy, że zwolnieniu określonemu w tym przepisie podlegają tylko odszkodowania wypłacone z tytułu ustanowienia służebności gruntowej, rekultywacji gruntów oraz szkód poniesionych w uprawach rolnych i drzewostanie.

Zwolnieniem tym zatem nie jest objęte wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu. Świadczenie to nie mieści się bowiem w dyspozycji wskazanego przepisu.

Stwierdzić należy, że wypłacone podatniczce wynagrodzenie stanowi przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o PIT podlegający opodatkowaniu według skali podatkowej i wykazaniu w zeznaniu podatkowym, składanym za rok podatkowy, w którym ten przychód otrzymano.

z 5 marca 2014 r., nr ITPB2/415-1135/13/IL

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2014/067/i02.2014.067.071000400.802.jpg@RY2@

Grzegorz Baran doradca podatkowy, KPP Baran & Pluta

Ciekawą sferą zagadnień związanych z PIT jest konieczność opodatkowania niektórych przychodów z tytułu odszkodowań. W rozpatrywanym przypadku zawarta umowa nie jest wynikiem procesu sądowego, jak również sam grunt nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego, co ma istotne znaczenie. Właściciel gruntu twierdzi, iż nie ma obowiązku opodatkowania otrzymanego odszkodowania, jednak dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy stwierdził, że podatek się należy. W tym przypadku organ podatkowy ma rację.

Przyjrzyjmy się bowiem dwóm przepisom, które mogłyby być ewentualną podstawą prawną do zwolnienia z podatku. Po pierwsze, art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: odszkodowania wypłacone na podstawie wyroków sądowych i zawartych umów posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego z tytułu ustanowienia służebności gruntowej i po drugie, art. 21 ust. 1 pkt 3 ppkt g: otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają z odrębnych ustaw, z wyjątkiem odszkodowań wynikających z zawartych umów, innych niż sądowe. Jak więc widać, żaden z tych przepisów nie pozwala na zwolnienie z podatku odszkodowania z tytułu ustanowienia służebności przesyłu, na podstawie zawartej umowy pozasądowej i dotyczącej gruntu nie wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego.