Czy utworzyć odpis aktualizujący

Zgodnie z art. 28 ustawy o rachunkowości, należności wycenia się nie rzadziej niż na dzień bilansowy w kwocie wymaganej zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożności. Okoliczności, w których jednostka powinna utworzyć odpis aktualizujący, określa art. 35b ustawy. Zgodnie z tym przepisem wartość należności aktualizuje się, uwzględniając stopień prawdopodobieństwa ich zapłaty poprzez dokonanie odpisu aktualizującego w odniesieniu m.in. do należności przeterminowanych lub nieprzeterminowanych o znacznym stopniu prawdopodobieństwa nieściągalności. Wysokość odpisu powinna zostać oszacowana w wiarygodny sposób.

Konsekwencją tych przepisów jest obowiązek tworzenia odpisów aktualizujących wartość należności, dla których istnieje wątpliwość co do ich ściągalności. W takim przypadku jednostka zobligowana jest do oszacowania ryzyka realizacji poszczególnych rozrachunków, a następnie do określenia wysokości odpisu aktualizującego.

W związku z tym w przypadku należności od dłużnika, przeciwko któremu prowadzona jest sprawa w sądzie, jednostka powinna w pierwszej kolejności określić (uwzględniając dotychczasowe postanowienia sądu), czy istnieje ryzyko niespłacenia należności. Jeżeli ryzyko istnieje, należy oszacować, jakiej części należności ono dotyczy i w takiej kwocie utworzyć odpis aktualizujący. W praktyce oznacza to, że odpis aktualizujący na tzw. należności sądowe nie jest w każdym przypadku konieczny. Jeżeli jednostka w wiarygodny sposób stwierdzi, że nie ma niepewności co do spłaty takiej należności, dokonywanie odpisu nie jest konieczne.

Jeśli odpis zostanie utworzony, należy pamiętać, że w przypadku ustania przyczyny, dla której dokonano odpisu aktualizującego, równowartość całości lub odpowiedniej części uprzednio dokonanego odpisu zwiększa wartość danego składnika aktywów i podlega zaliczeniu odpowiednio do pozostałych przychodów operacyjnych lub przychodów finansowych.

Podstawa prawna

Art. 35b ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).