Czy skutki wyceny ująć w kapitale z aktualizacji

Niezależnie od tego, czy nabyte akcje (instrumenty finansowe) zostaną zakwalifikowane jako aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, czy też dostępne do sprzedaży, ich nabycie ewidencjonuje się w księgach na dzień zakupu (zawarcia kontraktu), w cenie ich nabycia - czyli wartości godziwej podniesionych wydatków lub przekazanych w zamian innych składników majątkowych.

Skutki przeszacowania wartości tych akcji, które zostały wycenione według wartości godziwej i zostały przez jednostkę ujęte jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży (np. zakupione w celu następczej odsprzedaży w założonym terminie), należy wykazać w sposób wybrany przez spółkę, stosowany do wszystkich tego typu aktywów. Zgodnie z par. 21 ust. 2 rozporządzenia jednostka może wynik przeszacowania (okresowej wyceny) zaliczyć do przychodów (kosztów) okresu sprawozdawczego, w którym dokonała przeszacowania. Może również zyski lub straty z przeszacowania odnieść na kapitał z aktualizacji wyceny. Zakładając, że wartość zakupionych akcji na dzień bilansowy wzrosła np. o 100 jednostek pieniężnych w porównaniu do ceny nabycia, skutki okresowej wyceny można zaksięgować zapisami: Wn konto Odpisy aktualizujące długoterminowe aktywa finansowe, Ma konto Kapitał z aktualizacji wyceny. Szczegółowa ewidencja analityczna do konta Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny powinna pozwalać na uzyskanie co najmniej informacji o stanie kapitału na początek i koniec okresu, rodzaju składników aktywów objętych aktualizacją wyceny, tytułów zapisów powodujących zmiany stanu kapitału.

W praktyce, oprócz powyższych zdarzeń, zmiany w kapitale z aktualizacji wyceny wynikają z wyceny środków trwałych i innych składników majątku, jeżeli wielkości te nie są ujmowane w bieżących kosztach lub przychodach operacyjnych.

Należy pamiętać, że kapitał powstały na skutek aktualizacji nie może być przeznaczony do podziału. Ewentualne jego zmniejszenie ma miejsce w sytuacji rozchodowania (np. zlikwidowania lub sprzedania) środka trwałego (aktywu finansowego), który uprzednio podlegał aktualizacji, co skutkowało powstaniem zapisów in plus na koncie kapitału. W związku z tym saldo konta Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny może mieć wyłącznie saldo kredytowe.

Oprac. Anna Rymaszewska

Art. 31 ust. 4, art. 51 ust. 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).

Par. 13 ust. 1, par. 21 ust. 2 rozporządzenia ministra finansów z 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metody wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (Dz.U. nr 149, poz. 1674 z późn. zm.).