Audytor może zweryfikować środki posiadane przez badaną firmę

Wiele kontrowersji budzi inwentaryzacja środków na rachunku bankowym.

Wątpliwości dotyczą tego, czy wystarczający jest rachunek bankowy czy też konieczne jest wysłanie do banku potwierdzenia sald. Dlatego przeprowadziliśmy sondę wśród 10 firm audytorskich. Z nadesłanych odpowiedzi wynika, że na rachunku bankowym mogą się opierać tylko te podmioty, których sprawozdania nie podlegają badaniu przez biegłego rewidenta. Pozostali powinni wystąpić do banku o potwierdzenie sald. Muszą się też liczyć z tym, że audytor sam w imieniu podmiotu o nie wystąpi. Jak ten problem komentują same podmioty audytorskie?

Dokument potwierdzający

Piotr Waliński, dyrektor w dziale audytu Deloitte wyjaśnia, że zgodnie z ustawą z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.; dalej ustawa o rachunkowości) jednostki zobowiązane są do przeprowadzenia na ostatni dzień roku obrotowego inwentaryzacji aktywów pieniężnych. Zgodnie z przepisami ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.), dotyczącymi prowadzenia rachunków bankowych, bank jest zobowiązany przesłać posiadaczowi rachunku co najmniej raz w miesiącu wyciąg z rachunku z informacją o zmianach stanu rachunku i ustaleniem salda, chyba że posiadacz wyraził pisemnie zgodę na inny sposób informowania o zmianach stanu rachunku i ustaleniu salda.

- W związku z tym, jeżeli jednostka otrzymała wyciąg bankowy z ustaleniem salda na ostatni dzień roku obrotowego, to otrzymany wyciąg bankowy jest dokumentem potwierdzającym określony stan aktywów pieniężnych na określonym rachunku, a co za tym idzie jest dokumentem wystarczającym dla przeprowadzenia inwentaryzacji - twierdzi rozmówca.

Piotr Waliński uważa, że wyciąg taki nie ujawnia innych aktywów lub zobowiązań, które mogą powstać w relacjach z bankami (np. zakupionych opcji, forwardów, udzielonych gwarancji, otwartych akredytyw). Przesłanie oddzielnego potwierdzenia do banku pozwoli nam przeprowadzić inwentaryzację wszystkich aktywów i zobowiązań zgromadzonych w danym banku. Dlatego też ekspert zaleca uzyskanie na koniec roku obrotowego od banku niezależnego potwierdzenia.

Również Celina Gąsiorek, menedżer w dziale audytu Ernst & Young twierdzi, że z punktu widzenia inwentaryzacji robionej przez spółkę wyciąg bankowy jest wystarczający. Potwierdza, że zgodnie z przepisami stanowią oficjalne potwierdzenie salda. Jednak z punktu widzenia biegłego rewidenta, gdy przeprowadza badanie, taki wyciąg bankowy nie będzie wystarczający.

Podobne stanowisko przedstawia Anna Bączyk, starszy menedżer w dziale audytu PwC. Ponadto zwraca ona uwagę, że zgodnie z ustawą o rachunkowości inwentaryzacji środków na rachunkach bankowych jednostki mogą dokonywać drogą otrzymania od banków potwierdzeń prawidłowości wykazanego w księgach rachunkowych jednostki stanu tych aktywów. Może więc przyjmować to formę inną niż wyciąg bankowy. Z drugiej jednak strony biegły rewident, w celu uzyskania niezależnych dowodów rewizyjnych, zgodnie z wymogami Krajowych, jak i Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej, powinien rozważyć konieczność niezależnego uzyskania potwierdzenia bezpośrednio od kontrahentów jednostki, w tym w szczególności od banków. Jest to element badania niezależny od procedur inwentaryzacji aktywów, do przeprowadzania których zobligowana jest spółka.

Możliwe oszustwa

Pozostałe podmioty audytorskie jednoznacznie odpowiedziały, że rachunek bankowy nie jest wystarczający.

Krystyna Szewczyk z Kancelarii Biegłego Rewidenta Profin K. Szewczyk wyjaśnia, że wyciąg dotyczy tylko jednego subkonta, potwierdzenie salda obejmuje wszystkie rachunki depozytowe i kredytowe, co pozwala na stwierdzenie poprawności i kompletności sald.

Natomiast Ewa Sobińska, biegły rewident, prezes zarządu ABES Audyt, wyjaśnia, że wyciąg bankowy umożliwia oszustwa. Przykładem takiej sytuacji jest drukowanie wyciągu o godz. 12, a potem przelewanie środków na drugi rachunek i drukowanie z niego wyciągu bankowego jako potwierdzenia znajdujących się na nim środków. Wtedy firma wykazuje tę samą kwotę na dwóch rachunkach, czyli podwaja sobie aktywa finansowe.

- Badając sprawozdania finansowe, zawsze sprawdzam potwierdzenie salda na rachunku, a nie wyciąg bankowy. Wysyłam do wszystkich banków badanej jednostki swoje pisma o potwierdzenie sald - twierdzi nasza rozmówczyni. Wysyłane są przez jednostkę, ale odpowiedzi przychodzą na adres audytora. Bank podaje wszystkie konta, jakie jednostka ma w banku, i ewentualne inne zadłużenia, weksle, gwarancje.

Z kolei Barbara Kapicka z kancelarii biegłego rewidenta w Cieszynie przyznaje, że zdarzyło się, że zaprzyjaźniony audytor jako podmiot badający wysłał do banku prośbę o potwierdzenie sald swojego klienta. Okazało się, że w przesłanym dokumencie ujawnione były wszystkie rachunki, w tym te, których nie było w księgach spółki.

Barbara Kapicka przyznaje, że przez lata przy przeprowadzaniu czynności rewizji finansowej opierała się tylko na potwierdzeniach sald otrzymanych z banku, jakie otrzymywały firmy.

Wzór prośby o potwierdzenie sald rozrachunków*

........................................................ ..........................., dnia .....................

(pieczątka badanej jednostki) (miejscowość) (data wysłania)

.............................................

(nazwa i pełny adres pocztowy kontrahenta)

Szanowni Państwo,

zgodnie z przyjętą procedurą biegli rewidenci z firmy....................................................................

(nazwa podmiotu uprawnionego)

badający nasze sprawozdanie finansowe uprzejmie proszą o potwierdzenie sald naszych rozrachunków na dzień................................

(data potwierdzenia)

Według naszych ksiąg saldo ogółu naszych rozrachunków z Państwem wynosi na ten dzień:

Saldo należności ................................ zł

Saldo zobowiązań ................................ zł

Zestawienie nierozliczonych pozycji składających się na wyżej wymienione salda przedstawiamy w załączeniu. Jeżeli figurujące w Państwa księgach na wyżej wymieniony dzień salda różnią się od naszych, prosimy o wyczerpujące informacje dotyczące różnic.

Odpowiedź w postaci podpisanej kopii niniejszego pisma prosimy przesłać bezpośrednio na adres:

.......................................................................................................................................................................

(nazwa i pełny adres pocztowy podmiotu uprawnionego)

Dziękując z góry za spełnienie naszej prośby, łączymy wyrazy szacunku.

miejscowość i data podpis

..................................... ............................................

tytuł lub stanowisko

Kwota wykazana powyżej jest zgodna z danymi figurującymi w naszej ewidencji na ...........................

(data potwierdzenia)

* Źródło: Załącznik nr 1 do wskazówek w sprawie udziału biegłego rewidenta w inwentaryzacji

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl