Sposób wyceny materiałów określa się w polityce firmy

Materiały wykorzystywane przez dany podmiot mogą być ewidencjonowane na różne sposoby. Powinny być jednak adekwatne do prowadzonej działalności, a ich stosowanie nie może zniekształcać obrazu w sprawozdaniu finansowym. Wybrany sposób wyceny materiałów, jak i rozliczenia odchyleń od cen ewidencyjnych powinny być zapisane w polityce rachunkowości firmy.

Do ewidencji rzeczowych aktywów obrotowych na dzień ich nabycia służą ceny ewidencyjne.

Przyjęte jako stałe...

Podmioty korzystają w tym celu ze zmiennych i stałych cen ewidencyjnych. Stałe ceny ewidencyjne to ceny niezmieniające się w ciągu pewnego okresu, które jednostka przyjęła do wyceny przychodu i rozchodu rzeczowych aktywów obrotowych. Podmiot może ustalić ją na poziomie cen przewidywanych przykładowo przez ustalenie ceny najczęściej występującej lub średniej ceny z poprzedniego okresu.

Jeżeli wartość przyjętych cen jest wyższa od cen rzeczywistych, odchylenia należy zaewidencjonować po stronie kredytowej. Z kolei gdy stałe ceny ewidencyjne są niższe od cen rzeczywistych, odchylenia ewidencjonuje się po stronie debetowej.

Ewidencja rozliczenia różnic będzie przebiegała w następujący sposób. Przy przyjęciu materiałów do magazynu - różnicę, gdy cena zakupu jest wyższa od cen ewidencyjnych (odchylenie debetowe) ewidencjonuje się: strona Wn konta 341 - Odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów, strona Ma konta 300 - Rozliczenie zakupu. W odwrotnym przypadku (odchylenie kredytowe) księgowanie przebiega następująco: strona Wn konta 300 - Rozliczenie zakupu, strona Ma konta 341 - Odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów.

Przy wydaniu materiałów do zużycia przeksięgowanie odchyleń przypadających na zużycie materiałów może przebiegać w poniższy sposób:

- odchylenia kredytowe: strona Wn konta 341 - Odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów , strona Ma konta 411 - Zużycie materiałów,

- odchylenia debetowe: strona Wn konta 411 - Zużycie materiałów, strona Ma konta 341 - Odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów.

...i zmienne

Podmioty mogą też wyceniać materiały według rzeczywistych cen zakupu lub nabycia wykazanych w fakturach zakupu czyli zmiennych cen ewidencyjnych. Przy tym zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o rachunkowości cen nabycia to cena powiększona o koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem danego składnika aktywów do stanu zdatnego np. do używania.

Wprowadzenie do ksiąg rachunkowych składników majątku według zmiennych cen ewidencyjnych może być odzwierciedlone zapisem: strona Wn konta 311 - Materiały w magazynie (według cen nabycia lub zakupu), strona Wn konta 225 - Rozliczenie VAT naliczonego (VAT naliczony podlegający odliczeniu), strona Ma konta 300 - Rozliczenie zakupu.

Z kolei wydanie materiałów do zużycia na potrzeby działalności operacyjnej ewidencjonuje się za pomocą dowodu Rw, np. dokonując następującej operacji - strona Wn 411 - Zużycie materiałów, strona Wn konta 311 - Materiały w magazynie.

W takim przypadku rozchód materiałów możne wyceniać, zgodnie z ustawą o rachunkowości, według wartości średnioważonej (tj. według cen przeciętnych) lub biorąc kolejno ceny, po których jednostka nabyła materiały najwcześniej (tj. FIFO - pierwsze weszło, pierwsze wyszło) i najpóźniej (tj. LIFO - ostatnie weszło, pierwsze wyszło).

Rozchód można też wyceniać przez szczegółową identyfikację rzeczywistych cen nabycia, które dotyczą określonego rozchodu, niezależnie od daty zakupu. Przy jej wykorzystaniu towar jest wyceniony w tej samej cenie, w której został przyjęty na stan.

Przy każdej z wymienionych metod wycena będzie różna.

Przykładowo załóżmy, że podmiot przyjął do magazynu materiały: 3 marca - 200 szt. po 30 zł /szt. (6000 zł), 15 marca - 70 szt. po 27 zł/szt. (1890 zł), i 20 marca - 100 szt. po 25 zł/szt. (2500 zł). W kwietniu wydano z magazynu 260 sztuk. Wycena rozchodu będzie następująca:

- wg metody FIFO - 200 szt. po 30 zł/szt. (6000 zł), 60 szt. po 27 zł/szt. (1620 zł), czyli razem 7620 zł,

- wg metody LIFO - 100 szt. po 25 zł/szt. (2500 zł), 70 szt. po 27 zł/szt. (1890 zł), 90 szt. po 30 zł/szt. (2700 zł), czyli razem 7090 zł,

- wg metody średnioważonej (10 390/ 370, tj. w zaokrągleniu 28,08 zł/szt.) - 260 szt. po 28,08 zł/szt., czyli razem 7300,80 zł.

Bezpośrednio w koszty

Materiały można też odpisywać bezpośrednio w koszty. Przywiduje to art. 17 ust. 2 ustawy o rachunkowości. Taką decyzję może podjąć kierownik jednostki, uwzględniając rodzaj i wartość poszczególnych grup rzeczowych składników aktywów obrotowych.

Wówczas zakup materiałów na podstawie faktury ujmuje się następująco: strona Wn konta 300 - Rozliczenie zakupu - wartość w cenie zakupu, strona Wn konta 225 - Rozliczenie VAT naliczonego - VAT naliczony do rozliczenia, strona Ma konta 202 - Rozrachunki z dostawcami.

Następnie zaliczenie nabytych materiałów w cenach zakupu bezpośrednio po zakupie w koszty: strona Wn konta 400 Koszty według rodzajów (w analityce: Zużycie materiałów), strona Ma konta 300 Rozliczenie zakupu.

Odpisując więc w koszty materiały kupowane w ciągu roku obrotowego spółki mają obowiązek dokonania ich inwentaryzacji i wyceny najpóźniej na dzień bilansowy. Po stwierdzeniu ilości materiałów i wpisaniu ich do arkuszy spisowych należy dokonać wyceny ustalonego w ten sposób zapasu. Przyjmuje się w tym celu ceny zakupu wynikające z ostatnich faktur od dostawców. O ustaloną wartość należy skorygować koszty zużycia materiałów, dokonując równocześnie ujawnienia zapasu materiałów na koncie 310 - Materiały. W przypadku ewidencji kosztów na kontach zespołu cztery, ewidencja tego zdarzenia wygląda następująco: strona Wn konta 310 - Materiały, strona Ma konta 411 - Zużycie materiałów.

Następnie przyjęty bilansem otwarcia stan materiałów księguje się pod datą pierwszego dnia roku obrotowego w koszty zapisem: strona Wn konta 411 - Zużycie materiałów, strona Ma konta 310 - Materiały.

WAŻNE

Jeżeli przychód materiałów księguje się według wartości rzeczywistych, to ich rozchód musi być też ujęty w takich wartościach. Tak samo jest w przypadku stosowania wartości umownych

PRZYKŁAD

Zakup i wydanie 10 000 sztuk materiału

Firma zakupiła 10 000 sztuk materiału za brutto 20,90 zł za sztukę. Ewidencja przyjęcia i rozchodu z magazynu następuje po stałych cenach ewidencyjnych 15,00 zł. Następnie 10 000 sztuk materiału zostało wydane do zużycia.

@RY1@i02/2013/083/i02.2013.083.00800020b.101.gif@RY2@

1) Otrzymanie faktury od dostawcy 209 100 zł:

1 a) VAT naliczony podlegający odliczeniu 39 100 zł,

1 b) wartość netto - 170 000.

2) Przyjęcie do magazynu materiałów w stałych cenach ewidencyjnych 150 000 zł.

3) Wyksięgowanie odchyleń od cen ewidencyjnych 20 000 zł.

4) Wydanie materiałów z magazynu do zużycia 150 000 zł.

5) Przeksięgowanie odchyleń przypadających na zużyte materiały 20 000 zł.

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330).