Przy leasingu finansowym amortyzacji dokonuje korzystający

Rachunkowość dzieli umowy leasingowe na dwie kategorie: leasing operacyjny i leasing finansowy. Z tym drugim mamy do czynienia w przypadku, gdy umowa spełnia jeden z warunków zawartych w art. 3 ust. 4 ustawy o rachunkowości. W takiej sytuacji przedmiot umowy leasingu finansowego jest zaliczany do środków trwałych korzystającego i ten dokonuje odpisów amortyzacyjnych.

Według dr. Marcina Pielaszka, biegłego rewidenta z MAC Auditor, adiunkta w Katedrze Rachunkowości Menedżerskiej SGH, księgowanie leasingu operacyjnego nie sprawia zwykle księgowym zbyt wielu problemów. Jest on traktowany na podobnej zasadzie jak każda inna usługa i ujmowany jako koszt bieżącego okresu. Bardziej kłopotliwe jest ujmowanie umów, które spełniają kryteria leasingu finansowego. Umowy te stanowią większość zawieranych w praktyce umów leasingowych. Ewidencjonowanie takiej umowy prześledźmy na przykładzie.

Załóżmy, że firma zawarła umowę leasingu finansowego samochodu ciężarowego, która przenosi własność na korzystającego po jej zakończeniu. Strony uzgodniły w umowie wartość samochodu na 120 tys. zł.

Na dzień rozpoczęcia leasingu należy w takim przypadku ująć po stronie aktywów środek trwały w postaci samochodu o wartości 120 tys. zł, a po stronie pasywów zobowiązanie finansowe w stosunku do leasingodawcy także na kwotę 120 tys. zł - wyjaśnia nasz rozmówca. Dodaje, że w dalszej kolejności korzystający będzie wnosił opłaty leasingowe. Pierwsza opłata (tzw. opłata wstępna) płacona jest w momencie zawarcia umowy. Opłata taka pomniejsza wartość zobowiązania wobec leasingodawcy. Kolejne opłaty zawierają dwa elementy: spłatę zobowiązania oraz zapłatę odsetek od pozostałego do spłaty salda zobowiązania. Załóżmy, że opłata wstępna w naszym przykładzie wyniosła 30 tys. zł, a pierwsza - zwykła opłata - 5 tys. zł (w tym część odsetkowa 1,5 tys. zł, a część kapitałowa 3,5 tys. zł). Marcin Pielaszek wyjaśnia, że w takim przypadku kwota 30 tys. zł wynikająca z opłaty wstępnej pomniejszy w całości wartość zobowiązania, a opłata 5 tys. zł, w kwocie 3,5 tys. zł pomniejszy wartość zobowiązania, a w części 1,5 tys. zł zostanie odniesiona w koszty finansowe.

Należy też pamiętać, że korzystający nalicza od używanego środka trwałego koszt amortyzacji - wyjaśnia ekspert. Dodaje, że przy założeniu pięcioletniego okresu używania miesięczna amortyzacja w naszym przykładzie wyniesie 2 tys. zł (120 tys. zł / 60 miesięcy). Ekspert z MAC Auditor przypomina również, że w niektórych umowach leasingu finansowego występują tzw. opłaty warunkowe, tj. opłaty, których kwota nie jest stała, ale zależy od przyszłych czynników, innych niż upływ czasu (np. od udziału w przychodach ze sprzedaży, przyszłego stopnia zużycia przedmiotu umowy itp.). Opłaty takie są traktowane przez rachunkowość jako koszty bieżącego okresu, a więc podobnie jak w leasingu operacyjnym.

Profesor Gertruda Świderska, prezes MAC Auditor, kierownik Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH, zwraca uwagę, że częstym pzrzedmiotem jednej umowy leasingu jest grunt i budynek lub budowla. Finansujący pobiera od tej umowy jedną opłatę leasingową. Krajowy Standard Rachunkowości nr 4 przewiduje dwa podejścia do jednoczesnego leasingu gruntów i budowli (klasyfikacja umowy do leasingu finansowego lub operacyjnego wymaga wówczas każdorazowo analizy jej warunków):

● umowa leasingu, której przedmiotem są jednocześnie grunty i budynki (budowle), jest w całości klasyfikowana do umów leasingu operacyjnego;

● leasing gruntów i budynków (budowli) są traktowane jako oddzielne elementy umowy leasingowej i kwalifikowane zgodnie z ogólnymi zasadami dla tych aktywów, dla celów księgowych rozdzielane na leasing gruntów i leasing budynków (budowli).

Ekspert wyjaśnia, że w tym drugim przypadku grunt uznaje się za objęty leasingiem operacyjnym (chyba że umowa przenosi zasadniczo na korzystającego wszystkie korzyści związane z jego posiadaniem), a budynki (budowle) - objęte leasingiem finansowym lub operacyjnym, zależnie od postanowień umowy. Jeżeli leasing gruntu uznaje się za operacyjny, a budynku (budowli) za finansowy, to konieczny jest podział opłaty leasingowej na część dotyczącą gruntu i część dotyczącą budynku (budowli).

Gertruda Świderska podkreśla, że rozliczanie opłaty leasingowej między grunt i budynek (budowlę) może nastąpić proporcjonalnie do względnych wartości opłat, jakie na moment rozpoczęcia leasingu należałoby ponieść za udostępnienie gruntu, w tym także prawa wieczystego użytkowania gruntu oraz budynku (budowli).

@RY1@i02/2009/189/i02.2009.189.086.014a.101.jpg@RY2@

Rozliczenie umowy leasingu

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl