Wartość zapasów trzeba aktualizować

Wielu przedsiębiorców w swojej działalności operacyjnej posiada zapasy, tj. obrotowe składniki majątku. Są nimi zarówno materiały, jak i towary.

Aktualizacja wyceny

Norbert Sołtysiak, kierownik działu usług księgowych FPA Group, wyjaśnia, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości, a także MSR 1 (Prezentacja sprawozdań finansowych) i MSR 2 (Zapasy), że każda jednostka posiadająca zapasy staje przed koniecznością ich wyceny w celu prawidłowego odzwierciedlenia ich wartości w księgach rachunkowych.

- Wycena zapasów powinna być dokonywana co najmniej raz w roku na dzień bilansowy - twierdzi nasz rozmówca. Dodaje, że zapasy powinny być wyceniane według cen nabycia lub kosztów wytworzenia lub według cen ich sprzedaży netto w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa. Wycena powinna być poprzedzona inwentaryzacją, a w jej toku należy dokonać odpisów aktualizujących wartość zapasów. Ekspert przypomina, że na skutek rozmaitych czynników zapasy tracą swoją wartość handlową, w związku z czym ich wartość księgowa może przewyższyć możliwą cenę ich sprzedaży netto. Wówczas należy dokonać jej zmniejszenia poprzez odpis aktualizujący, który odniesie różnicę w wynik finansowy jednostki. Przez cenę sprzedaży netto składnika aktywów rozumie się możliwą do uzyskania na dzień bilansowy cenę jego sprzedaży, bez VAT i akcyzy, pomniejszoną o rabaty, opusty i inne podobne zmniejszenia oraz koszty związane ze sprzedażą, powiększoną o należną dotację przedmiotową. Norbert Sołtysiak podkreśla, że szacunki ceny netto możliwej do uzyskania powinny być dokonywane na podstawie wiarygodnych przesłanek występujących w czasie dokonywania obliczeń.

W zależności od przyczyny dokonania odpisu aktualizującego należy zaewidencjonować jego koszty na kontach różnych zespołów, np.:

● jeżeli utrata wartości zapasów nastąpiła na skutek przyczyn trudnych do przewidzenia i niezwiązanych z ryzykiem gospodarczym, a więc np. pożar, powódź, trzęsienie ziemi itp., należy zdjąć je z ewidencji księgowej, spisując ich wartość na konto strat nadzwyczajnych;

● jeżeli natomiast nastąpiła całkowita lub częściowa utrata ich wartości na skutek innych przyczyn (np. zmiana mody, uszkodzenia w transporcie itp.), należy zaewidencjonować odpis aktualizujący ich wartość na kontach pozostałych kosztów operacyjnych.

Mniejsza wartość zapasów

Dorota Kaszubska, koordynator zespołu w Dziale Usług Księgowych FPA Group, potwierdza, że w stosunku do zapasów, które utraciły swoją wartość i będą wyceniane w cenach sprzedaży netto, jednostka powinna dokonać zmniejszenia wartości zapasów na zasadzie odpisów indywidualnych, tj. pozycja po pozycji. Z uwagi na pracochłonność tej wyceny jednostka może dokonać zbiorczej obniżki wartości zapasów.

- Operacja taka ma zastosowanie jedynie w stosunku do zapasów należących do tej samej grupy oraz posiadających cechy wspólne, np. podobne przeznaczenie lub zastosowanie - twierdzi nasza rozmówczyni.

Dodaje, że w praktyce może to nastąpić w sytuacji podjęcia decyzji o wyprzedaży (obuwia letniego), wówczas obniżka cen dokonywana jest w jednakowym procencie od ceny sprzedaży. Nieprawidłowe jest odpisywanie wartości zapasów jedynie na podstawie klasyfikacji zapasów, np. ogółu towarów czy materiałów. Według eksperta odpisów aktualizujących wartość towarów jednostki dokonują najczęściej wówczas, gdy zapasy zalegają w magazynie i trudno je sprzedać z powodu zmiany upodobań klientów, a w przypadku artykułów spożywczych z uwagi na upływający termin spożycia.

Przykładowo firma posiada obuwie w cenach zakupu o wartości 100 tys. zł. Część z tych towarów utraciła swoje walory handlowe z uwagi na koniec sezonu (obuwie letnie). Firma podjęła decyzję o sprzedaży tych towarów w cenach możliwych do uzyskania, tj. poniżej ceny zakupu. Po przeprowadzeniu inwentaryzacji stwierdzono, że nastąpiła utrata wartości na kwotę 25 tys. zł. Dorota Kaszubska uważa, że zapisy w księgach firmy powinny wyglądać w następujący sposób

Różne metody wyceny

Olaf Oleśkiewicz, koordynator zespołu w Dziale Usług Księgowych FPA Group, podkreśla, że warunkiem koniecznym do ustalenia końcowej wartości zapasów jest prawidłowa identyfikacja wartości rozchodu zapasów. W zależności od charakteru zapasów jednostki gospodarcze wykorzystują różne metody wyceny rozchodu i stanu końcowego.

Według eksperta w praktyce stosuje się trzy metody:

● metoda szczegółowej identyfikacji cen nabycia lub wytworzenia. Stosuje się ją do zapasów, które nie są wzajemnie wymienialne, polega ona na przyporządkowaniu konkretnej ceny nabycia do poszczególnych pozycji sprzedawanych zapasów. Stosowana jest najczęściej do zapasów przeznaczonych do konkretnych projektów. Metoda ta nie jest jednak właściwa przy dużej ilości wzajemnie wymienialnych zapasów.

● metoda pierwsze weszło, pierwsze wyszło (FIFO). Polega ona na założeniu, że zapasy zakupione jako pierwsze są sprzedawane w pierwszej kolejności. W efekcie wartość zapasów zalegająca w magazynie jednostki na dzień bilansowy stanowi sumę wartości nabycia zapasów zakupionych jako ostatnie.

Stosowanie tej metody można przedstawić następująco:

1. Pz - Dostawa pierwsza do magazynu 10 szt. x 500 - 5000 zł:

2. Pz - Dostawa druga do magazynu 15 szt. x 550 - 8250 zł:

3. Wz - Sprzedaż 20 szt. towaru. (10 szt. x 500 + 10 szt. x 550) - 11500 zł:

● metoda średniej ważonej. Polega na obliczaniu średniej ważonej ceny nabycia bądź wytworzenia zapasu na podstawie stanu zapasu na początek okresu oraz zakupionych lub wytworzonych ilości zapasu w ciągu okresu. W zależności od zasad przyjętych przez jednostkę średnia może być obliczana okresowo lub po przyjęciu każdej kolejnej dostawy.

Olaf Oleśkiewicz twierdzi, że istnieje jeszcze metoda - ostatnie weszło, pierwsze wyszło (LIFO). Polega ona na założeniu, że towary zakupione jako ostatnie są sprzedawane jako pierwsze. Jednak z uwagi na jej niedopuszczenie przez MSR nie jest powszechnie stosowana.

@RY1@i02/2009/179/i02.2009.179.086.014a.101.jpg@RY2@

Wycena zapasów

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 28 ust. 11 ustawy o rachunkowości z 29 września 1994 r. (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm.).